Кіріспе

Үндістандағы терроризмге шолу

+Үндістандағы террористік оқиғалар

Жыл Оқиғалар саны Өлімдер Жарақаттар

2017 96 646 570
2016 1025 467 788
2015 884 387 649
2014 860 490 776
2013 694 467 771
2012 611 264 651
2011 645 499 730
2010 663 812 660
2009 672 774 854
2008 534 824 1759
2007 1496 261 1187
2006 1677 222 2138
2005 1464 661 1216
2004 1083 349 492
2003 1964 721 1183
2002 1845 991 1186
2001 2346 601 1144
2000 1806 717 611
1999 1124 695 911
1998 613 984 111
1997 1938 531 416
1996 2135 699 521
1995 1793 616 161
1994 1073 894 051
1993 4252 51 564
1992 2371 152 917
1991 339 113 1326
1990 349 907 1042
1989 324 874 769
1988 358 966 1033
1987 166 506 429
1986 96 340 163
1985 395 179 198
1984 159 195 364
1983 475 921 71
1982 136 410 21
1981 162 412 19
1980 101 713 19
1979 203 119 19
1978 000 19
1977 100 19
1976 100 19
1975 140 19
1974 000 19
1973 000 19
1972 100 19
1971 000 19
1970 000 19

Барлығы 12002 19866 30544

Үндістан Үкіметінің Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, Үндістандағы терроризм ел халқы үшін маңызды қауіп төндіреді. Басқа елдермен салыстырғанда, Үндістан кең ауқымды террористік топтармен бетпе-бет келеді. Үндістанда кездесетін терроризмге ислам терроризмі, ұлтшыл терроризм және солшыл терроризм жатады. Терроризмнің жалпы анықтамасы – саяси, діни немесе идеологиялық мақсаттар үшін халықты немесе үкіметті қорқыту үшін зорлық-зомбылықты жүйелі түрде қолдану немесе қолданумен қорқыту. 2022 жылы Үндістан Жаһандық терроризм индексінде 13-орынды иеленді. Үндістан Кашмирдегі исламдық топтардан, Пәнджабтағы сикх сепаратистерінен және Ассамдағы сепаратистік топтардан бірқатар террористік шабуылдарға тап болып отыр. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, елдің 608 ауданының 205-і террористік әрекеттерге ұшырады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, 2012 жылы Үндістанда 231 азамат қаза тапты, ал әлемде 11 098 адам қаза тапты. Бұл – әлемдегі қаза тапқандардың 2%-ы, ал әлемдегі халықтың 17,5%-ын құрайды. 2016 жылдың шілдесінде Үндістан Үкіметі 2005 жылдан бері Үндістанда болған, 707 адамның өмірін қиған және 3200-ден астам адамды жарақаттандырған бірқатар террористік шабуылдар туралы деректерді жариялады.

Үндістандағы террорлық топтар

SATP (Оңтүстік Азия терроризмі порталы) соңғы 20 жылда Үндістан аумағында қызмет еткен 180 террористік топты тізімдеді, олардың көпшілігі Бангладеш, Непал және Пәкістан сияқты көршілес Оңтүстік Азия елдерінде немесе олардан әрекет ететін халықаралық террористік желілер ретінде де тізімделген. Олардың 38-і 1967 жылғы "Үгіт-насихатқа қарсы шаралар туралы" заңының (UA(P) Act) бірінші тізімінде тыйым салынған террористік ұйымдар тізіміне кіреді. 2012 жылға дейін олардың көпшілігі АҚШ және Еуропалық Одақ тарапынан да тізімделген және тыйым салынған.

2000 жылы Оңтүстік Үндістанның шіркеуінде бомбаға ұшырулар

2000 жылғы шіркеулердегі жарылыстар – 2000 жылы Үндістанның оңтүстік штаттары Карнатака, Гоа және Андхра-Прадеш штаттарындағы шіркеулерде исламшыл экстремистік ұйым «Диендар Анжуман» жасаған бірнеше дүркін жарылыстарды білдіреді. 2000 жылдың 21 мамырында Андхра-Прадеш штатының Мачилипаттнам қаласындағы христиан жиыны жарылысқа ұшырады. 2000 жылдың 8 шілдесінде Андхра-Прадеш штатында екі шіркеу жарылысқа ұшырады: Онголедегі Геветт еске алу баптист шіркеуі және Тадепалигудем қаласындағы Ана Ваннини католик шіркеуі. Онголе шіркеуіндегі жарылыстан үш адам жарақаттанды.

Құрңолдағы пойыз апаты

Құрңолдағы пойыз апаты – 2002 жылғы 21 желтоқсанда Үндістанның Андхра-Прадеш штатының Құрңол ауданында жолаушылар пойызының рельстен шығып, соқтығысуы. Рельстерді асығыс жөндеу кезінде, темір жолдың бірінің жақында қасақана кесілгені анықталды, бұл рельстен шығуға себеп болды. Кейінгі хабарламалар апаттың саботаж нәтижесінде болғанын растады. Оқиғадан он үш ай өткен соң, Хайдарабад полициясы «Лашкар-е Тайба» ұйымының белсендісі Сайед Абдул Наимді қамауға алды. Ол темір жолға саботаж жасағаны және Саи Баба ғибадатханасында екі адамның қаза болуына қатысқандығы айыпталды.

