Кіріспе

Индуизмді ұстанатындарға қатысты жаулықты және/немесе кемсітуді жалпы қарастыру

Индуистер тарихи және қазіргі кезде діни қудалауға және жүйелі зорлық-зомбылыққа ұшырады, оның ішінде мәжбүрлі түрде дін аудару, құжатталған жаппай қырғындар, геноцид, храмдарды бұзу және ұлықтау, сондай-ақ білім беру орталықтарын жою сияқты жағдайлар болды.

Ортағасырлық Үндістан

Үндістанның бір бөлігі Мұхаммед ибн Қасым дәуірінен Моғол империясының құлауына дейін мұсылман үкімдігінде болды. Мұсылман жаулаулары мен мұсылман империяларын индуист мәдениетіне қарсы созылған зорлық-зомбылық кезеңі ретінде қарастыруға бейім болғанымен, Дюрант Үндістанды мұсылмандар жаулап алуын "тарихтағы ең қанды оқиға" деп атады. Соғыстар мен жаулаулар арасында көптеген үнді қауымдарында үйлесімді индуист-мұсылман қарым-қатынастары болды. Ромила Тапардың сөзіне қарағанда, мұсылман үкімдігінің басталуымен барлық үндістер, жоғары және төменгі касталар "хиндтер" санатына біріктірілді. Жоғары кастадағы үндістер төменгі касталарды таза емес деп есептегенмен, енді олар бірдей санатқа жатады деп саналды, бұл көптеген жоғары кастадағы үндістердің "соңғы мың жылда индуизм әлемдегі кез келген діннің бастан өткен ең ауыр қудалауға ұшырады" деген сенімін түсіндіруге көмектеседі. Тапар сондай-ақ, "бүгінгі күнгі индустар арасында мұсылманға қарсы сезімдерді ояту үшін мұсылмандар тарапынан жасалған қудалауды әдейі үлкейту қажет" деп атап көрсетті. Ромила Тапар соңғы мыңжылдықтағы қатал қудалау туралы сенімнің "мұсылмандар келгенге дейін Үндістанда, әсіресе шайва, будда және джайни секталары арасында болған түрлі діни қудалауларды" жоққа шығаратынын айтады. Ол қудалаудың мәнін сұрайды және егер ол дін аударуды білдірсе, онда мұндай ауысуды қудалаудың түрі ретінде қарастыруға күмәнданады. Тапардың пікірінше, мұсылман иконалардың қиратылуы, храмдардың бұзылуы және индуист мүсіндерінің сындырылуы фактісін мойндау дұрыс, бірақ мұсылман билеушілері өзінің билігі кезінде индуист секталарына қайырымдылық жасағанын да атап өту керек. Дэвид Лорензен ислам үкімдігі кезінде индустарға қарсы мемлекеттік деңгейде қудалау болғанын, бірақ оның сирек және көбінесе индуист діни ескерткіштеріне бағытталғанын мәлімдейді. Дипа Оллапалли Моғол императоры Аурангзебтің индустар мен басқа да мұсылман емес адамдарға қатысты айқын кемсітушілік танытқанын, "дінге деген ең жоғары жеккөрушілік деңгейін" көрсеткенін, бірақ мұның оның отбасы мүшелерінің қарсылығының салдары болуы мүмкін екенін айтады. Орта ғасырлар кезеңінде "индуистерді тікелей діни қудалау эпизодтары сирек болды", сондай-ақ индуистер мен мұсылмандар арасындағы қақтығыстар да аз болды.

Діни сәулет өнерінің жойылуы

Андре Винктың айтуынша, индуистік діни мүсіндер мен ғибадатханаларды қирату және жою индуистік діни практикаға жасалған шабуыл болды, ал мұсылмандардың діни архитектураны жоюы индуистік діни символдардың іздерін жою құралы еді. Осы кезеңдегі мұсылман мәтіндері мүсіндер мен мүсіншілерге деген ислами пікірдегі жеккөрушілік пен наразылыққа негізделіп оны ақталады. Питер Джексон ортағасырлық мұсылман тарихшыларының Хиндустандағы ислам сұлтандықтарының құрылуын және кеңеюін «қасиетті соғыс» және діни жаулау ретінде қарастырғанын, мұсылман күштерін «ислам әскері» деп, ал индустарды – кәпірлер деп сипаттағанын айтады. Джексонның пікірінше, осы жазбалардың әстеусіздікке бейімділігін ескере отырып, оларды сақтап және мұқият түсіндіру қажет. Джексонның айтуынша, бұл «кез келген компромиссіз иконаларға қарсы күрес» кезеңі емес. Ислам әскеріне жылдам бағынған қалалар өздерінің діни ескерткіштері үшін «жақсы шарттарға» қол жеткізді, – дейді Джексон. Ричард Дэвис қасиетті ғибадатханаларды нысанаға алу Үндістандағы мұсылман билеушілеріне ғана тән емес екенін айтады. Кейбір индуистік патшалар да Үндістанда алғашқы ислам сұлтандықтары құрылғанға дейін ғибадатханалардан қасиетті мүсіндерді алып, оларды саяси жеңістің символы ретінде өздерінің астаналарына әкеп кеткен. Алайда, Ричард Дэвис атап көрсеткендей, киелі ғибадатханалар, иконалар және тоналған мүсіндер жеңімпаз индуистік патша мен оның әскерлері тарапынан әлі де құрметпен қарастырылды және қасиетті саналды. Индуистік билеушілердің әскерлерінің «құдайлардың мүсіндерін қиратуы және индуистік ғибадатханаларды қасақана ластауы» туралы ешқандай дәлел жоқ. Қолда бар мәліметтер жеңімпаз индуистік патшалардың өздерінің мемлекеттерінде жаңа, ұлы ғибадатханаларда иеліктен алынған мүсіндерді орналастыруға көп күш жұмсағанын көрсетеді. Винктың сөзінше, индуистердің буддалық және джайнистік құдай орындарын жоюы 10 ғасырға дейін болған, бірақ мұндай «индуистік иконаларға қарсы күрес» туралы дәлелдер көбінесе кездейсоқ, тым жалпы және сенімсіз. Винктың пікірінше, индуистік мәтіндерде мүсіндерді қирату және ластау туралы мәліметтер мұсылман мәтіндеріндегі ислами иконаларға қарсы күрес туралы мәліметтерге қарағанда сирек кездеседі. Индуистік ғибадатханалары саяси қарсылықтың ошақтары болды және оларды басу қажет болды.

Индуистік білімге әсері

Виджайнагар империясын құрған негіздеушілердің бірі Букка Рая I, мұсылман үстемдігі кезінде ауыр зардап шеккен индуистік діни және мәдени ошақтарды жаңғыртуға ұмтылды. Буддистік білім орталықтары төмендеп, брахмандық институттардың маңызы артты. 12-15 ғасырлар аралығында көптеген Ведантика әдебиеттері осы тілдерге аударылды.

Мұхаммед бин Қасым

Үндістан субконтинентіндегі мұсылман жаулап алулары 8-ші ғасырдың басында Мұхаммед ибн Касим басқарған әскермен басталды. Бұл жорық 13-шы ғасырдағы Бакр Куфидің «Чач Нама» атты қолжазбасында баяндалған. «Чач Нама» ғибадатханаларды қирату, Синд халқына қарсы тұрғандардың жаппай жазалануы және олардың тәуелділерінің құлдыққа түсуі туралы айтады; индус және будда патшалары билеген мемлекеттерге шабуыл жасалды, олардың байлықтары тоналды, салық (харадж) жиналды және кепілдер алынды, көбінесе Иракқа құл ретінде. Оңтүстік Азиядағы ислам-индуистік кезеңді зерттейтін тарихшы Винк атап көрсеткендей, бұл индустарға исламды қабылдап, араб әскерлеріне қосылу немесе қолдарына белгі салу (татуировка жасау) және Джизья (салық) төлеу мүмкіндігі берілді. Алайда Йоханан Фридман «Чач Нама» қазіргі діни және саяси билік өкілдерінің басқыншылармен ынтымақтасқанын, ал тез бағынып бергендерге көп ақша ғана емес, сонымен қатар жаулап алынған аймақтарды басқару құқығы берілгенін айтады. Фридман сондай-ақ бин Касим «қоғамның ерекшеліктеріне толық қолдау көрсеткенін» атап өтеді: ол (Брахманабадтың) барлық қуылған брахмандарды қызметтеріне қайта тағайындады, оларды Джизьядан босатты, дәстүрлі мерекелерді өткізуге рұқсат берді және ғибадатханаларды қорғады, бірақ шариғат заңдарына сүйене отырып, касталық иерархияны күшейтті, бұл Жаттарға қатысты қарым-қатынасында көрінеді. Жалпы алғанда, Фридман «Чах-Намада» сипатталған жаулап алу «индий қоғамының құрылымында маңызды өзгерістерге әкелмегенін» қорытындылайды. Джонсон мен Кояма Босворттың сөздерін келтіре отырып, Синдте индустарға қарсы науқанның басында «қалаларда қырғын болғанын», бірақ ақырында оларға дхимми мәртебесі беріліп, бейбітшілік шарты жасалғанын айтады. Синдті жаулап алғаннан кейін Касим ислам құқығының Ханафи мектебін таңдады, онда мұсылман билігі астында индустар, буддистер және джайндар сияқты үнді діндерінің өкілдері дхимми (араб терминінен) деп есептеліп, діни бостандық үшін Джизья төлеуге міндетті болды. «Чач-Наманың» тарихи дұрыстығы күмәнді. Франческо Габриели «Чач-Наманы» «тарихи роман» деп санайды, ол бин Касим туралы ақпараттың «кеш және күмәнді көзі» болып табылады және фактілерді анықтау үшін мұқият зерделенуі керек; осындай тұрғысынан ол бин Касимнің «толеранттылық және діни бостандық принципіне» қатысты жарияламаларын бағалады. Питер Харди де осыған ұқсас көзқарас ұстанады және осы еңбекті «саяси теория» тұрғысынан қарастырады. Манан Ахмет Асиф «Чач Наманың» бөліктерін мұсылман жаулап алуының тарихи шежіресі ретінде қайта жаңғыртудың алғышарттарын сынап, өндіріс орны мен уақыты оның барлық мазмұнын анықтайтынын және оны «саяси теория» жанрындағы түпнұсқалық шығарма ретінде толық оқу қажет деп санайды, онда тарих Насируддин Кабачаның сарайында жақсы қабылдану үшін романтикалық ойдан шығарылған әңгімелермен толықтырылады. Винк кейбір ғалымдар «Чач Наманы» және оның заманының басқа мұсылман мәтіндерін «көп жағдайда жалған тарих» деп қарастыратынын айтады. Ол әрбір жеке дереккөзді күмәнді қарастырудың дұрыс екеніне және «Чач Наманың» бір бөлігі ойдан шығарылғанына келіседі. Винк қосады, осы әртүрлі көздердегі ортақ элементтер индустар дхиммилер ретінде қарастырылғанын және шариғатпен белгіленген кейбір кемсіту шараларына ұшырағанын, сонымен қатар мұсылман мемлекетінде қорғауға және шектеулі діни бостандыққа құқылы болғанын көрсетеді.

