Томас Грэм, Линедох Лордының бірінші бароны (1748-1843)

Кіріспе

Британ армиясының генералы (1748–1843)

Томас Грэм, 1-ші барон Линэдок (19 қазан 1748 – 18 желтоқсан 1843) – шотланд аристократы, саясаткер және британ армиясының офицері. Оксфордта білім алғаннан кейін Шотландиядағы мол мұраны иеленді, үйленді және жер иеленуші болып тыныш өмір сүрді. Бірақ 42 жасында әйелі қайтыс болған соң, ол француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстары кезінде әскери (кейін саяси) мансапқа белсенді кірісті. Тейлор Грэмді былай сипаттады: «Ұзын бойлы, кең иықты, тік жүретін, денесі мықты және күшті. Беті қараңғы, қас қалың, еріні қатты, көздері ашық, мейірімді. Мінезі ашық, қарапайым және әдемі болған». Ол 1748 жылы дүниеге келді, алғашқы білімін Монеди шлютері преподобный Фрейзер берді, кейіннен Оссиан поэзиясын жинаған және аударған Джеймс Макферсоннан сабақ алды. 1766 жылы Оксфордтың Крайст-Черч колледжіне түсті, ал келесі жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасылық мүлікті мұра етті. Колледжді бітірген соң бірнеше жыл Еуропа елдерін аралап, француз, неміс және испан тілдерін үйренді. Шотландияға оралғаннан кейін мүлкін басқару және жақсартуға кірісті, жерлерін қоршады, ферма үйлері мен шаруашылық ғимараттарын салды, жалдамалы шаруаларға жер берді, оларды жаңа шаруашылық әдістерін қолдануға және картоп пен репаны кең көлемде өсіруге ынталандырды, олар бұрын бақша өсімдіктері деп есептелген. Сондай-ақ, ол жақсартылған тұқымды жылқы, сиыр және қой өсіруге кірісті. 1774 жылы Грэм Мэри Кэткартқа үйленді, сонымен бір күні оның үлкен әпкесі Джейн Атолл герцогинясы болды. «Джейн, – деп жазды 9-шы лорд Кэткарт, – өзінің қалауынша Джон, Атолл герцогымен, патшалық теңеушісімен үйленді; Мэри Бальгуанның Томас Грэммен, оның жүрегінің адамымен және ханзадалардың арасындағы теңеушімен үйленді». Әйелі Эдинбургтағы кеш алдында зергерлік қорабын Балгованде қалдырғанын білгенде, Грэм 90 мильді (145 км) Балгованға және кері жолға аттарды ауыстырып, әйелі кешке әшекейлерін алуын қамтамасыз етті. Грэм келесі он сегіз жылды тыныш ауылдық азамат ретінде өткізді, уақытын атпен және спортпен, классикалық әдебиеттерді оқып, Лондон мен Эдинбургке сирек сапарлар жасап өткізді. Мэри Грэм құрметіне «Балгованның құрметті миссис Грэм» деп аталатын төрт бөлімді шотландтық скрипка күйі жазылған. Әйелінің қазасы Грэмнің санасын терең қинады, ол бір жыл бойы шетелде саяхаттады. Бірақ, әлі де үлкен қайғыға берілген және енді қырық үшінші жасында, ол жоғалту туралы ойларын ұмыту үшін әскери мансапқа белсенді кірісті. және оның тікелей басшылығымен құрылған бірнеше бөлімдер. Бұл шайқаста француздар үш мыңға жуық әскерін жоғалтып, алты зеңбірек пен туын қолға түсірді, сонымен қатар бес жүзге жуық әскер тұтқынға алынды, олардың арасында генералдар Руффин мен Россо болды. Жеңімпаздар екі жүзден астам адамды өлтіріп, тоғыз жүзден астам адамды жарақаттады. Егер испан генералының әрекеті болмаса, жеңіс Кадис қамалын бұзуға мүмкіндік берген болар еді. «Егер испан ат әскерінің барлық бөлігі ат артиллериясымен бірге теңіз жағасымен жылдам жіберіліп, жазықтықта қалыптасып, жаудың сол жағын қоршап алса; егер жаяу әскердің көп бөлігі қарағай орманы арқылы британдық күштердің артқы жағына өтіп, оң жағын айналып өтсе, ол бірден шегінуі керек еді, әйтпесе өзін толық қырып тастауға ұшырар еді; оның ат әскері қиындыққа тап болар еді, артиллериясы жоғалар еді, колонналары шатасып, араласып кетер еді; және жақын қудалаудың сөзсіз салдары жалпы тарап кету болар еді. Бірақ бұл қозғалыс сәтсіз аяқталды». Испан генералы өзін сынаудан қорғану үшін шайқастағы өзінің рөлі туралы аздап айыптаған есептерді таратты, оны генерал Грэм испан және ағылшын тілдерінде Лорд Ливерпульге жіберген хатын және британ елшісіне жолдаған хатын жариялап жоққа шығарды. Лорд Веллингтон Ла Пенаны әскери сотқа беруге болатынын айтты, онда ол ақталды, бірақ командирлік қызметінен шеттетілді. Кортес генерал Грэмге бірінші сыныптың гранды атағын берді, бірақ ол бұл құрметтен бас тартты. Барроса шайқасындағы керемет жеңісі үшін ол Парламенттің алғысын алды. Олар қаланы тонап, әйелдерді зорлап, қаланы өрттеп, бір апта бойы қырқыстарды жасады. 9 қыркүйекте губернатор Рей цитадельді тапсырды, гарнизон, олардың саны үштен бір бөлігіне дейін азайды, соғыс құрметтерімен жүріп кетті. Бұл маңызды бекіністі басып алу үшін ағылшындар үш мың сегіз жүз адамды өлтіріп, жарақаттады. Бүгінгі күні әр жылдың 31 тамызында осы трагикалық күндерді еске алуға арналған шам жағылатын іс-шара өткізіледі.