Ассам

Нагаландтан кейін Ассам аймақтағы ең тұрақсыз штат болып табылады. 1979 жылдан бастап Ассамның жергілікті халқы Бангладештен Ассамға заңсыз көшіп келгендерді анықтап, депортациялауды талап етті. «Барлық Ассам студенттері одағы» бастаған қозғалыс зорлықсыз, сатыралану, бойкоттау, пикеттеу және қамауға алу арқылы басталды. Наразылық білдіргендер жиі полицияның шабуылына ұшырады. 1983 жылы сайлау өтті, оған қозғалыстың жетекшілері қарсы болды. Сайлау кең ауқымды зорлық-зомбылыққа әкелді. Қозғалыстың жетекшілері 1985 жылдың 15 тамызында орталық үкіметпен келісімге келгеннен кейін қозғалыс аяқталды. Осы келісімге сәйкес, 1966 жылдың қаңтарынан 1971 жылдың наурызына дейін штатқа заңсыз кіргендерге қала беруге рұқсат берілді, бірақ олар он жылға сайлау құқығынан айырылды, ал 1971 жылдан кейін кіргендер депортацияланды. 1985 жылдың қарашасындағы Индия азаматтығы заңына енгізілген түзету 1961 және 1971 жылдар аралығында Ассамға кірген азамат емес адамдарға он жылға сайлау құқығын қоспағанда, азаматтықтың барлық құқықтарын берді. Сонымен қатар, Нью-Дели Бодо қауымына арнайы әкімшілік тәуелсіздік берді. Алайда, бодолар жеке Бодоландты талап етті, бұл бенгалдар, бодолар және үнді әскерлері арасындағы жүздеген адамның қазасына әкелген қақтығысқа ұласты. Ассамның тәуелсіздігін жақтаушы бірнеше ұйым бар. Олардың ең танымалсы – Ассамның Біріккен Азат ету майданы (АҰАМ). 1979 жылы құрылған АҰАМ-ның екі басты мақсаты бар: Ассамның тәуелсіздігі және социалистік үкімет құру. АҰАМ аймақта бірнеше террористік шабуылдар жасады, мақсаты – Үндістан әскері мен бейбіт азаматтар. Топ саяси қарсыластарын өлтіреді, полиция және басқа да қауіпсіздік күштеріне шабуыл жасайды, теміржол желілерін жарғызып, басқа да инфрақұрылымдық нысандарға шабуыл жасайды. АҰАМ-ның Нагалендтің Ұлттық Социалистік Кеңесімен (НСКН), маоистермен және наксалиттермен тығыз байланысы бар деп саналады. Сондай-ақ, олар көптеген операцияларын Бутан Корольдігінен жүзеге асырады деп есептеледі. АҰАМ-ның белсенділігі күшейгеніне байланысты Үндістан үкіметі 1986 жылы осы ұйымды тыйым салып, Ассамды дағдарыстық аймақ деп жариялады. Жаңа Делидің қысымымен Бутан АҰАМ-ның экстремистерін өз аумағынан қуу үшін ірі операция жүргізді. Үндістан армиясының қолдауымен Тымпху мыңнан астам террористті өлтіріп, көптеген адамдарды Үндістанға экстрадициялады, ал өзі 120 қаза тапты. Үндістан әскері АҰАМ-ның болашақ террористік шабуылдарына қарсы күресу мақсатында бірнеше сәтті операциялар жүргізді, бірақ АҰАМ аймақтағы қызметін жалғастыруда. 2004 жылы Ассамдағы мектепке шабуыл жасалып, 19 бала мен 5 ересек қаза тапты. Ассам Солтүстік-Шығыстағы терроризмнің әлі де маңызды мәселе болып табылатын жалғыз штат. 2005 жылдың 18 қыркүйегінде Ассам-Мәнiпур шекарасына жақын Мәнiпурдің Джирибам қаласында АҰАМ мүшелері бір әскерге шабуыл жасап, оны өлтірді. 2011 жылдың 14 наурызында Ранжан Даймари бастаған Бодо күштерінің жасағы Ассамның Чиранг ауданындағы Бангладобадан Кокраджардағы Ультапаниге бара жатқан БСФ патрульдік тобына шабуыл жасап, 8 сарбазды өлтірді. 2016 жылдың 5 тамызында Көкрайжар қаласының Балажан Тинали базарындағы террористік шабуыл салдарынан 14 бейбіт тұрғын қаза тауып, 15 адам жарақаттанды. Бодо ұлысының мүшелері деп күдіктелген үш террорист АК-47 қаруын қолданып, граната лақтырған. Полиция бас директоры ОП Сингх баспасөз мәслихатында Канпур қаласында тұтқындалған Хизбул-мұджахид тобының мүшесінің аты Қамар-уз-Зама екенін мәлімдеді. Ол 37 жастағы және Ассам штатының тұрғыны.