Ертедегі сұлтандықтар (11-12-ғасырлар)

Сол кезеңдегі мұсылман мәтіндері иконалық реторикаға толы, индустардың жаппай қырғыны туралы сипаттамалармен және "Ислам әскері жаулап алынған жерлерден мол байлық пен шексіз байлыққа ие болды" деген қайта-қайта айтылатын сөздермен келеді. Питер Джексонның мәлімдемесінше, осы ислам мәтіндерінде индустар – имансыздар, Хиндустан – соғыс аймағы ("Дар әл-Харб"), ал индустарға жасалған шабуылдар – қасиетті соғыстың (джихад) бір бөлігі ретінде көрсетілген. Алайда, Винк бұл өлтірудің жүйелі болмағанын және "әдетте тек соғысқа қатысқандарға ғана бағытталғанын" айтады, бірақ соғыстар мен үнемі болатын зорлық-зомбылық он мыңдаған бейбіт тұрғындардың қаза болуына әкелген үлкен ашаршылықты тудырды. Синд аймағында иконоборлықтың жекелеген мысалдары кездеседі, бірақ ірі индуистік діни ескерткіштерге қарсы кең ауқымды және жүйелі шабуыл Солтүстік Үндістанда орын алды. Винкке сәйкес, иконоборлық – "діни, экономикалық және саяси" факторлардың нәтижесі болды және бұл практика осы ғибадатханалардағы "ұлан-қайсар қордың көптігінен" әрі күшейді. Филис Гранов "ортағасырлық үнділік діни топтар мұсылман әскерлері ғибадатханаларды тонағанда және қасиетті бейнелерді қиратқанда, ауыр дағдарысқа тап болды" деп атап көрсетті. 11-12 ғасырларда ислам дінін қабылдаған банджара сияқты топтар пайда болды. Бұл "тоналған топтар" Гурлидтердің Хиндустанға қарсы жорығы кезінде азық-түлік пен жабдықтар іздеу барысында елді қатты қиындыққа салып, көптеген азаптар тудырды. Осы ислами жорықтардың нысаны индустардың діни иконалары да болды. Питер Джексон мәлімдегендей, 13 ғасырдың екінші жартысында Солтүстік-Батыс және Солтүстік Үндістанды бақылаған мұсылман күштері индустар патшалықтарына шабуыл жасады. Бұл шабуылдар Раджпут патшалықтарына, Орталық Үндістанның Лакхнаути-Авадх аймағына және Бихар сияқты Шығыс аймақтарына бағытталды. Винк атап көрсеткендей, осы дәуірдегі көптеген ислам мәтіндерінде Хиндустаннан 11 ғасырда "құлдыққа алынған үнді тұтқындарының (гильман о джавари, бурда, сабайя), әсіресе әйелдер мен балалардың" күштеп көшірілуі туралы айтылған.

Дели сұлтандығы (13-16-ғасырлар)

Дели сұлтандығы 13 ғасырда басталып, 16 ғасырдың басында Моғол шапқыншылығымен ауыстырылды. Джексонның айтуынша, осы кезеңдегі Дели сұлтандары өздерін ең алдымен "Ислам халқының" ислам билеушілері деп санаған. Олар "хиндтердің сұлтаны" емес еді. Дели сұлтандығы дәуіріндегі мұсылман жазбалары индустарды кемсітіп, "индустар өздері қызықты емес, тек исламға өткендер, джизья салығын төлеушілер немесе мәйіттер ретінде ғана қызығушылық тудырады" деп көрсеткен. Сонымен қатар, тұтқынға алынған индус құлдары басқа индус мемлекеттеріне қарсы науқандарда сұлтандық армияның жаяу әскеріне қосылды. Дели сұлтандығының алғашқы сұлтандары брахмандарды джизья төлеуден босатты, осылайша индустарды бөліп, дискриминациялық салық жүктемесін индус қоғамының брахман емес топтарына толық жүктеді. Фируз-шах брахмандарға джизья салығын алғаш рет енгізіп, өзінің өмірбаяндық шығармасында көптеген индустардың исламға өтуіне, себебі ол джизья төлеуден босататын жарлық шығарды деп жазды. Индустарға қатысты осы кемсіту 14 ғасырдың екінші жартысында сақталды, бірақ Джексон мұсылман бақылауындағы ірі орталықтардан тыс жерде оның қалай және қандай деңгейде жүзеге асырылғанын анықтау қиын деп санайды. Дели сұлтандығының шапқыншылықтары көптеген индуист ғибадатханаларына зиян келтірді немесе оларды жойды. Кейбір жағдайларда соғыстан кейін сұлтандар индустарға ғибадатханаларын жөндеуге және қайта құруға рұқсат берді. Джексонның айтуынша, мұндай жағдайларды үндістандық ғалым П. Б. Десай мұсылман сұлтандарының "көрегендігінің" дәлелі ретінде келтірген. Бірақ бұл жағдайлар шекаралық аймақтарда болды, олар жақында басып алынып, тікелей мұсылман билігіне өткен, онда сұлтанның билігі "өте тұрақсыз" болды. Дели сұлтандығының берік бақылауындағы аймақтарда осыған қатысты тікелей дәлелдер аз. Мысалы, Ибн Батута жазғандай, Қытай патшасы Үндістанда ғибадатхана салу туралы өтініш білдірген. Джексон бұл күмәнді екенін және оны растайтын дәлелдер жоқ екенін айтады. Дели маңындағы Шри Кришна Бхагуан ғибадатханасы сияқты басқа да бірнеше мысалдардың салынғанына сенімдірек болмайды. Кейбір жағдайларда сұлтандар ауысқан сайын индустарға ескі ғибадатханаларында ғибадат етуге рұқсат беру немесе оларды жою саясаты өзгерді. Индустарды өлтірмеудің нәтижесінде көпқұдайлықтың қалыптасуына мүмкіндік туды. Басқа бір уәзір бұл пікірмен теориялық түрде келісіп, мұсылмандардың аздығын ескере отырып, мұндай саясатты мұсылмандар күшейгенше кейінге қалдыру керек екенін айтты. Егер индустарды жою мүмкін болмаса, онда индустарды кемсіту, ар-намысын түсіру және қорлау керек, - деді тағы бір мұсылман шенеунігі. Индустарға деген осы қарсылықтың басқа да жалпы себептері болуы мүмкін, мысалы, күнделікті мұсылмандардың индустармен бірге діни мерекелерді тойлауға бейімділігінен туындаған діннен тайып кетуден қауіп сезіну. Сонымен қатар, сұлтанның қайтысынан кейін мұрагерлік күрес көбінесе келесі сұлтанның саяси маневрлеріне әкелді, онда жағдайға байланысты жеңімпаз ислам дінбасылары мен заңгерлерінің консервативті тобын қолдады немесе сұлтандық сыртқы әскери қауіпке тап болғанда индустар мен басқа топтардан қолдау алу үшін оларға жеңілдіктер берді. Екінші жойқын науқанды Ала әд-Дин Халджидің ізбасары Мұбарак Шах бастады. Тоналған байлық Делиге жіберілген кезде, аймаққа мұсылман губернаторы тағайындалды. Осы кезеңдегі мұсылман әдебиеті Мадурай сұлтандарының ниеттерін жазды. Мысалы, сұлтан Шамс әд-Дин Адил Шахтың қолбасшысы "кәпірлерге қарсы қасиетті соғысқа аттанғанын және олардан үлкен байлық пен көптеген олжа алғанын" сипаттады. Мадурай аймағында осы кезеңде салынған қабірлері бар бірнеше ислам ғибадатханалары бар, мысалы Ала әд-Дин мен Шамс әд-Дин. Бұл ғибадатханада ішкі бағаналар ретсіз және "қайта пайдаланылған материалдың" болуын көрсететін әртүрлі формада. Шокохидің айтуынша, "ғибадатханаларды қирату және олардың материалдарын қайта пайдалану - Солтүстік Үндістанның алғашқы сұлтандарының практикасы еді, және біз осы дәстүрді Ма'бар сұлтандары оңтүстікке әкелгенін болжауымызға болады". Индолог Криспин Бранфут Мадурай сұлтандарының "Тамил еліндегі индуист ғибадатханаларын тонағанын және арамдағанын" және оларды Виджаянагара билеушілері қалпына келтіріп, ғибадатқа қайта арнағанын айтты.