Thomas Graham, 1st Baron Lynedoch (19 October 174818 December 1843) was a Scottish aristocrat, politician and British Army officer. After his education at Oxford, he inherited a substantial estate in Scotland, married and settled down to a quiet career as a landowning gentleman. However, with the death of his wife, when he was aged 42, he immersed himself in a military (and later political) career, during the French Revolutionary Wars and the Napoleonic Wars. Taylor described Graham as "tall, square shouldered, and erect, his limbs sinewy and remarkably strong. His complexion was dark, with full eyebrows, firm set lips, and an open, benevolent air. His manners and address were frank, simple, and polished". He was born in 1748, and was educated at home by the Reverend Fraser, minister of Moneydie, and afterwards by James Macpherson, the collector and translator of Ossian's poems. He went up to Christ Church, Oxford, in 1766, and the following year he inherited the family estate following the death of his father. On leaving college, he spent several years on the Continent, where he learnt French, German and Spanish. On his return to Scotland he applied himself to the management and improvement of his estate, enclosing his lands, erecting farmhouses and offices, granting leases to his tenants, encouraging them to implement improved methods of husbandry, and to cultivate potatoes and turnips on a large scale, which had hitherto been regarded as garden plants. He also set himself to cultivate improved breeds of horses, cattle, and sheep. In 1774, Graham married Mary Cathcart and on the same day her elder sister Jane became Duchess of Atholl. "Jane," wrote 9th Lord Cathcart, "has married, to please herself, John, Duke of Atholl, a peer of the realm; Mary has married Thomas Graham of Balgowan, the man of her heart, and a peer among princes." A solicitous husband, when his wife discovered on the morning of an Edinburgh ball that she had left her jewel box at Balgowan, Graham rode the 90 mile (145 km) to and from Balgowan using relays of horses to ensure that his wife would have her jewellery at the ball. Graham spent the next eighteen years as a quiet country gentleman, spending his time on riding and sports, studying the classics and making occasional visits to London and Edinburgh. Mary Graham is commemorated in a four part Scottish fiddle tune composed in her honor, entitled "The Honourable Mrs. Graham of Balgowan." The loss of his wife preyed deeply upon Graham's mind, and first he set out for twelve months of foreign travel. However, still overwhelmed by great sorrow, and now in his forty third year, he tried to drown the thought of his loss by adopting a military career. and some corps embodied under his immediate direction. The French lost about three thousand men in this action, and six pieces of cannon and an eagle were captured, along with nearly five hundred prisoners, among whom were Generals Ruffin and Rosseau. The loss on the side of the victors was two hundred killed, and upwards of nine hundred were wounded. Had it not been for the actions of the Spanish general, the victory might have had the effect of raising the blockade of Cádiz. "Had the whole body of the Spanish cavalry", wrote Graham, "with the horse artillery, been rapidly sent by the sea beach to form on the plain, and to envelop the enemy's left; had the greatest part of the infantry been marched through the pine wood to the rear of the British force, to turn his right, he must either have retired instantly, or he would have exposed himself to absolute destruction; his cavalry greatly encumbered, his artillery lost, his columns mixed and in confusion; and a general dispersion would have been the inevitable consequence of a close pursuit. But the movement was lost". The Spanish general, in order to screen himself from criticism, circulated less damning accounts of his own role in the battle, which General Graham refuted by publishing in Spanish, as well as in English, his dispatch to Lord Liverpool, along with a letter to the British envoy, in vindication of his conduct. Lord Wellington mentions that La Pena was to be brought to a court martial, where he was acquitted but stripped of command. The Cortes voted to General Graham the title of grandee of the first class; he, however, declined the honour. For his brilliant victory at the Battle of Barrosa he received the thanks of Parliament, in his place as a member of the House of Commons. looting, raping the women and burning almost the whole town to the ground, a mayhem lasting for a week. On 9 September the Governor Rey surrendered the citadel, and the garrison, reduced to one third of their number, marched out with the honours of war. The reduction of this important place cost the British three thousand eight hundred men in killed and wounded. A candle lit memorial event is held nowadays every 31 August, mourning these tragic days.</blockquote>