Брахмапутра экспрессі пойызындағы бомбалау

Брахмапутра экспресс пойызындағы жарылыс – 1996 жылдың 30 желтоқсанында Үндістанның шығысындағы Батыс Ассам аймағында жүріп өткен пойызға жасалған террористик шабуыл. Көптеген жолаушылардың Жаңа жылды тойлау үшін Делиге бара жатқан демалысшылар екені болжалды. Пойызда шамамен 1200 жолаушы болды. Салдарынан 12 адам қаза тауып, 76 адам жарақат алды.

1987 жылғы Лалру автобусындағы қырғын

1987 жылы Лалру автобусындағы қырғын – 38 индус халдистандық сикх террористерінен қаза тапты. Бұл оқиға 1987 жылғы 6 шілдеде, қазіргі Мохали ауданындағы Лалруда болды. Капуртала ауданындағы Дилваннан Джаландхарға бағытталған автобусқа сикх жауынгерлері шабуыл жасады. Жауынгерлер автобустан отыз сегіз индус жолаушыны алып шығып, содан кейін Индияның солтүстігіндегі Пунджаб штатындағы Лалруда атып өлтірді.

2006 жылғы Кожикодтағы қос жарылыс оқиғасы

Жарылыстар 3 наурызда түстен кейін Мавур жолындағы екі автобус аялдамасында 10 минут аралығында болды. Жарылыстар таймерлі құрылғылар арқылы жасалды. Жарылыстар нәтижесінде екі адам, оның ішінде полиция қызметкері жарақаттанды. Бастапқыда арнайы полиция тобы және Қылмыстық бөлім тергеу жұмыстарын жүргізді. 2009 жылы іс Ұлттық тергеу бюросына (ҰТБ) берілді. Назир 2009 жылы Мегалайядағы Үндістан-Бангладеш шекарасында ұсталды.

2010 жылы Т. Дж. Джозефке шабуыл

Т. Дж. Джозефке жасалған шабуыл 2010 жылдың 4 шілдесінде Үндістанның Керала штатындағы Ернакулам ауданындағы Нирмала колледжіне жақын Мұваттупужада болды. Махатма Ганди университетіне қарасты, христиан азшылықтарға арналған Ньюман колледжінің малаялам тілінің профессоры Т. Дж. Джозеф, Құран аяттарына сәйкес дінге қарсы әрекеттер жасады деген айыптамамен, Үндістандағы ислами ұйымы "Халық фронтының" мүшелері тарапынан білегінен қолы кесілді. Сол кездегі Кераланың ішкі істер министрі Кодьери Балакришнан, үкіметтің "Бүкіл Үндістан мұсылман жеке заң кеңесінің" қадағалауымен құрылған, азаматтық дауларды шешуге арналған жергілікті Дар-ул-Хаданың бар екенін білетінін, бірақ "Талибан үлгісіндегі" бұйрықтар шығарғаны туралы ешқандай шағым түспегенін мәлімдеді.

2015 жылы Кералада ИМ-ге жауынгерлік топқа шақыру

2015 жылы Нимиша, Фатима есімімен танымал, Тхируванантапурам қаласының тұрғыны, күйеуі Иса Бексин Винсентпен бірге Кераладан 21 адамнан тұратын топпен Үндістаннан шығып, ИСИД-ке қосылды. Нимиша күйеуімен бірге индуизмнен ислам дініне ауысқан. Олар екеуі Ауғанстан мен Сирияда ИСИД үшін жұмыс істеді, ал күйеуі Ауғанстанда ИСИД-тің мұсылман террористік ұйымында қызмет еткен кезде қаза тапты.

2021 жылы Керала ИМ модулі туралы іс

ҰҚК 8 ИДХХ террорисіне қатысты қылмыстық іс қозғады, олар түрлі құпия әлеуметтік желілер арқылы ойсыз мұсылман жастарын радикалдандырып, тартып, қаржы жинап, жаһандық мұсылман террористік ұйымдарына қосылуға дайындаған. Дипти Марла, Мұхаммед Вакар Лоне, Мижа Сидхик, Шифа Харис, Обаид Хамид Матта, Мадеш Шанкар, Аммар Абдул Рахиман және Музамиль Хасан Бхаттар қылмыстық істе айыпталушылар ретінде тіркелді.

2021 жылғы Керала үкіметі Кераладан ИМ-ге қосылған мұсылмандар туралы есеп берді

Кераланың бас министрі Пинраи Виджаян 2019 жылға дейін Кераладан шамамен 100 адам Ислам мемлекетіне (ИМ) қосылғанын мәлімдеді. Олардың 94-і Керала мұсылмандары, ал қалған 6-ы Кералада индуизм және христиан діндерінен ислам дініне ауысқан.