Моғол империясы

Моғол императоры Акбар төзімділіктің ерекше мысалы ретінде танымал. Индолог Ричард Итонның жазуынша, Акбар заманынан бастап бүгінгі күнге дейін оған қарама-қайшы атаулар берілді: "қатаң мұсылманнан дейін діннен тайғанға, еркін ойлаушыдан дейін жасырын индуистке, зороастризмнен дейін христианға, атеисттен дейін радикалды жаңашылға". Итонның сөзінше, жастық шағында Акбар исламды шиит және суннит ұстаздарынан оқыған, бірақ ересек болған соң өзінің жас өміріне өкінішпен қарап, сол кезде "өз дініне келмеген адамдарды қуғынға түсіргенімді және оны ислам деп есептегенімді" мойындады. Кейінгі жылдары ол "ішкі ашу сезімімен, бұрынғы істері үшін қатты қайғырғанын" білдірді, содан кейін "барлық моғол халқын, дініне қарамастан, мемлекет алдында заңдық теңдік принципі бойынша қарау" науқанын бастады.

А. Қ.

Аурангзебтің (1658–1707) билігі кезінде Моғол империясы тарихындағы ең ауқымды діни зорлық-зомбылық науқандарының бірі орын алды. Аурангзеб қазіргі Үндістанда әртүрлі бағаланатын тұлға, көбінесе «хиндтерді қатыгездікпен қысымға алған» ретінде еске алынады. Өкіметтік кезеңінде Аурангзеб Моғол империясын кеңейтіп, мұсылман емес халықтарға қарсы ұзақ, қанды жорықтар арқылы Оңтүстік Үндістанның көп бөлігін бағындырды. Ол индустарды ислам дініне күштеп өткізіп, индустардың ғибадатханаларын қиратты. Сондай-ақ, ол өзінің атасы Әмір Темірдің 100 жыл бұрын тоқтатқан мұсылман емес халықтарға салынатын жазық салықты қайта енгізді. Аурангзеб жаңа жерлерді жаулап алғанда және көтерілістерді басу кезінде ғибадатханаларды қорлауға және жоюға бұйрық берді, саяси көшбасшыларды жазалау үшін олардың билігін бейнелейтін ғибадатханаларды жойды. 1669 жылы ол барлық провинция әкімдеріне «кәпірлердің мектептері мен ғибадатханаларын ықыласпен қиратуды және пұтқа табынушылықты толығымен тоқтатуды» бұйырды. Ричард Итонның сөзінше, бұл бұйрықтар жалпы индуистік ғибадатханаларға емес, нақтырақ айтқанда «бұрыс жолға түскен топқа» бағытталған сияқты. Аурангзебтің билігі кезінде қиратылған немесе қорланған индуистік ғибадатханалардың саны белгісіз, бірақ оның шамадан тыс ұлғайтылған болуы мүмкін, және ол қиратылғаннан гөрі көбірек ғибадатханалар салған болуы ықтимал. Икрамның айтуынша, «Аурангзеб қатаң ислам заңын орындау үшін жаңа салынған индуистік ғибадатханаларды қиратуға бұйрық берді. Кейіннен индуистік елді мекендердегі жаңа салынған ғибадатханаларды қиратудың орнына жабу тәсілі қабылданды. Сондай-ақ, қирату туралы бұйрықтардың көп жағдайда орындалмағандығы да рас». Кейбір ғибадатханалар толығымен қиратылды, ал басқаларының орнына мешіттер салынды, кейде сол тастар қолданылды. Ғибадатханалардағы құдайлардың бейнелері қиратылды, ал Матура қаласы жергілікті ресми құжаттарда уақытша Исламабад деп аталды. Ислам дәуіріндегі қуғын-сүргін индустарды ғана емес, мұсылман емес халықтарды да қамтыды. Кейбір жағдайларда, мысалы, Моғол империясының соңында, зорлық-зомбылық пен қуғын-сүргін өзара болды. Индустар да мұсылмандардың діни қасиетті орындарына зиян келтірмеу туралы бұйрықтарға қарамастан, мұсылмандардың қабірлеріне шабуыл жасап, зақым келтірді. Индолог Николас Гиердің мәлімдемесінше, «исламдық қасиетті орындарға жасалған осы аз ғана зиян, мұсылмандардың 500 жыл бойы индустарды қуғындауы мен ғибадатханаларды кеңінен қиратуымен салыстырғанда, ешнәрсе емес». Тарихи құжаттарда қуғын-сүргіннің қатыгез эпизодтары сипатталған. Мысалы, сикхтердің мәтіндерінде «Гуру Тег Бахадурдың 16 индус брахманымен бірге Моғолдардың индустарды қуғындауын тоқтату үшін сапарға шыққандығы, олардың тұтқынға алынып, азаптап өлтіру жазасымен ислам дініне өтуге мәжбүрленгені» айтылады, дейді Гиер, «олардың барлығы бас тартты, ал 1675 жылдың қараша айында Мати Дас екіге тілінді, Даял Дас қайнап өлді, Сати Дас өртеліп өлді, ал Тег Бахадурдың басы кесілді».

Португалиялық Гоа

Гоадағы португал билігі кезінде көптеген индустар өз дінін сақтауды қиындататын заңдар (мысалы, Сати салтын тыйым салу) арқылы христиандықты қабылдауға мәжбүр болды, немесе оларды негіссіз айыптаулар мен ұсақ шағымдармен мазалады. Басқа индустар, әсіресе жоғары кастадағы Бамонндар мен Чардостар, заңдар мен жұмыс орындарында жақсы жағдай ұсынылып, христиандықты қабылдауға көндірілді. Инквизиция – сөзбе-сөз мағынасында, ұзақ және терең сұраққа алу кезеңі, 1560 жылы Португалияның Үндістан мемлекетінде португалдық шенеуніктермен құрылды. Гоа инквизициясы дінін өзгерткен жаңа христиандарға (яғни, жақында ғана христиандықты қабылдаған бұрынғы индустар мен мұсылмандарға) қарсы бағытталды, және 1560 жылдан бастап екі жүз елу жыл ішінде шамамен 57 Гоа католигі өлім жазасына кесілгені тіркелген. Инквизицияны жаңа мүміншілердің христиандық наным-сенімдеріне толыққанды хабардар болуын қамтамасыз ету үшін Франциск Ксавьер ұсынған. Пракашчандра Пандуранг Широдкардың сөзіне сүйенсек, Гоадағы португал билігі кезінде индустар қудалауға ұшырап, сонымен қатар қайрат көрсеткен. Викарий генерал Мигель Ваз 1543 жылы Гоадан Португалия короліне хат жазып, Гоада да Инквизиция құруды сұрады. Үш жылдан кейін, Франциск Ксавьер аймақтағы мұсылмандардың және кейбір жаңа христиандардың дінінен бас тартуына байланысты ұқсас өтініш жасады. Гоадағы Инквизицияның шектен шығуы туралы естіген Португалияның Римдегі елшісі Луренсо Пирес патшаға наразылығын білдіріп, дінге деген осы құлшыныстың Құдайға және мемлекетке зиян келтіретінін ескертті. Широдкардың айтуынша, Инквизиция Шығыстағы Португалия империясының құлауына себеп болды. Маппилалар індет кезінде индустарға қарсы көптеген зұлматтар жасады. Энни Бесант мұсылман Маппилалардың көптеген индустарды күштеп дінге өзгерткенін, ал дінін өзгертпегендерді өлтіргенін немесе қуғандарын, қуылғандардың саны бір лакхқа (100 000) жеткенін хабарлады.