Кейінгі өмірі

1814 жылы 3 мамырда ол Перт графтығындағы Балгованның Барон Линедок атағымен жұртына көтерілді, бірақ өзінің мүддесін жоққа шығаратын және жоғары мінезді болғандықтан, ол өзіне және оның мұрагерлеріне жылына 2000 фунт стерлинг мөлшеріндегі үлестен бас тартты, бұл атақпен бірге дауыс берілетін әдеттегі үлестеме еді. Оған британдық және шетелдік құрметтер ілесіп келді: Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Үлкен Кресі, испандық Киелі Фердинанд орденінің және португалдық Тауэр және Қылыш орденінің наградалары. Ол 1821 жылы генерал шеніне көтерілді және 1823 жылы 58-ші жаяу әскер полкінің полковнигі болып тағайындалды, содан кейін 1826 жылы 14-ші жаяу әскер полкінің полковнигі болды, оны 1834 жылы Корольдік полкінің полковнигімен алмастырды. Ол 1813 жылы Глазго университетінің ректоры болып сайланды, ал 1829 жылы Думбартон қамалының губернаторы болып тағайындалды. Ол жиі саяхаттап, Италия, Германия, Франция, Дания, Швеция және Ресейге барды. 1841 жылы 94 жасында ол Франция арқылы Генуя мен Римге сапар шекті. Ол Римге атпен барып, Кампания аймағында жиі мініп жүрді. Ол 1843 жылы 18 желтоқсанда 95 жасында, қысқа аурудан кейін Лондондағы Страттон-стриттегі үйінде қайтыс болды: ол өлген күні өзі тұрып, киінді.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Оңтүстік Австралиядағы Линдоч қалашығы мен Баросса аңғарының атаулары 1837 жылы желтоқсанда Оңтүстік Австралияның бас картографы полковник Уильям Лайт, Барроса шайқасындағы қолбасшысы болған құрметті досы лорд Линдочтің құрметіне «Линедоч аңғары» және «Барроса жоталары» деп атады. Екі атау да ерте карталарда қате жазылғандықтан, Линдоч және Баросса деген ерекше атаулар пайда болды. Грэмнің туған жері Балгованның жанындағы Пертширдегі Крифф қаласындағы Моррисон академиясы жеке мектебінде оның есімімен аталған үйі бар. Сондай-ақ, ол үшін Англиядағы Веллингтон колледжі жеке мектебінде де үй аталды. Грэм Бернард Корнуэллдің 2006 жылы жарық көрген «Шарптың ашуы» романында маңызды кейіпкер ретінде бейнеленген. Корнуэлл оны роман барысында ойдан шығарылған батыр Ричард Шарпқа көмек көрсететін, мейірімді шотланд патриоты ретінде көрсетеді. Ол Патрик Грэмнің 2020 жылғы «Бетаал» Болливуд телесериалында атымен айтылады. Сериалда ол қара магиямен айналысатын адам ретінде көрсетілген. Онда ол 160 жылдан кейін 90-шы Таунтон еріктілері полкінің (құрамы ойдан шығарылған) зомби армиясын қайта тірілтеді. Полк ғасырлар бойы сақталған казармаларға шабуыл жасап, ойдан шығарылған мемлекеттік күштермен күреседі, соңында өз жерлерін сырттан келгендерден қорғайды. Бірінші бөлімнің басында 17 маусым 1857 ж. «Полковник Линдочтың күнделігі» деген жазу көрсетіледі: «Біз осы халыққа көмектесу үшін келдік, бірақ олар қарсы тұрды. Көтеріліс бізге жетті. Олардың қайран қалуына негіз жоқ! Мен олардың өз қорғаушыларын оларға қарсы пайдаланамын. Мен Бетаалдың қарғысын қолданып, осы жабайыларды тозаққа жіберемін. Түнде көтерілісшілер бар сияқты. Мен баруым керек». Бұл жазу полковниктің 1857 жылғы көтерілістегі көтерілісшілерге деген ашуын көрсетеді, осы көтерілісте полковник пен оның полкі зардап шекті.