2022 жылы Кералада ИМ-нің мұсылман террористері Ауғанстанда қаза тапты

23 жастағы инженерлік студент Нажиб Әли, Кераладан келген, Ауғанстандағы қанаушылық шабуылда қаза болды.

2022 жыл - Керала Ливияда ИМ мұсылман террорисі қаза тапты

"Хорасан дауысы", Ауғанстан және айналасындағы аймақтағы ИМ-нің ресми өкілі, бұрын Абу Бакр әл-Хинди туралы хабарлаған еді. Ол Керала штатында христиан отбасында дүниеге келген, Таяу Шығыста жұмыс істеген кезде Кералалық мұсылман достарының ықпалымен ислам дініне өткен. Ливияда Ислам мемлекеті (ИМ) үшін шайқасқанда қаза тапты. Ол инженер мамандығы бойынша жұмыс істеген және Gulf аймағында жұмыс істеген кезінде ИМ-ге қосылған.

Мумбай қаласы

Мумбаи террорлық ұйымдардың жиі нысаны болған, олардың көптегені Пакистаннан базалық операция жүргізеді. Соңғы бірнеше жылда бірқатар шабуылдар болды, оның ішінде 2006 жылдың шілдесінде Мумбаи маңындағы пойыздардағы жарылыстар, және 2008 жылдың 26 қарашасындағы шабуылдар, осы күні Оңтүстік Мумбайдағы екі ірі қонақүй, танымал теміржол вокзалы және еврей Хабад үйіне шабуыл жасалып, қоршауға алынды. Мумбаидегі террористік шабуылдар: Штат 1949 жылдың 21 қыркүйегінде Махараджа Будачандраның Үндістанға қосылу шартына қол қоюымен Үндістанға қосылды, бұл патшалықтың Үндістанға бірігуіне әкелді. Алайда, Манипурдың түрлі топтары бұл бірігу келісіммен жүрмегенін және күштеп жасалғанын мәлімдеді. 1949 жылдан кейін Манипур Ассамның бір бөлігі болды, ал 1956 жылы Одақтық аумаққа айналды. Манипурдағы алғашқы қарулы оппозициялық ұйым – Біріккен Ұлттық Азаттық фронты (БҰАФ) 1964 жылы құрылды, ол Үндістаннан көбірек құқықтар немесе толық тәуелсіздік алуды мақсат еткенін жариялады. Бірнеше келіссөзден кейін Манипур 1972 жылы Солтүстік-Шығыстағы басқа да бауырлас штаттармен бірге толық штат мәртебесін алды. Штат мәртебесін алғаннан кейін Манипурда әртүрлі мақсаттармен және Манипурдың әртүрлі этникалық топтарынан қолдау алатын көптеген жаңа ұйымдар құрылды. Мысалы, 1977 жылы Канглипак Халықтық революциялық партиясы (КХРП) құрылды, ал 1978 жылы Халықтық Азаттық Армиясы (ХАА) құрылды. 1980 жылы Канглипак Коммунистік партиясы (ККП) құрылды. Бұл ұйымдар банк тонаулар мен полиция қызметкерлеріне және мемлекеттік ғимараттарға шабуылдар жасауды бастады. Штат үкіметі Нью-Делидегі орталық үкіметтен осы зорлық-зомбылыққа қарсы күресте көмек сұрады. 1980 жылы орталық үкімет Манипур штатының барлық аумағын Қарулы Күштер (арнайы өкілеттіктер) заңының (AFSPA) қолданысына алды, өйткені штат үкіметі штат пен жергілікті полицияға көмек ретінде Қарулы Күштерді пайдалану қажеттігін мәлімдеді, бұл өлім-жұлымның алдын алуға және құқық тәртібін сақтауға көмектеседі. Манипурдағы зорлық-зомбылыққа этностық және тайпалық қарсылықтар да себеп болады. Мейтей, Нага, Куки және басқа да тайпалар арасында зорлық-зомбылық орын алып жатыр. Соңғы онжылдықтарда Манипурда қаза тапқандардың саны айтарлықтай азайды. 2010 жылдан бері, шамамен 25 азамат жауынгерлік әрекеттер нәтижесінде қаза тапты (100 000 адамға шаққанда 1), ал 2013 жылы бұл көрсеткіш 21 азаматқа дейін төмендеді (100 000 адамға шаққанда 0,8).