Ноахали шабуылдары

1946 жылы Тікелей әрекет күнінен (онда мұсылмандар мен индустардың екеуі де қауымдық шабуылдарға ұшыраған) шамамен жеті апта өткен соң, Ноахали және Типпера ауылдық округтерінде индустар азшылығына қарсы зорлық-зомбылық бағытталды. Аймақтағы тәртіпсіздіктер Рамгандж полиция бөлімі аумағында басталды. Қақтығыс Ноахалидегі Райпур, Лакшмипур, Бегумганж және Сандип полиция бөлімшелерінің аймақтарына, Типперадағы Фаридганж, Хажиганж, Чандпур, Лакшам және Чудаграмға тарады. Апаттан қорғау жұмыстары жүргізілді және Ганди бейбітшілік миссиясымен бұл жерге келді, тіпті индустарға қатысты қауіп-қатерлер жалғасты. Бағалаулар әртүрлі болғанымен, Бенгалдың ресми Мұсылман лигасы өлтірілгендердің санын консервативті түрде 200 деп есептеді. Хусейн Шахид Сухравардидің мәліметінше, тек Типперада ғана 9895 адам күштеп дін аударды. Мұсылмандық саяси партияға жататын діни қайраткер Ғұлам Сарвар Хоссейн осы тәртіпсіздікті ұйымдастырушы болды. Саяси ғалым Бидют Чакрабартидің айтуынша, индустар жергілікті әкімшіліктің тәртіпсіздікті жоспарлағанына және полицияның Ғұлам Сарварды қамаудан құтқаруға көмектескеніне сенді. Мемлекеттік мұрағаттардан алынған деректерге сәйкес, Ноахалиде 178 индус және 42 мұсылман, ал Типперада 39 индус және 26 мұсылман қаза тапты. Әйелдер зорлықпен әкелініп, күштеп некеге тұрғызылды.

Мирпур қырғыны мен Ражури қырғыны

1947 жылғы Мирпур қырғыны және 1947-1948 жылдардағы Раджури қырғыны, Үндістанның бөлінуінен кейін бірнеше ай өткен соң, 1947 жылдың қараша айында, бұрынғы княздық мемлекет Жаму және Кашмирдің Жаму бөлігінде индустар мен сикхтерге қарсы басталды. Раджури қырғыны 1948 жылдың басында, үнді әскерлері Раджури қаласын қайта басып алған кезде аяқталды.

Үндістан

1947 жылдан кейін, әсіресе 1980 жылдардан бастап Үндістанда мұсылман экстремистері индуист ғибадатханаларына және индуистерге бірнеше рет шабуыл жасады. Олардың ішінде 1998 жылғы Чамба қырқыны, 2002 жылы Рагхунатх ғибадатханасына жасалған фидаилік шабуыл, сондай-ақ 2002 жылы «Лашкар-и Тайба» ислами террористік ұйымының күдіктілері жасаған Аксхардам ғибадатханасына шабуыл, салдарынан көптеген адамдар қаза тауып, жарақат алды. 2002 жылдың 27 ақпанында Годхрада пойыз өртенгені салдарынан 59 адам, оның ішінде 25 әйел және 15 бала-индуист паломнигі қаза тапты. 2011 жылы сот 31 адамды кінәлі деп танып, бұл оқиғаның «алдын ала жоспарланған қастандық» екенін мәлімдеді. Бұл оқиға 2002 жылғы Гуджарат қақтығыстарына әкеп соқты. 2003 жылдың 2 мамырында Керала штатының Кожикод ауданындағы Марад жағажайында мұсылман тобы сегіз индуисті өлтірді. Шабуыл жасаушылардың бірі де қаза тапты. Оқиғаны тергеген комиссия бірнеше саяси партия өкілдерінің кісі өлтіруді жоспарлауға және орындауға тікелей қатысқандығын анықтады. Комиссия «мұсылман фундаменталистік және террористік ұйымдардың қатысуымен анық діни қақтығыс» болғанын растады.

Солтүстік-шығыс

Трипурада 2000 жылы Трипураның Ұлттық азаттық фронты (ҰАФ) индустардың ғибадатханасына шабуыл жасап, ондағы рухани көшбасшыны өлтірді. Олар индустарды күштеп христиан дініне өткізгені белгілі. Мегалайяда 2020 жылы Хиннивтреп ұлттық азаттық кеңесі (ХҰАК) Бангладештен келген бенгалдық индустарға Ичамати және Мажай аймақтарынан кетуге талап қойды. Бұл, Ичаматиде тайпалық емес адамдар шабуыл жасаған 35 жастағы Луршай Хинниевтаның жұма күні Сохра аудандық ауруханасында (АА) қайтыс болуына жауап ретінде жасалды. ХҰАК хаси жасының өліміне хиндутваның қатысы бар деп санайды.

Пунджаб

1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың ортасына дейін Халистан қозғалысының содырлары жеке сикх мемлекетін құру мақсатымен қарулы күреске шықты. Осы көтеріліс кезеңінде содырлар индустарды нысанаға алып көптеген кісі өлтіру оқиғалары болды. 1980 жылдары Халистанды қолдайтын содырлар бірнеше рет индустар отырған автобустардағы жолаушыларды өлтірді. Ең ірі оқиғалардың қатарында 1987 жылғы 6 шілдеде Үндістанның Пәнджаб штатындағы Лалру қаласының жанында Халистан Командалық күштерінің содырлары 38 индус автобусы жолаушысын өлтіргені бар. Сондай-ақ, 1987 жылғы 7 шілдеде Фатехабадта екі автобустағы 34 индустың қаза болуы да осы қатарға жатады. Осы оқиғалардың көпшілігінде шабуылдаушылар индустар жолаушыларын автоматты мылтықтармен атқан. К. П. С. Гиллдің мәліметтері бойынша, осы қастандықтарда 4500-ден астам индус қаза тапқан. Үндістан Жоғарғы Сотының сот материалдарынан алынған деректер индустардың қаза саны 3817 екенін көрсетеді.

Джамму және Кашмир

Жақында Кашмирдегі мұсылман көпшілігі тұратын аймақта өмір сүретін кашмирлік пандиттер исламшыл экстремистерден жиі қатерге ұшырады. Тарихшы Рамачандра Гуха Кашмирдегі исламшыл экстремизмнің және Үндістанның қалған бөлігіндегі индуист ұлтшылдығының өркендеуінің "бір-бірінен тәуелсіз басталғанымен, әрқайсысы екіншісін заңдастырып, одан әрі дамытқаны" туралы пікір білдірді. Бұл қауіп 1989 жылғы жағдай сияқты Кашмир аңғарындағы толқу кезеңдерінде ерекше байқалды. 1986 жылы Анантнагта дүрбелең болды, онда наразылар кашмирлік индустар мен храмдарға тиесілі мүлікті нысанаға алды. Индустармен бірге, Үндістан мемлекетімен "ыңғайласып" кеткені үшін мұсылман халқының да көп бөлігі шабуылға ұшырады. Кейбір авторлар бұл экстремистердің Пәкістан қауіпсіздік құрылымдарының қолдауына ие екенін көрсететін дәлелдер тапты. Зорлық-зомбылық оқиғаларының ішінде 1998 жылғы Вандхама трагедиясы бар, онда үнді әскері киімдерін киген мұсылмандар 23 кашмирлік пандитті атып өлтірді. Кашмирдегі қақтығыс барысында көптеген мұсылман емес кашмирліктер қаза тапты және мыңдаған бала жетім қалды. 2000 жылғы Амарнатх паломниктік трагедиясы да осындай оқиға болды, онда Амарнатх храмына жол тартқан 30 индуист паломнигі қаза тапты. Кашмир аймағында 1989 жылдың қыркүйегінен 1990 жылға дейін түрлі оқиғаларда шамамен 300 кашмирлік пандит қаза тапты, себебі олар ислам фундаменталистері тарапынан қуғынға ұшырады. Кашмир аңғарындағы кашмирлік пандиттердің үлесі 1947 жылы шамамен 15% болса, бүгінде, кейбір бағалаулар бойынша, Кашмирдегі наразылықтың діни және секталық сипат алуына байланысты 0,1% төмен болды. Көптеген кашмирлік пандиттер Вандхама трагедиясы және 2000 жылғы Амарнатх паломниктік трагедиясы сияқты оқиғаларда исламшыл экстремистер тарапынан өлтірілді. 2021 жылдың қазан айында үш террорист мемлекеттік мектепте жұмыс істейтін кашмирлік мұсылман әріптестерінен бөліп, жеке куәліктерін тексергеннен кейін кашмирлік пандит мектеп мұғалімі мен сикх мектеп директорын атып өлтірді. Пәкістан негізделген "Лашкар-е-Тайба" ұйымымен байланысты TRF бұл кісі өлтіруге жауапкершілікті өз мойнына алды.

