Кіріспе

Британ патшалық отбасының көлігі – Алтын мемлекеттік карета. Бұл британ патшалық отбасының пайдаланатын, сегіз жылқыға жегілетін жабық карета. 1760 жылы Франсис Роудон Гастингс, 1-ші Гастингс маркизі, король Георг III үшін тапсырыс берді және сэр Уильям Чемберс жобалады, ал Сэмюэл Батлердің лондондық шеберханасында салынды. Оның құны 7,562 фунт стерлинг болды (2022 жылғы инфляцияға қарай түзетілгенде 3,54 миллион фунт стерлинг, немесе 4,188 миллион АҚШ доллары). Бұл карета 1761 жылы Георг III-тің тәж кию рәсімі үшін жасалған, бірақ уақытында дайын болмады; ол 1762 жылы аяқталды. Бұл карета Уильям IV-тен бері барлық британ монархтарының тәж кию рәсімінде пайдаланылып келеді. Каретаның ұзақ өмірі, ауыр салмағы және маневрлеу қиындығы оны монархтың тәж киюі және мерейтойлары сияқты маңызды мемлекеттік шаралармен шектеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін монарх осы каретамен Парламентке және Мемлекеттік ашылу салтанатына баратын. Соңғы рет ол 2023 жылдың 6 мамырында король Карл III және королева Камилланың тәж кию рәсімінде қолданылды. Пайдаланбаған кезде карета Букингем сарайындағы Корольдік ат қорасында сақталады, онда ол жұртшылыққа көрсетіледі. 260 жылдан астам уақыттан бері ол алтын жапырақпен қапталған ағаштан жасалған. Ішкі бөлігі барқыт және жібекпен әсемделген. Оның ұзындығы 9 метрге жуық, биіктігі 12 метр, ал салмағы 4 тонна.

Сипаттама

Арбаның салмағы төрт тонна, ұзындығы 9 метр, биіктігі 4 метр. Ол алтынмен қапталған, Джованни Баттиста Чиприанидің суреттелген панельдерімен және бай алтынмен қапталған мүсіндермен безендірілген. Арбаның денесі Марокко терісімен жабылған тіректерге ілінген, ал тіректер алтын букльдермен әшекейленген. Ішкі бөлігі барқыт пен атласпен қапталған. Скульптор сэр Джозеф Уилтон арбаның сыртына күрделі ою-өрнектер жасаған. Шатырдың үстінде Англия, Шотландия және Ирландияның бірігін бейнелейтін үш херуб тұр. Олар Императорлық тәжді алып жүреді және семсер, таққа, сондай-ақ рыцарьдық белгіні ұстап тұрады. Шатырдың төбесінде сегіз алтын жалатылған пальма бұтағы орналасқан. Арыстан басынан төрт бұрышты ағаштар өсіп шығып, олар Франциямен болған Жеті жылдық соғыстағы Ұлыбританияның жеңісін көрсететін символдармен безендірілген. Соғыс аяқтауға жақын болғанда, 1762 жылы арба құрылысы аяқталды. Марокко былғарымен жасалған белдеулер арбаның денеін ұстап тұрады және оны төрт тритон ұстап тұрады – адам басы мен дельфин құйрығы бар мифтік теңіз құдайлары. Алдыңғы дөңгелектердің жанында тритондар арбаны тарту үшін белдеулерді пайдалануда. Олар мұхит патшасының келуін жариялау үшін, құмшекер сияқты, керней тартып, дауыс береді. Алтын жалатылған дельфиндер арбаның тарту таяқшасын ұстап тұрады, ал жүргізушінің аяқ тақтасы (қазір қолданылмайды) қалпақ пішіндес. Артындағы екі тритон империялық символдарды алып жүреді, олар Ұлыбританияның теңіз дәстүрлерін және теңізде үстемдік ететін держава екенін көрсетеді. Ойырмалар арбаға жеңіске жеткен шайқарыс сияқты көрініс береді, сол кездегі Ұлыбританияның әлемдегі қуатты орнын көрсетеді. Алтын мемлекеттік арбаны сегіз ат тартады, олар қызыл Мароккодан жасалған жабдық киеді. Бастапқыда арбашымен жүргізілген сегіз ат қазір төрт жұпқа бөлініп, постilion жүргізеді. Арба соншалықты ауыр болғандықтан, оны тек қана баяу жылдамдықпен тартуға болады. Арбада (алтын) тежегіштер бар, оларды күйеу жігіттер басқарады. Арба тіректерге ілінгендіктен, қазіргі заманғы жайлылықтан айырылған. Қазіргі заманғы арбалар, мысалы, Австралия мемлекеттік арбасы және Алмаз мерейтойлық мемлекеттік арбасы электр терезелерімен, жылыту жүйесімен және гидравликалық тұрақтандырғыштармен жабдықталған. Көптеген монархтар Алтын мемлекеттік арбасында сапар шегуден наразылық білдірді. Бұрын теңіз офицері болған Вильгельм IV патшаның айтуынша, Алтын мемлекеттік арбасында сапар шегу – "қатты теңізде шайқалып жатқан кемеде отыруға" ұқсайды. Виктория патшайымы кабинаның "күркіткіш тербелісінен" шағымданды. Ол көбінесе Алтын мемлекеттік арбасында сапар шегуден бас тартатын. Кейінірек патша болған Георг VI патша сарайдан Вестминстер аббатханасына таққа отыру сапарының "өмірімдегі ең жайсыз сапарлардың бірі" болғанын айтты. Ол екінші дүниежүзілік соғыстан кейін арбаны жөндеу кезінде темір дөңгелектерді резеңкемен жапты. Бұл жолаушыларға ең болмағанда біршама жайлылық сыйлар еді. Арба Платиналық мерейтойына арналған шерудің бір бөлігі ретінде қайта қолданылды, Пеппердің жынды әсері арқылы жас патшайымның көпшілікке қол бұлғап тұрған мұрағаттық кадрлары көрсетілді. Патша Карл III өзінің тажына кию рәсіміне Алмаз мерейтойлық мемлекеттік арбаны таңдады, ал Букингем сарайына оралғанда сапары жақсы болғандықтан, тек Алтын мемлекеттік арбасын пайдалануды шешті. Арбаны төрт постilion, тоғыз жаяу күйеу жігіт (олардың бірі арбаның артында жүреді), алты лакей және төрт гвардиялық ер адам басқарады. Сегіз күйеу жігіт аттардың қасында жүреді. Көшедегілердің арасында ең сәнді киінген лакейлер арбаның жанында жүреді. Күйеу жігіттер аттар басыбайлы болған жағдайда оларды ұстауға көмектеседі және бұрылыста бос түсіп қалған жетектерді ұстап тұру үшін қисайған таяқтарды алып жүреді. Аттар әрқашан Виндзор сұрлары болады.