Мизорам

1947 жылы Мизорам Ассамның бір бөлігі болды және оның аудандары мұрагерлік тайпа басшыларының билігінде болды. Мизо халқының білімді элитасы «Мизо одағы» атты ұранмен тайпалық басшылыққа қарсы күресті жүргізді. Олардың күресінің нәтижесінде, 1954 жылғы «Ассам Лушай ауданы (басшылардың құқықтарын алу) заңы» бойынша 259 басшының мұрагерлік құқықтары жойылды. Ассамды қайта құру кезінде отаршыл билік таратып жіберген ауылдық соттар Мизо аймағында қайта іске қосылды. Бұл аймақтардың барлығы осы шаралардан және Ассамның орталықтандырылған басқаруынан наразылық білдірді. Мизо халқы 1959-1960 жылдардағы маутам аштығына үкіметтің тиімсіз жауабына ерекше наразы болды. 1959 жылы аштықтан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін құрылған «Мизо Ұлттық Аштық майданы» 1961 жылы «Мизо Ұлттық майданы» (МҰМ) деген жаңа саяси ұйымға айналды. 1960 жылдары наразылықтар мен қарулы көтеріліс кезеңі басталды, МҰМ Үндістаннан тәуелсіздік алуды мақсат етті. 1971 жылы үкімет Мизо таулы аймағын Одақ территориясына айналдыруға келісті, ол 1972 жылы Мизорам болып құрылды. 1986 жылғы Үкімет пен МҰМ арасындағы «Мизорам бейбіт келісімінен» кейін, 1987 жылы Мизорам Үндістанның толыққанды штаты деп жарияланды. Мизорам Парламентте екі орынға ие болды: Лок Сабхада және Раджья Сабхада бір-бір орыннан. Келісімге сәйкес, көтерілісшілер қаруларын тапсырды. Мизорам заңнамалық жиналысының алғашқы сайлауы 1987 жылдың 16 ақпанында өтті. Аймақ соңғы онжылдықтарда бейбіт өмір сүріп келеді. 2006 жыл мен 2013 жыл аралығында наразылықтарға байланысты зорлық-зомбылықтан әр жылы 0-ден 2 азамат көз жұмды (немесе 100 000 адамға 0,2 адамнан кем).

Нагаланд

1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл аймақ Ассам провинциясының құрамында қалды. Нагалардың бір бөлігі арасында ұлтшылдық қозғалыс пайда болды. Физо Нага Ұлттық Кеңесіне жетекшілік етіп, олардың ата-бабалары мен туған топтарының саяси бірігуін талап етті. Бұл қозғалыс үкіметтік және азаматтық инфрақұрылымға зиян келтіретін, үкімет қызметкерлері мен бейбіт тұрғындарға шабуыл жасайтын бірқатар зорлық-зомбылық оқиғаларына әкеп соқты. 1955 жылы Одақ үкіметі тәртіпті қалпына келтіру үшін Үндістан армиясын жіберді. 1957 жылы Нага көшбасшылары мен Үндістан үкіметі арасында келісімге келіп, Нага таулы аймағының жеке аймағы құрылды. Тюэнсанг шекаралық аймағы осы біртұтас саяси аймақпен – Нага-Хиллз Тюэнсанг аймағымен (NHTA) біріктірілді. Бұл аймақ Орталық үкіметтің тікелей басқаруындағы, кең автономияға ие Одақтық аумаққа айналды. Алайда, бұл тайпаларға жеткіліксіз болды, сондықтан штатта зорлық-зомбылық күшейді, оның ішінде армия мен мемлекеттік мекемелерге, банктерге шабуылдар жасалды және салық төлеуден бас тарту жиі болды. 1960 жылдың шілдесінде сол кездегі премьер-министр Нехру мен Нага халқы конвенциясының (NPC) басшылары арасындағы келіссөздерден кейін 16 тармақты келісімге қол жеткізілді. Осы келісім бойынша Үндістан үкіметі Нагаландты Үндістан Одағының толық құқықты мемлекеті ретінде мойындады. Нагаланд 1963 жылдың 1 желтоқсанында Үндістанның 16-шы штаты атанды. 1964 жылдың қаңтарында өткен сайлаулардан кейін, 1964 жылдың 11 ақпанында алғашқы демократиялық жолмен сайланған Нагаланд заң шығарушы жиналысы құрылды. Көтерілісшілердің қызметі бандитизм және шабуылдар түрінде жалғасты, бірақ бұл саяси ұмтылыстардан гөрі тайпалар арасындағы бәсекелестік пен жеке кек алуға байланысты болды. 1975 жылдың қарашасында ең ірі көтерілісшіл топтардың басшылары қаруларын тастап, Үндістан Конституциясын қабылдауға келісті. Бірақ, шағын топ келіспей, көтеріліс қызметін жалғастырды.

1996 жылы Димапурдағы автокөлік бомбасына шабуыл

1996 жылғы 25 желтоқсан, Рождество күні НСКН ИМ Димапур қаласының Ара Майл ауданында қашықтан басқарылатын күшті автокөлік бомбасын жарып, Нагаленд штатының сол кездегі Өнеркәсіп және сауда министрі Кихото Холлохонды өлтіруге әрекеттенді. Холлохон көлікте болмағандықтан құтылды. Салдарынан оның әйелі, қызы, немере ұлы, немере қызы және тағы бір адам оқиға орнында қаза тапты.