Бангладеш

АҚШ-тың Халықаралық діни еркіндік жөніндегі комиссиясы (USCIRF) мәлімдегендей, 2017 жылы Бангладеште жүздеген индустар қудаланды. Олардың арасында "өлтірулер, өлтіруге талпыныстар, өліммен қорқытулар, шабуылдар, зорлаулар, ұрлаулар, сондай-ақ діни азшылықтарға қатысты үйлерге, бизнеске және ғибадат орындарына шабуылдар" болды. Бұрын "Дұшпан мүлігі туралы заң" деп аталған "Қиянатқа ұшыраған мүлік туралы заң" бойынша индустардың жерлерінің 40%-ы күштеп тартып алынды. Бангладештегі индуист ғибадатханалары да қиратылды. Бангладештен келген индус босқындары қорлау мен азаптауға ұшырағанын бірнеше рет мәлімдеді. АҚШ-та орналасқан Refugees International атты адам құқықтары ұйымы Бангладеште діни азшылықтар, әсіресе индустар әлі де кемсітушілікке ұшырайтынын мәлімдеді. Бангладеш Джамаат-э-Ислами партиясы мемлекетті "Талибандастыруға" ашық шақырады. Журналист Хиранмай Карлекар 2005 жылы, Джамаат коалициялық үкіметтің құрамында болған кезде, талибандастыруды тоқтату мүмкін емес деп сипаттады, бірақ елдің оған жақын болмағанын және қоғамның басым көпшілігі оған қарсы күресерін айтты. Бангладеш феминисі Таслима Насриннің 1993 жылғы "Ладжа" романы Үндістанда Бабри мешітінің бұзылуынан кейін Бангладештегі индуистерге қарсы тәртіпсіздіктер мен дінге қарсы сезімдер туралы айтады. Кітап Бангладеште тыйым салынды және Бангладештегі индус азшылығының жағдайына халықаралық назар аударуға көмектесті. 2006 жылдың қазан айында USCIRF "Бангладешке қатысты саясат" атты есеп жариялады, онда соңғы сайлаудан бері "Бангладеште діни экстремистердің зорлық-зомбылығы күшейді, бұл елдің діни азшылықтары білдірген алаңдаушылықты арттырды" делінген. Есепте индустар діни, саяси немесе қылмыстық себептермен немесе олардың үйлесімділігімен зорлық-зомбылық пен экстремизмнің өршу кезеңінде ерекше осал екені де айтылды. Индустар Бангладеште Үндістанға қатысты екі жақты адалдық туралы қабылдаулар және Бангладештің ұлттық партиясының саяси үстемдікке ие ислами фундаменталистерінің төзбейтін діни сенімдері сияқты бірнеше кемшіліктерге ұшырайды. Индустарға қарсы зорлық-зомбылық "оларды қашуға мәжбүр ету және олардың мүлкін тартып алу" мақсатымен жасалған. 2006 жылдың 2 қарашасында USCIRF Бангладешті азшылық индустарды қуғын-сүргінді жалғастырғаны үшін сынады. Сондай-ақ, ол Буш әкімшілігін 2007 жылғы қаңтарда Бангладеште өтетін келесі ұлттық сайлаулардан бұрын Дакаға діни бостандық пен азшылықтардың құқықтарын қорғауды қамтамасыз етуге шақырды. 2011 жылы ғибадатханаларға шабуыл жасалып, қиратылды. 2013 жылы Халықаралық қылмыстық сот 1971 жылғы Бангладеш геноциді кезінде индустарға қарсы соғыс қылмыстары үшін Джамааттың бірнеше мүшелеріне айып тақты. Жауап ретінде Бангладеш Джамаат-э-Ислами индус азшылықтарына қарсы зорлық-зомбылықты қоздырды. Зорлық-зомбылыққа индустардың мүлкін және бизнесін тонау, индустардың үйлерін өртеу, индус әйелдерін зорлау, индус ғибадатханаларын қорлау және бұзу кірді. 2013 жылдың 28 ақпанында Халықаралық қылмыстық сот Джамаат-э-Исламидің вице-президенті Делвар Хоссейн Саидиді 1971 жылғы Бангладеш азаттық соғысында жасалған соғыс қылмыстары үшін өлім жазасына кесті. Сот үкімін жариялағаннан кейін Джамаат-э-Ислами және оның студенттік қанаты Ислами Шатра Шибирдің белсенділері елдің әртүрлі аймақтарында индустарға шабуыл жасады. Индустардың мүлкі тоналып, үйлері өртеніп, ғибадатханалары арамдалды. Үкімет азшылықтарға жасалған шабуылдарға Джамаат-э-Исламиді кінәлі деп санайды, ал Джамаат-э-Ислами басшылығы бұған қатысы жоқ деп мәлімдеді. Азшылықтардың басшылары шабуылдарға наразылық білдіріп, әділдікке үндеді. Бангладеш Жоғарғы Соты құқық қорғау органдарына шабуылдарды өздігінен тергеуді бастауға тапсырма берді. АҚШ-тың Бангладештегі елшісі Джамааттың бенгалдық индус қауымына жасаған шабуылдарына алаңдаушылық білдірді. Зорлық-зомбылыққа индустардың мүлкін және бизнесін тонау, индустардың үйлерін өртеу, индус әйелдерін зорлау, индус ғибадатханаларын қорлау және бұзу кірді. BJHM есебіне сәйкес, 2017 жылы ғана индус қауымының кемінде 107 адамы қаза тапты, 31 адам күштеп жоғалды, 782 индус елден кетуге мәжбүр болды немесе кетуге қауіп төндірді. Сонымен қатар, 23 адам басқа дінге күштеп ауыстырылды. Кемінде 25 индус әйел және бала зорланды, ал жыл ішінде 235 ғибадатхана мен мүсіндер қиратылды. 2017 жылы индус қауымына қатысты жасалған зорлық-зомбылықтың жалпы саны 6474 құрады. 2019 жылғы Бангладеш сайлауы кезінде Такургаондағы индус отбасыларына тиесілі сегіз үй өртенді. 2019 жылдың сәуір айында Браманбарияның Казипарасында салынып жатқан ғибадатханада белгісіз адамдар индуист құдайлары Лакшми мен Сарасватидің екі мүсінін қиратты. Сол айда Мадарипур Садар уезіліндегі құрылыс кезіндегі екі индуист ғибадатханасындағы индуист құдайларының бірнеше мүсіндері белгісіз адамдар тарапынан қорланды. 2021 жылдың қазан айында Дурға Пуджа діни рәсімі кезінде Хануманның тізесіне Құран қойылды деген күдікпен 10 мыңнан астам наразылардың қатысуымен Бангладештің әртүрлі аймақтарындағы индуист ғибадатханалары, соның ішінде ISKCON орталығы және индус қауымына тиесілі үйлер қиратылды және өртенді, ал 64 уезіліктің кемінде 10-ында қақтығыстар болды. Хазиганж уезілінде полиция жергілікті ғибадатханаға шабуыл жасауға тырысқан наразыларға оқ атқанда кемінде 4 адам қаза тауып, 24 адам жараланды. Бангладеш Ұлттық индуист Махаджотының бас хатшысы Гобинда Чандра Праманик мәлімдемесіне сәйкес, кемінде 17 ғибадатханаға шабуыл жасалып, 100-ден астам адам жараланған. Дурға Пуджа фестивалінің ұйымдастыру комитетінің мүшесі Шибу Прасад Рой: "Алдымен 14-18 жас аралығындағы 15-20 адам Кумилладағы ғибадатханамызға шабуыл жасауға келді. Кейін адамдардың саны жүздерге жетті". Әртүрлі есептер Бангладеште индус азшылықтарына қарсы өршіп келе жатқан шабуылдардың бір бөлігі әлеуметтік желілер арқылы таратылған қате ақпараттың салдары болғанын көрсетеді. Асиф Назрул 2016 жылы индус адам исламды қорлаған деген жалған Facebook жазбасынан индус қауымына тиесілі жүздеген үй өртенгенін, ал Кокс-Базарда буддалық адам Құранды қорлаған деген қауесет тарағаннан кейін бірнеше ондаған буддалық ғибадатханалар мұсылман наразылары тарапынан қиратылғанын айтады. The Economic Times басылымының есебі Джамаат-э-Ислами шабуылдардың артында тұрғанын көрсетті. Үкіметтік партия Авами Лига мен Чатра Лиганың топтары индус қауымдарына жасалған мұндай шабуылдарға қатысқан және одан кейін діни қақтығыстарға ұшыраған. Көбінесе шабуылдардың артында саяси үстемдікке жету үшін тұрғаны анықталды. 1951 жылдан бері индус халқы 71 жыл ішінде 15,1%-ға азайды, ал осы кезеңде мұсылман халқы дәл сондай 15,1%-ға өсті (76%-дан 91,1%-ға дейін). 71 жыл ішінде индустардың үлесі екі үшін бір бөлігінен астам (67%-дан астам төмендеу) азайды, яғни 1951 жылы Бангладештің жалпы халқының 22%-ынан 1974 жылы 13,5%-ға (20 жыл ішінде 8,5% төмендеу) және содан кейін 2022 жылы 6,9%-ға дейін төмендеді (тағы 1,6% төмендеу). Индустар және басқалары Бангладеш геноциді, Бангладеш азаттық соғысы және зорлау қару ретінде қолданылған көптеген қайталама азаматтық адамдарды қырғын сияқты жүйелі және тұрақты түрде қуғынға ұшырады. Бангладештегі геноцидтің, этникалық тазалаудың және индустарды зорлаудың белсенді жасаушыларына Пәкістан армиясы, Әл-Шам, Шығыс Пәкістан орталық бейбітшілік комитеті, Разактар, Мұсылман лигасы кіреді.

