Кіріспе
Ұлыбританиядағы қызметтегі F-35 ұшақтары
Біріккен ұрыс ұшағы (JCA) – Ұлыбритания Қорғаныс министрлігінің F-35 Lightning II ұшағын белгілеу үшін пайдаланатын ресми атауы. F-35, X-35 ұшағынан дамытылған, Joint Strike Fighter бағдарламасының нәтижесі болып табылады. JCA екеуінің өзара байланыстылығына байланысты "Болашақ кеме тасымалдаушысы" (CVF) бағдарламасымен тығыз байланысты болды; аталған бағдарлама F-35 ұшақтары мен кеме тасымалдаушыларының дамуына негіз болды. F-35 ұшақтары мен кеме тасымалдаушылары "Кеме соққысы" деп аталатын бастапқы қабілеттіліктің негізгі элементтері болып табылады, бұл термин екі элементтің де бастапқы мүмкіндіктерін Merlin Crowsnest әуе радарымен бірге білдіреді.
Әуе кемесін таңдау
2001 жылдың қаңтар айында Ұлыбритания АҚШ Қорғаныс министрлігімен бірлескен шабуылдаушы ұшақ жобасына толық қатысу үшін өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды, бұл JSF-ті JCA ретінде бекітті. Бұл Ұлыбританияға ұшақтың жобалауына қатысуға және Lockheed Martin X 35 пен Boeing X 32 арасынан таңдау жасауға мүмкіндік берді. 2006 жылдың 27 мамырында президент Буш пен премьер-министр Тони Блэр бірлескен мәлімдеме жасап, "екі үкімет де Ұлыбританияның ұшақтардың операциялық егемендігін сақтап қалу үшін бірлескен шабуылдаушы ұшақты табысты пайдалану, жаңарту, қолдану және күтіп-ұстау мүмкіндігіне ие болатынын" мәлімдеді. 2006 жылдың ақпан айында Парламенттің Қорғаныс комитетінің төрағасы, егер Ұлыбритания "ұшақты өз бетінше күтіп-ұстау және жаңарту үшін қажетті барлық ақпарат пен технологияны" алмаса, бағдарламаны жалғастыруды қарастыруға тиіс екенін мәлімдеді. Қорғаныс сатып алу министрі лорд Дрейсон Вашингтонға үкіметтік сапармен барып, Конгресс мүшелерімен сөйлескен кезде: "Біз [бағдарламалық жасақтама] технологиясын беруді күтеміз. Бірақ егер ол орындалмаса, біз бұл ұшақтарды сатып ала алмаймыз" деді және келісім орындалмаған жағдайда "Б жоспары" бар екенін айтты. Ұсынылған ықтимал нұсқа – әскери-теңіздік қолданысқа бейімделген Тайфун. Майк Тернер бұл оның ұсынысы емес екенін айтты, бірақ "Лорд Дрейсон айтқандай, бірдеңе дұрыс болмаған жағдайда, басқа жол болуы керек".
2010 жылғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздікті қарау
2010 жылғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік саясатын қайта қарау аясында бұрынғы 138 STOVL F 35B ұшағына тапсырыс беру ниетінен басқа, CATOBAR F 35C ұшақтарының аз санына тапсырыс берілетіні және қызметке енгізілу мерзімінің шамамен 2020 жылға дейін кейінге шегерілетіні жарияланды. "Queen Elizabeth" класындағы ұшақ тасымалдаушы кемелерінің тек біреуі ғана катапультамен жабдықталады және оның әуе күштеріне әдетте он екі F 35C ұшағы кіреді деп күтілді. 2012 жылдың басында Ұлыбританияның Бірлескен штаб басшылары премьер-министрге тапсырысты F 35B ұшағына қайтару туралы ашық түрде өтініш жасады, себебі бұл ұшақтардың бағасы төмен, қозғалмалы қанатты тасымалдаушылардың мүмкіндіктерін жылдам дамытуға және екі тасымалдаушыны да қозғалмалы қанатты ұшақтармен пайдалануға мүмкіндік береді. 2012 жылдың 10 мамырында Филип Хаммонд коалициялық үкіметтің Лейбористік үкіметтің F 35B STOVL нұсқасын пайдалану жоспарына оралғанын мәлімдеді. 2013 жылы Қорғаныс комитеті "Қорғаныс министрлігі 2010 жылғы жабық, асығыс және кемшіліктері бар осы шешімнен сабақ алуға тиіс" деді.
Бастапқы қабілеттілік
F-35 ұшақтары мен авианосыры «Carrier Strike» концепциясының негізгі элементтері болып табылады, бұл Merlin Crowsnest әуедегі радар жүйесімен бірге екі элементтің алғашқы қабілетін білдіреді. Толық жедел қабілет 2023 жылы күтілуде. 2022 жылдың қыркүйегінде Fleet Air Arm эскадрильясы (809 Naval Air Squadron) 2023 жылы ресми түрде қайта құрылатыны, бірақ одан кейін тағы екі жыл бойы «көшірілімге дайын» деп есептелмейтіні хабарланды. 2022 жылдың соңына дейін 29 F-35B ұшағы Ұлыбританияға жеткізілді (олардың үшеуі сынақтар мен бағалау мақсатында АҚШ-та орналасқан). 2023 жылы жеті қосымша ұшақ, 2024 жылы төрт және 2025 жылы жеті ұшақ жеткізілуі күтілуде, бұл жоспарланған 48-ші партияның жеткізілімін аяқтайды (олардың біреуі 2021 жылы жоғалды). Алайда, 2022 жылдың соңында Ұлыбританияның қорғаныс министрі Бен Уоллес RAF және Корольдік теңіз күштерінің тіпті қазіргі қарапайым F-35B паркін білікті ұшқыштармен қамтамасыз етуде үлкен қиындыққа тап болғанын мәлімдеді. 2022 жылдың соңына қарай F-35 үшін бар болғаны 30 білікті британдық ұшқыш (сондай-ақ АҚШ пен Австралиядан келген үш алмасу ұшқышы) болды. RAF-тың оқушыларының Typhoon және F-35 ұшқыштары әскери ұшу оқуын аяқтағаннан кейін күтудің орташа мерзімі тиісінше шамамен 11 және 12 айды құрады. Бастапқы ұшу дайындығын аяқтағаннан кейін, жоғары жылдамдықты ұшақтармен ұшуды бастау үшін тағы 68 апта уақыт қажет болды. 2023 жылдың ақпанында Әуе күштерінің бас штабы, Әуе маршалы сэр Майк Вигстон F-35 ұшқыштарының саны 34 британдық ұшқышқа дейін өскенін, ал тағы 7 ұшқыштың 2023 жылдың тамызына дейін оқуын аяқтайтынын хабарлады.
Негізгі
2013 жылдың наурыз айында F-35 негізгі базасы Норфолк округіндегі RAF Мархам болады деп хабарланды.