2004 жылы Димапурда болған бомбалау

2004 жылдың 2 қазанында екі күшті бомба жарылды – біреуі Димапур теміржол станциясында, екіншісі Гонконг базарында. Осы шабуылдардың салдарынан 30 адам қаза тауып, 100-ден астам адам жарақат алды. 2009 жылдан 2013 жылға дейінгі 5 жылдық кезеңде Нагалендте бүлікке байланысты қызмет кезінде жылына 0-ден 11-ге дейін азаматтар қаза тапты (немесе 100 000 адамға шаққанда жылына 1 адамнан кем), ал фракциялар арасындағы қақтығыстарда жылына 3-ден 55-ке дейін жауынгерлер қаза тапты (немесе 100 000 адамға шаққанда жылына 0-ден 3 адамға дейін). Нагаланд штатының заң шығару жиналысының депутаттарын (МДЖ) сайлау үшін 2013 жылдың 23 ақпанында соңғы сайлау өтті, онда штаттағы 60 сайлау округінен депутаттар сайланды. Дауыс беруге қатысқандардың саны 83% құрады, ал Нагаленд халық фронты 37 орынды жеңіп алды.

Пунджаб

1980 жылдары бүлікшіл қозғалыс Үндістаннан тәуелсіз, Халистан атты жеке мемлекет құруға бағытталды. Олардың басшысы Жарнайл Сингх Бхиндранвал болды, ол жаңа мемлекет құру мәселесінде бейтарапты сақтады. 1984 жылы Үндістан үкіметі «Көк жұлдыз» операциясын жүргізді. Бұл операцияға Сант Бхиндранвал әскерлік шабуылға дайындалып нығайтқан Алтын ғибадатхана кешеніне шабуыл кірді. Үндістанның сол кездегі премьер-министрі Индира Ганди ғибадатханаға шабуыл жасауға әскерге бұйрық берді, нәтижесінде танкілерді де қолдануға тура келді. 74 сағаттық қақтығыстан кейін әскер ғибадатхананы толығымен бақылауға алды. Осы процесте Акал Тахт, сикхтердің анықтамалық кітапханасы және Алтын ғибадатхананың бір бөлігі зақымдалды. Үндістан үкіметінің мәліметтері бойынша, 83 әскери қызметкер қаза тауып, 249 адам жарақат алды. Жақтастар тарапынан 493 адам қаза тауып, 86 адам жарақаттанды. Сол жылы Индира Гандиді екі сикх күзетшісі өлтірді, бұл оқиға Алтын ғибадатхана ісімен байланысты деп саналды және әсіресе Нью-Делиде сикхтерге қарсы кең ауқымды тәртіпсіздіктерге әкелді. 1988 жылы «Қара найзағай» операциясынан кейін Пәкістан полициясы, Хулио Рибейро және кейін KPS Gill басшылығымен, Үндістан армиясымен бірлесіп, қозғалысты жасырын күшке итеруге жетті. 1985 жылы сикх террористері Канададан Үндістанға бағытталған Air India рейсін бомбалап, 329 жолаушының барлығын қаза қылды. Бұл Канада тарихындағы ең ірі террористик актінің бірі болды. Сикх радикализмінің аяқталуы және Халистан құруға деген ұмтылыс, Пәкістанның сол кездегі премьер-министрі Беназир Бхуттоның Пәкістан радикализміне қатысты барлық барлау ақпаратын Үндістан үкіметіне жақсы ниет белгісі ретінде тапсырған кезде күшейді. Үндістан үкіметі бұл ақпаратты пайдаланып, Үндістандағы шабуылдар мен радикализмге қатысқандарды қамауға алды. 1993 жылы ашық сикх радикализмінің тоқтауы салыстырмалы тыныштық кезеңіне әкелді, бірақ кейбір радикалдық әрекеттер (мысалы, 1995 жылы Пәкістанның бас министрі Беант Сингхтің қазасы) болды, олар шамамен алты сикх радикалдық ұйымына жатқызылды. Бұл ұйымдардың ішінде Babbar Khalsa International, Khalistan Commando Force, Khalistan Liberation Force және Khalistan Zindabad Force бар.

1991 жылы Пунджабта болған қастандықтар

1991 жылғы Пәнжабтағы қырғын – 1991 жылғы 15 маусымда Үндістанның Пәнжаб штатының Лудиана ауданында болған пойыз жолаушыларының жаппай қырғыны. Онда сикх халистандық содырлар екі пойызбен саяхаттап бара жатқан кемінде 80-126 жолаушыны өлтірді. Содырлар Лудиана станциясынан шамамен бір шақырым жерде екі пойызды тоқтатып, шұғыл тоқтату сымдарын тартып, апаттық тежегіштерді қосты. Олар сағат 21:35-те (IST) пойыздардың ішінде атыс ашты, нәтижесінде кем дегенде 80 жолаушы қаза тапты. Екінші пойыз – Дхури-Хисар жолаушылар пойызында – содырлар ешқандай айырма жасамай атыс жүргізді. Шабуылдаушылар қашқаннан кейін пойыз Баддувал станциясына қайта оралды, онда құтқару тобы дәрігерлермен бірге келді. Жергілікті тұрғындар аман қалғандарға тағам, су, дәрі-дәрмек және психологиялық қолдау көрсетті. Осы шабуылдар ұлттық сайлауда дауыс беру аяқталғанына бес сағаттан аз уақыт өткен соң орын алды. Бұл сайлау зорлық-зомбылыққа толы және бұрынғы премьер-министр Раджив Гандидің шамамен бір ай бұрынғы қазасынан кейін үзіліске ұшыраған еді.