1971 жылғы Бангладеш геноциді

1971 жылғы Бангладеш геноциді кезінде Бангладеште (бұрынғы Шығыс Пәкістан, Пәкістан провинциясы) азаматтарды кеңінен өлтіру және этникалық тазалау әрекеттері болды, сондай-ақ Бангладеш азаттық соғысы кезінде саяси және діни ұйымдар қолдаған Пәкістан армиясы адам құқықтарын кеңінен бұзды. 1971 жылдың 26 наурызында «Серіктеме» операциясы басталған кезде Батыс Пәкістан (қазіргі Пәкістан) елдің шығыс бөлігіне (қазіргі Бангладеш) әскери шабуыл жасады. Бангладештің тоғыз айлық азаттық соғысы кезінде Пәкістан әскерінің және «Жамаат-е-Ислами» партиясының Пәкістанды қолдайтын исламшыл жауынгерлерінің мүшелері 200 000 мен 3 000 000 аралығында адамды өлтірді және Бангладештің және Үндістанның деректері бойынша, геноцидтік зорлаудың жүйелі науқанында 200 000 мен 400 000 аралығында бенгал әйелдерін зорлады. Әйелдерге қарсы әрекеттерді Пәкістанның діни басшылары қолдады, олар бенгал әйелдерін «қоғамдық мүлік» (гонимотер маал) деп жариялады. Соғыстың салдарынан тағы сегіз-он миллион адам, көбінесе индустар, елден қашып, көршілес Үндістанға пана сұрады. Соғыс кезінде 30 миллионға жуық азамат ел ішінде орын аударып кетті. Соғыста бенгалдар мен урду тілді бихарилер арасында этникалық зорлық-зомбылық болды. Бихарилер бенгалдық бұқаралық топтар мен жауынгерлерден жаза алды, 1000-нан 150 000-ға дейін адам қаза тапты. Бангладеште бұл қасірет геноцид ретінде танылды. 1971 жылы «Тайм» журналында «Босқындардың төрттен үш бөлігін және қаза тапқандардың көп бөлігін құрайтын индустар мұсылман әскерлерінің жек көруінің ең ауыр зардабын тартты» деп жазылған. АҚШ үкіметінің хабарларында индустар Пәкістан армиясының нақты нысанасы болғаны айтылған. Белгілі қырғындарға Джатибанга қырғыны, Чукнагар қырғыны және Шанхарипара қырғыны кірді. Үндістанға қашып келген бенгал босқындарының 60% -тан астамы индустар болды. Бұл зорлық-зомбылық Шығыс Пәкістанды индустар мен үндістердің ықпалынан тазарту саясатынан туындады деген айып тағылды. Геноцид пен гендерлік қатыгездікті төменгі дәрежелі офицерлер мен қарапайым сарбаздар да жасады. Бұл «қазалаушылар» бенгалдарға, әсіресе индустар азшылығына қарсы расизмге ұшырады. Гавайи университетінің саяси ғылымдар профессоры Р.Ж.Руммельдің айтуынша, бенгалдарды көбінесе маймылдар мен тауықтарға теңеген. Пәкістан генералы Ниази: «Бұл – қарапайым халықты мекендейтін қарапайым жер». Бенгалиялықтардың арасындағы индустар нацистер үшін еврейлер сияқты болды: олар жойылуы керек қоқыс және зиянкестер. Ал бенгал мұсылмандары жауынгерлердің аясына ғана өмір сүруге тиіс еді: кез келген заң бұзушылық, кез келген күдік, қайтарым жасау қажеттілігі олардың өлімін білдіруі мүмкін. Сондықтан сарбаздар ерікті түрде адам өлтіре алды. Журналист Дэн Коггин бір панджаби [пакистандық] капитанының: «Біз кез келген адамды кез келген нәрсе үшін өлтіре аламыз. Біз ешкімге есеп бере алмаймыз» деген сөзін келтірді. Бұл – биліктің менмендігі. Бангладеш азаттық соғысы (1971) ХХ ғасырдағы ең үлкен геноцидтердің біріне әкелді. Құрбандар саны 3 миллионға жуық болғанымен, Пәкістан армиясының Шығыс Пәкістанның бенгал халқына қарсы шабуылында индустар өте көп зардап шеккені анық. 1971 жылдың 2 тамызында шыққан «Тайм» журналында: «Босқындардың төрттен үш бөлігін және қаза тапқандардың көп бөлігін құрайтын индустар мұсылман әскери жек көрушілігінің ауыр зардабын тартты» деп жазылған. Лондондық Азшылықтар құқығын қорғау тобы мен Исламабадтағы Халықаралық және тұрақты даму саясаты институты Пәкістандағы индустар сияқты азшылықтар «дінге қатысты үлкен кемсітушілікке» және «әлеуметтік және құқықтық кемсітушілікке» тап болып отырғанын айтады. Сондай-ақ, Брюссельде орналасқан Ұлттар мен халықтардың өкілдігі жоқ ұйымы 2019 жылы «дін азшылықтары, соның ішінде индустар» үнемі экстремистік топтар мен қоғамның шабуылдарына және кемсітуіне ұшырайтынын мәлімдеді. АҚШ-тың Халықаралық діни бостандықтар жөніндегі комиссиясы (USCIRF) да осындай пікірді білдіріп, Пәкістанда «экстремистік топтар мен қоғамның белсенді мүшелері діни азшылықты кемсітуді және оларға шабуыл жасауды жалғастыра береді» деп мәлімдеді. Еуропалық Парламент те Пәкістанның индуистік ғибадатханаларға (және христиан шіркеулеріне) шабуыл жасағаны, жүздеген адам құрмет үшін өлтірілгені туралы ескерту жасап, «дін азшылықтарының өздерін еркін білдіруін немесе діни іс-әрекеттерге ашық қатысуын қауіпті ететін» құқық бұзушылықтар туралы алаңдаушылық білдірді. Еуропалық Парламент «бірнеше жылдар бойы Пәкістанның дінге қатысты заңдары әлемдік алаңдаушылық тудырды, өйткені айыптаулар көбінесе жеке есеп айдасу, экономикалық пайда немесе діни төзбеушілікке байланысты, және халықтың шабуылдар мен қудалауларға платформа ұсынатын өзіндік әрекет ету мәдениетін қалыптастырады» деген мазмұндағы қарарлар қабылдады. Бабри Масджидтің қиратылуынан кейін Пәкістан индустары бүліктерге ұшырады. Бұқаралық топтар Карачиде бес индуистік ғибадатханаға шабуыл жасады және Сінд провинциясының қалаларында 25 ғибадатхананы өртеп жіберді. Суккурда индустарға тиесілі дүкендерге де шабуыл жасалды. Кветтада индустардың үйлері мен ғибадатханаларына да шабуыл жасалды. Пәкістанда индустар көбінесе екінші дәрежелі азаматтар ретінде қарастырылады, жүйелі түрде кемсітіліп, адамгершілігінен айырылады. Индус әйелдерінің қасық басқаны және Исламға мәжбүрлеп түрлендірілгені де белгілі. 2010 жылы Пәкістанның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының бір мүшесі, ресми деректер болмаса да, индус қауымынан 20-25 қыз бен христиандар сияқты басқа азшылықтардан әр ай сайын қасық басқаны және мәжбүрлеп түрлендірілгені туралы мәлімдеме жасады. Көптеген индустар қазір де Пәкістаннан қудалаудан қашуда. Пәкістанның Ұлттық ассамблеясының индус депутаты Кришан Бхил, діни қорлаумен мазақталғаннан кейін Қари Гул Рехманды ұрып-сапарды. 2005 жылдың 18 қазанында Пәкістанның Сінд провинциясы, Карачидегі Пәнджаб колониясында тұратын Санно Амра мен Чампа жұбайы үйге келгенде үш жасөсперім қызының жоғалып кеткенін көрді. Жергілікті полицияға сауал салғаннан кейін жұбайлар қыздары жергілікті медресеге алынып, Исламға түрлендірілгенін және ата-аналарымен бақылаусыз байланысқа рұқсат етілмейтінін анықтады. 2017 жылдың қаңтарында Пәкістанның Харипур ауданында индуистік ғибадатхана қиратылды. 2005 жылы Наваб Акбар Бугти тұрғын үйінің жанындағы үкімет тарапынан оқ жауып, 32 индус қаза тапты. Оқ ату Бугти тұрғын үйінің жанындағы индуистік тұрғын ауданына көп зиян келтірді. 2006 жылы Лахорда индуистік ғибадатхана көп қабатты коммерциялық ғимарат салу үшін қиратылды. Пәкістандық газет «Даун» тілшілері оқиғаны жабуға тырысқанда, мүлік дамытушысының қолдарынан келгендер оларға қарсы шығып, оқиға орнында индуистік ғибадатхана болмағанын жоққа шығарды. 2014 жылдың қаңтарында Пешаварда индуистік ғибадатхананың сыртында күзетшілік жасап тұрған полицей атып өлтірді. Пәкістандықтар көршілес Үндістанда мешітке бірдеңе болған жағдайда индуистік ғибадатханаларға шабуыл жасайды. 2010 жылдың шілдесінде Карачидегі азшылық индус қауымының 60-қа жуық мүшесі индус жасының Ислам мешітінің жанындағы краннан су ішкені үшін шабуылға ұшырап, үйлерінен қуылды. 2014 жылдың қаңтарында Пешаварда индуистік ғибадатхананың сыртында күзетшілік жасап тұрған полицей атып өлтірді. Сондай-ақ, 2010 жылы 57 индус жұмыс берушісінің сату көлемі мұсылмандардың индустар дайындаған тағамдарына бойкот жасамауынан кейін түрленуге мәжбүр болды. Кедей индустардың басқаша табыс табуға жолы болмағандықтан және өмір сүру үшін жұмысын сақтау қажет болғандықтан, олар түрленді. Пәкістан Мұсылман лигасының сая...