1996 жылғы Дауса жарылысы

1996 жылы 22 мамырда Раджастхан штатының Дауса ауданындағы Самлети ауылының жанында автобуста жарылыс болды. 1996 жылғы Лажпат-Нагардағы жарылыстан бір күн өткен соң орын алған бұл жарылыста 14 адам қаза тауып, 37 адам жарақат алды. Оқиға бойынша ұсынылған айыптама қағазында жауаптылардың Джамму және Кашмир Ислам фронтымен байланысты екені, ал айыпталушылардың бір бөлігі Савай Ман Сингх стадионындағы жарылысқа қатысқандығы көрсетілген. Бандикуидегі аудандық және сессиялық сот Абдул Хамидті, айыпталушылардың бірін, өлім жазасына кесті, ал тағы алты адамды өмір бойына бас бостандығынан айырды, ал оқиғаға қатысы бар деп айыпталған қалған адамды оған қарсы жеткілікті дәлел болмағандықтан ақтап тастады.

Тамил Наду

Тамил Наду штатында бұрынғы премьер-министр Раджив Гандинің қазасына дейін Тамил Иламының азат ету жолбарыстары (ТМДТ) жауынгерлері әрекет етті. Велупиллай Прабахаран, Тамилселван және басқа да Илам мүшелерінің басшылығымен ТМДТ Тамил Надуда көптеген сөздер сөйледі. Қазіргі таңда тыйым салынған Тамил жолбарыстары ұйымы бұрын Үндістаннан көптеген қаржылық көмектер мен қолдау алған. Тамил Наду азаттық армиясы – Үндістандағы ТМДТ-мен байланысы бар, соғысшыл Тамил қозғалысы.

Мейнмәмбәккамда бомба жарылысы

Мейнбамбакам бомбалық жарылысы – 1984 жылғы 2 тамызда Ченнаи қаласы, Тамил Наду штатындағы Мейнбамбакам халықаралық әуежайында болған жарылыс. Осы оқиғада 33 адам қаза тауып, 27 адам жарақат алды. Күдік Тамил Илам әскеріне түсті. 1998 жылы бірнеше адам сотталды.

Ражив Гандидің өлтірілуі

Ражив Гандидің қазасы, Үндістанның бұрынғы премьер-министрі, 1991 жылғы 21 мамырда Үндістанның Тамил Наду штатындағы Шриперумбудур қаласында, Ченнаи маңындағы жанкешті шабуыл салдарынан болды. Ражив Гандиден басқа кем дегенде 14 адам қаза тапты. Бұл шабуылды Шри-Ланка тамил сепаратистік ұйымы «Тамил Иламды Босату жолбары» (ТИТИ) мүшесі Тенможи Раджаратнам (Калаивани Раджаратнам немесе Дхану деп те белгілі) жасады.

1993 жылы RSS-тің Ченнаидегі кеңсесіне бомба соғылды

1993 жылы Ченнаидегі RSS кеңсесіне жасалған бомбалау – 1993 жылғы 8 тамызда Тамил Наду штатындағы Ченнаи қаласындағы Rashtriya Swayamsevak Sangh бас кеңсесіне террористер жасаған бомбалауды білдіреді. Салдарынан 11 адам қаза тауып, 7 адам жарақат алды. Арнайы CBI соты күшін жойған Террористік және бұзықшылық қызметін (алдын алу) туралы заң бойынша 18 күдіктіні соттады. Бұрын олар 1993 жылғы 8 тамызда Ченнаидегі RSS кеңсесінде болған жарылысқа қатысқандары үшін Тада сотында өмір бойына бас бостандығынан айырылған болатын. CBI жарылыстың негізгі күдіктілерінің бірі Мұштақ Ахмет туралы сенімді ақпарат бергендерге 10 лакх рупи сыйақы жариялады.

1998 жылы Коимбатурдағы бомбалау

Тамилнад штаты мұсылман фундаменталистері жасаған террористік шабуылдарға да ұшырады.

2010 жылғы Варанаси жарылыстары

2010 жылдың 7 желтоқсанында Варанасиде тағы бір жарылыс болды, салдарынан бір нәресте сол жерде қаза тапты және 20 адам, оның ішінде төрт шетел азаматы жарақат алды. Бұл шабуылға "Үндістан моджахедтері" деген ислами радикалдық ұйымы жауапкершілікті мойнына алды.