Шри-Ланка

Тхеравада буддизмі Шри-Ланка тарихы бойында басты дін болып келді, ол алғаш рет б.з.д. 3 ғасырда аралға келгеннен бері. Ол сингаль этникалық тобының ерекше бөлігі болып табылады. Мемлекет пен Сангха (буддистік руханият) тығыз және өзара байланыста болып келді, патшалықтың заңдылығы тек буддистерге буддизмді қорғау мақсатында берілді. Осылайша, елдің конституциясында буддизмге "бірінші орын" берілді, мемлекеттің оны қорғау және дамыту міндеті болып табылады. Буддизмнің осы заңды орнына қауіп төндіретін топтар Сангха бастаған буддистік көпшілікпен қақтығысқа түсті. Сингаль буддалық ұлтшылдығының тамыры 5-ші ғасырдың біздің заманымызда буддалық монахтың буддизмді және буддалық билеушілерді даңқтау үшін жазған Пали шежіресі Махавамсаның мифологиялық-тарихи есептерінде жатыр. Шежіреде Будда аралға өз дінін сақтау үшін бата бергені және сингальдардың ата-бабаларына оны сақтауды тапсырғандығы айтылады. Бұл аралдың Сихадипа (сингальдар аралы) және Дхаммадипа (буддизмді сақтау және тарату үшін қасиетті арал) екендігіне қатысты сингаль буддистерінің кең таралған сеніміне әкелді. Сонымен қатар, шежіреде буддизмді қорғау үшін зорлық-зомбылық жасау заңды деп есептеледі. Қазіргі ұлтшылдар жиі сілтейтін танымал оқиғада буддалық князь Дutthагамани және буддалық монахтар әскері аралда буддалық билікті қалпына келтіру үшін тамил билеушісі Эллаланмен шайқасып, оны жеңгені айтылады. Дutthагамани көптеген тамилдерді өлтіргеніне қайғырғанда, араханттар (Будданың ағартылған шәкірттері) оған ешқандай күнә жасамайтынын, өйткені ол тек жануарлардан артық құрметтелмейтін сенбеушілерді өлтіргенін айтты. Сангха тарихи түрде индуизмге қарсылық білдірді, оны еретик немесе жалған сенім ретінде бейнеледі, ал тамилдер буддизмнің негізгі сенбеушілері мен жаулары ретінде көрсетілді. Ғалым Эдмунд Личтің айтуынша, "Будда сангхасын индустар-тамилдердің басып кіруінен қорғайтын қасиетті соғыс – барлық сингаль ұлттық дәстүрлерінің ең негізгісі". Будданың ілімін бекіту үшін 3-ші ғасырда патша Махасена индуистік храмдарды жойды, олар сенбеушілердің храмдары болған делінеді. 12-ші ғасырда билеуші Викрамабаху I және оның мұрагері Гаджабаху II индуизм дініне негізделгендігі үшін Сангхадан патшалық киесін алмады, өйткені аралдағы патшалық буддизмді қорғау мақсатында буддистерге берілді. Маханың басып кіруінен кейін жазылған Пуджавалияда дінсіздер буддизмге арналған аралда ешқашан тұрақты тұрмайды және ол тек буддистік билеушілерге ғана жарамды деп мәлімделген. 13-ші ғасырдан бастап аралдағы индуизмнің өсіп келе жатқан ықпалына Сангха қарсылық көрсетті, индуистік құдайларға табынуды айыптап, кию сияқты индуистік әдет-ғұрыптарды мазақ етті. 1760 жылы буддалық монахтар жетекшісі Оңтүстік Үндістаннан шыққан патша Кирти Шри Раджасинханы өлтіруге сөз байластырды, себебі ол "еретик тамил" болғандықтан индуистік рәсімдерден бас тартқан, мысалы, киюге тыйым салған. Қазіргі уақытта сингаль буддалық ұлтшыл топтар діни азшылықтарды жек көру науқаны мен зорлық-зомбылықтың нысанасына айналдырды. Әсіресе сингаль буддистері мен индуистік тамилдер арасындағы этникалық қақтығыстың маңызды діни аспектісі болды, Сангханың көпшілігі әскери шешімді жақтады. Тамил индуистік храмдары мен қасиетті орындары Шри-Ланка тәуелсіздік алғаннан бері жойылып, арамдалып, иеленуде, ал индуистік діни қызметкерлері мен табынушылары сингаль буддасы ұлтшылдарының зорлық-зомбылық әрекеттерінің нысанасына айналды. 1958 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін тағы бір сериялы тамилдерге қарсы тәртіпсіздіктер орын алса, онда саяси белсенді монахтар өз үлестерін қосты, Панадура индуистік ғибадатханасына от жағуға тырысқан сингальдық бұқаралық оның діни қызметкерін тірідей өртеп жіберді. ТТТИ-нің индус тегі бар басшысы Прабахаран осы оқиғаны өзінің жанжалға бет бұруына себеп болған оқиғалардың бірі деп атады. 1977 жылы тағы бір тамилдерге қарсы көтерілістердің басталуында индуистік храмдар жаппай шабуылға ұшырады. 19 тамызда Сингаль халқының үлкен тобы Маванелладағы Шри Катиресан ғибадатханасына шабуыл жасап, индуистік діни қызметкерлерін өлтіру керектігін және барлық индуистік храмдарды буддалық храмдарға айналдыру керектігін айқайлады. Бас діни қызметкер шабуылдан қашып кетеді, бірақ бұзылған топ иілгіштерді бүлдіріп, ғибадатхананы өртеп жіберді. Галгамува, Галаха, Кегалле, Катугастота, Матара, Уккувела және Удупихилладағы индуистік храмдар да зардап шегіп, тоналып немесе өртелді. Арал бойынша кемінде 50 индуистік храмға шабуыл жасалған деп есептеледі. Мемлекет тарапынан индуистерге қарсы институционалдық дискриминацияның да мысалдары болды. 1968 жылы Тринкмалидегі әйгілі Конесуарам храмының аумағын индуистік қасиетті аймақ деп жариялау үшін құрылған комиссия буддалық монах Дамбагасаре Сумедханкараның талабы бойынша үкімет тарапынан тоқтатылды, ол бұл орынды ежелгі буддалық құлшылық орны деп мәлімдеді, ал сол монах 1979 жылы сол аудандағы Серувиланы буддалық қасиетті қала деп жариялау үшін үкіметке сәтті өтініш жасады. 1981 жылы Джафнадағы тамилдерге қарсы зорлық-зомбылық кезінде полицейлер индуистік храмды қиратты және өртеп жіберді. 1983 жылы тамилдерге қарсы жаппай қырғын кезінде 50-ден астам индуистік храм шабуылға ұшырады, онда буддалық монахтар да тәртіпсіздікке қатысып, сингальдарды барлық тамилдерді өлтіруге шақырды. Жетекші буддалық ұлтшыл және Индустрия министрі Сирил Мэтью қырғынды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды, нәтижесінде мыңдаған тамилдер қаза тауып, қоныс аударды, бұл Шри-Ланка азаматтық соғысын тудырды. Мэтью тамилдерге қарсы қатігез науқан жүргізіп, буддалық шежіреде қамтылған поляризациялық жазбаларды, әсіресе Калинга Маханың басып кіруінен буддизмге келген қиындықтарды және оны қазіргі этникалық қатынастарға қатысты жариялады. Осылайша, ол өз жазбалары мен сөздері арқылы зорлық-зомбылыққа жол ашты. 1983 жылы Шри-Ланка азаматтық соғысы басталғаннан бастап көпшілік буддалық Шри-Ланка қауіпсіздік күштері тарапынан индуистік храмдарға шабуылдар күшейді, сарбаздар кейбір храмдарды, мысалы, Маннардағы әйгілі Тирукеттисуарам храмын басып алып, тонап, арамдап, діни қызметкерлер мен табынушыларды шығарып тастады. 1990 жылдың қазанында Шри-Ланка әуе күштері Джафнадағы әйгілі Нагулесуарам храмын бірнеше рет бомбалап, зардап шектірді, сонымен қатар көптеген тамил табынушыларын өлтірді және жарақаттады. Солтүстік-Шығыс провинциясының индуистік діни ұйымы 1998 жылы ЮНЕСКО-ға жолдаған хатында соғыс басталғаннан бері Солтүстік-Шығыс провинциясындағы 1800-ден астам индуистік храм "жойылған немесе құлшылық етуге жарамсыз" болғанын мәлімдеді. Индуистік істер департаменті 1983 жылдан 1990 жылдың желтоқсанына дейін Солтүстік-Шығыс провинциясының сегіз ауданында 1479 индуистік храм зардап шеккенін бағалады. Соғыс кезінде мұсылман бұқаралық топтары да индуистік храмдарға шабуыл жасады. 1985 жылдың сәуір айында Карайтивудегі тамилдерге қарсы зорлық-зомбылық кезінде Шри-Ланка қауіпсіздік күштері ұйымдастырған мұсылман бұқаралық тобы, Джихад тобының мүшелері ескі Каннаги Амман храмының қасиетті орталығына кіріп, қасиетті паттинидің алтын бейнесін алып, храмның бір бөлігін өртеп жіберді. Олар басқа индуистік құдайларға арналған айналадағы храмдардың бейнелерін де бұзды. Басқа индуистік храмдар да бензинмен бомбаланды және олардың құндылықтары алынды. Зақымдалған храмдардың бұзылған қабырғаларына "Аллаху Акбар" деген ислам фразасы жазылды. Жалпы, алты индуистік храм өртке түсті.