2006 жылғы Варанасидегі жарылыстар

2006 жылдың 7 наурызында индуистердің қасиетті қаласы Варанасиде бірнеше жарылыс болды. 15 адам қаза тапты, ал тағы 101 адам жарақат алды. 2006 жылдың 5 сәуірінде Үндістан полициясы бомбалық шабуылдарды жоспарлауға көмектескен дін қызметкері бар, алты ислами радикалды ұйым мүшесін қамауға алды. Дін қызметкерінің Бангладештік тыйым салынған ислами радикалды ұйым "Харкатул Джихад әл Ислами" тобының командирі болып есептеледі және ол Пәкістанның барлау қызметімен байланысты.

2005 жылғы Аёдхья шабуылдары

Айодхиядағы ұзақ жылдар бойы қайнап келген дағдарыс, ақыры 16 ғасырда салынған Бабри мешіті орнына жасалған террористік шабуылмен аяқталды. Айодхиядағы ежелгі мешіт 2005 жылғы 5 шілдеде қиратылды. Пәкістандық «Лашкар-и Тайба» террористері мен үнді полициясы арасындағы екі сағаттық қарулы қақтығыста алты террорист қаза болды. Осыдан кейін оппозициялық партиялар бүкіл ел бойынша ереуіл шақырып, ел басшылары шабуылды, оның артында Дауд Ибрагим тұр деген күдік бар, айыптады.

2022 жылы Горахпур шабуыл

2022 жылдың сәуір айында қамшымен қаруланған ер адам ғибадатхана аумағына күшпен кіруге тырысты. Діни ұрандарды айқайлап, Ахмад Муртаза Аббаси есімді адам қақпадағы полицейлерге жақындап, оларға шабуыл жасады, салдарынан екі полицей жарақат алды. Полиция оны ұстауға тырысқанда ол біршама уақыт бойы қашып, кейін ұсталды. Аббаси – IIT Mumbai-дің инженерлік факультетін бітірген. Жексенбі күні түстен кейін ғибадатханада көптеген жандар болды. Бірақ шабуыл кезінде азаматтар ешқандай зиян көрмеді. Аталған оқиға бойынша тергеуді Уттар-Прадеш штатының терроризмге қарсы күрес тобы жүргізіп жатыр.

1991 жылғы Рудрапур бомбалаулары

1991 жылдың 17 қазанында екі бомба жарылды. Бірінші бомба адамдар Рамлиланы ашық алаңда тамашалап отырғанда жарылды. 15 минут өткен соң екінші бомба жарақат алғандарды жеткізіп жатқан аурухананың жанында жарылды. Салдарынан 40-тан астам адам қаза тауып, 140 адам жарақат алды. Кейін БСТК және Халистан Ұлттық Армиясы осы жарылысқа жауапкершілікті мойнына алды.

1993 жылғы Боубазардағы бомбалау

Боубазар бомбалық жарылысы – 1993 жылғы 16 наурызда түнде Үндістанның Калькутта қаласындағы Боубазардың орталық бизнес ауданында болған жарылыс. Барлығы 69 адамның өмірі қиылды. 1993 жылы Мохаммед Рашид Хан Боубазар ауданында құмар ойындар ұйымдастырып, кеңсесінің үстінде шағын бомбалар жасауға арналған шеберханасы болған. Бабри мешітінің қиратылуынан және одан кейін болған тәртіпсіздіктерден кейін Хан мен оның серіктері индуист тұрғындарының өліміне әкелу үшін қаланың бір бөлігін бомбалауды жоспарлады. Ол жарылғыш заттарды жинауға кірісті. Дайындықтар құпия түрде жүргізілді, бірақ 16 наурыз күні түнде барлық жиналған жарылғыш заттар кездейсоқ жарылып кетті. Егер жарылыс күндіз болғанда, қаза болғандардың саны одан да көп болуы мүмкін еді. Кейбір куәгерлердің сөзіне сенсек, жарылыстың шуы 5 шақырымдай қашықтықта естілген. Хан және тағы бес адам 2001 жылы Калькутта жоғарғы сотының шешімімен Терроризм мен бүлік шығаруды (Қорқытуды алдын алу) туралы заңға (TADA) сәйкес өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Танымал мәдениетте

Терроризм түрлі үнді фильмдерінде де көрсетілген, олардың ішінде Мани Ратнамның "Рожа" (1992) және "Дил Се" (1998), Говинд Нихланидің "Дрохаал" (1994), Сантош Сиванның "Террорист" (1999), Анураг Кашьяптың 1993 жылғы Бомбейдегі жарылыстарды бейнелейтін "Қара жұма" (2004), "Фана" (2006) және Кашмирдегі терроризм туралы "Сикандар" (2009) фильмдері бар. Радж Кумар Гуптаның "Амир" (2008) және Амаль Нирадтың "Анвар" (2010), "Мумбай қонақ үйі" (2018) және "Бланк" (2019) фильмдері де осы санатқа жатады.