Малайзия

Малайзия халқының шамамен тоғыз пайызы – тамил үндістері, олардың шамамен 90 пайызы – индуистер. Үндістандық қоныс аударушылар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Тамил Надудан Малайзияға келді. 2006 жылдың сәуір және мамыр айлары аралығында елдегі қалалық әкімдіктер бірнеше индуист ғибадатханаларын бұзыды, бұл индуистерге қарсы зорлық-зомбылықпен бірге жүрді. 2006 жылдың 21 сәуірінде Куала-Лумпурдағы Малаимэль Шри Селва Калиамман ғибадатханасы қалалық әкімдік бульдозерлерді жібергеннен кейін қиратылды. Селангор штатындағы Субанг және Шах Алам тұтынушылар қауымдастығының президенті, мұсылмандар басым Шах Алам қаласындағы жергілікті билік органдарының 107 жылдық индуист ғибадатханасын бұзуын тоқтатуға бағытталған күш-жігерді ұйымдастыруға көмектесіп келеді. Малайзиядағы исламдану процесі индуизм сияқты азшылық діндерін ұстанатын көптеген малайзиялықтарды алаңдатып отыр. 2006 жылдың 11 мамырында Куала-Лумпур қалалық әкімдігінің қарулы қызметкерлері 1000-нан астам индуистке қызмет ететін 60 жылдық қала маңындағы ғибадатхананың бір бөлігін күшпен бұзды. Бірнеше ҮЕҰ-ның (Үкіметтік емес ұйымдардың) біріккен "Хинду құқықтарын қорғау күші" Малайзия Премьер-министріне шағымданып, бұл қиратуларға наразылық білдірді. Хинду құқықтарын қорғау күшінің адвокатының сөзіне сүйенсек, Малайзияда әр үш апта сайын бір индуист ғибадатханасы бұзылады. Селангорда ғибадатхана салу жоспарына қарсылық ретінде мұсылмандар сиырдың басын кесіп тастады, ал басшылар Шах Аламда ғибадатхана салынса, қан төгілетінін мәлімдеді. Елдегі заңдар, әсіресе діни үйдесімділікке қатысты заңдар, көбінесе исламға көшуге мәжбүрлеуге бағытталған.

Мьянма

2017 жылдың 25 тамызында Мьянманың Рахин штатындағы Маунгдау ауданының солтүстігіндегі «Ха Маунг Сейк» деп аталатын бірнеше ауылға Аракан Рохинджа құтқару армиясы (ARSA) мүшелерінен құралған рохинджа мұсылмандары шабуыл жасады. Бұл оқиға «Ха Маунг Сейк қырғыны» деп танылды. Amnesty International ұйымы сол күні шамамен 99 индус қаза тапқанын хабарлады. Осыған байланысты көптеген рохинджа индустары өздерін рохинджа емес, читтагондық индустар деп атауды бастады. 2017 жылдың қыркүйегінде India Today басылымы Ракхайн аймағында 45 индустың денелері бар жаппай қабірлер табылып, Бангладештің босқындар лагерьлерінде индус рохинджалары мұсылман рохинджалардың күштеп ислам дініне өткізгенін жариялады.

Америка Құрама Штаттары

Индустар АҚШ халқының 0,7%-ын құрайды. Олар ең әулетті діни топ болып табылады. АҚШ-тағы индустар заң бойынша да, іс жүзінде де тең құқықтарға ие. Дегенмен, 1987 жылы Нью-Джерси штатында "Dotbusters" деп аталатын көшелік банда үндістандықтарға қарсы бірнеше қауіп-қатер мен шабуылдар жасады. Бұл атау үнді әйелдерінің маңдайына дәстүрлі түрде жабысатын биндиден шыққан. 1987 жылдың қазан айында бір топ жас жігіттер парси тегіндес үндістандық Навроз Модиге, оны индус деп жаңылыстырып, шабуыл жасады. Ол Голд-Кост кафесінен досымен бірге шыққаннан кейін, досы комаға түсті. Моди төрт күннен кейін қайтыс болды. Шабуылға қатысқан төрт адам – Луис Асеведо, Ральф Гонсалес және Луис Падилья – аса ауыр қылмыс жасады деп айыпталды; ал Уильям Асеведо – қарапайым қылмыс жасады деп айыпталды. Шабуыл оқшаумен, аяқпен және бейсбол таяқшасы немесе кірпіш болуы мүмкін белгісіз заттармен жасалды. Шабуыл жасағандардың саны оннан он екіге дейін болды деген болжам бар, олар Модиді қоршап алып, оның жоқ шашы үшін "Кояк" немесе "балдырған" деп масқаралады. Модидің әкесі Жамшид Моди кейіннен Нью-Джерси штатының Хобокен қаласы мен полициясына шағымданып, "Хобокен полициясының азиялық үндістерге қарсы зорлық-зомбылық актілеріне бейжай қанағаттанғандығы Навроз Модидің тең қорғалу құқығын бұзды" деп мәлімдеді. Моди сотты ұтылды; сот шабуыл жеккөрушілік қылмысы емес екенін, сондай-ақ полиция немесе қала прокуратурасы тарапынан ешқандай заңбұзушылық орын алмағанын анықтады. "Dotbusters" негізінен Нью-Йорк және Нью-Джерсиде орналасқан және олардың көптеген қылмыстары Джерси-Ситиде жасалған. 1990 жылы Нью-Джерси заң шығарушы органы жеккөрушілікке қарсы күресті күшейтетін заңдар қабылдады, бірақ шабуылдар тоқтамады. 1991 жылы Нью-Джерсиде үндістерге қарсы жеккөрушілік қылмыстардың 58 жағдайы тіркелді. 2012 жылдың 2 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы индуисттік құдайға табыну орталығы өртке ұшырады. 2019 жылдың қаңтар айының соңында Луисвиллдегі Сваминараян ғибадатханасына шабуыл жасалып, ғибадатханаға зақым келтірілді және индуисттік қарсы граффити жазылды. Кейіннен қала әкімі индуизм және басқа да жеккөрушілік қылмыстар туралы хабардар ету мақсатында тазалау жұмыстарын ұйымдастырды. Бірнеше күннен кейін 17 жастағы жігіт жеккөрушілік қылмысы үшін тұтқындалды.

Тринидад және Тобаго

Үндістандық келісімшарт жүйесінің алғашқы онжылдықтарында үнді мәдениетінің түрлері христиан көпшілігі тарапынан жек көрумен немесе бейжайлықпен қабылданды. Тринидадтың тарихы мен мәдениетіне индустар көп үлес қосты, бірақ мемлекет индустарды тарихи түрде екінші дәрежелі азаматтар деп санады. Тринидадтағы индустар ересектерге сайлау құқығын беру, индуисттік неке заңы, ажырасу заңы, кремация ережесі және басқа да кемсітушілік заңдар қабылдануы үшін күресті. Атап айтқанда, евангелисттік және Пентикост христиандары. Мұндай әрекеттер христиандық афро-тринидадтықтар мен индуисттік индо-тринидадтықтар арасында туындайтын нәсілдік шиеленісті көрсетеді. Гинду дінін ұстанатындар басым бөлігі үндістер болғандықтан, экстремистік фиджилік ұлтшылдардың нәсілшілдік шабуылдары индуизм институттарына қарсы зорлық-зомбылыққа жиі әкеп соқты. Ресми мәліметтерге сәйкес, 2004 жылмен салыстырғанда индуисттік институттарға жасалған шабуылдар 14%-ға артты. Индустар мен индуизм, әсіресе 2000 жылғы мамырдағы төңкерістен кейін "сырттан келгендер" деп белгіленгендіктен, Фиджиде теократиялық христиан мемлекетін құруды қалайтын фиджилік фундаменталистер мен ұлтшылдардың құрбаны болды. Индустарға деген осы төзбеушілік индустарға қарсы сөздерде және ғибадатханаларды бұзуда көрініс тапты, бұл индустарға қарсы зорлық-зомбылықтың ең көп таралған және тікелей формалары болып табылады. 2001 жылдан 2005 жылдың сәуір айына дейін полицияға ғибадатханаларға шабуыл жасаудың жүзден астам жағдайы тіркелді. Ғибадатханаларды бұзудың алаңдатарлықтай өсуі индуист азшылықтарының арасында үрей мен қорқыныш тудырып, көршілес Австралия мен Жаңа Зеландияға көшіп кетуді жеделдетті. Фиджидегі Методист шіркеуі сияқты ұйымдасқан діни институттар теократиялық христиан мемлекетін құруға бірнеше рет шақырды және индустарға қарсы сезімді таратуда.