Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Адаирсвилл шайқасы – 17 мамыр 1864 жылы Америка Азаматтық Соғысы кезінде Атланта науқанының бір бөлігі, Грузия штатының Рим қаласының солтүстік-шығысында болған шайқас. Ұзаққа солмаған бұл шайқас – Конфедерацияның армияны ұстап тұруға жасаған әрекеті болды, ол генерал Джозеф Джонстонға Касвиллде Одақ әскеріне тұзақ құруға көмектесті.

Кіріспе

Ресака шайқасынан кейін, 13-15 мамыр аралығында генерал Джозеф Джонстонның әскері оңтүстікке қарай шегінді, ал генерал-майор Уильям Текумсех Шерман оларды қуалады. Джорджия штатының оңтүстігінде, Калхунның оңтүстігінде жақсы қорғаныс позициясын таба алмаған Джонстон Адаирсвиллге қарай жол тартты, ал Конфедерацияның атты әскері шеберлікпен арттан қорғап, Шерманды Атлантадан ұзақ ұстады.

Шайқас

Оостанаула өзенін кезіп өткен соң Джонстон қарсы тұрып, федералдыларды қымбатқа түсетін шабуылға тартуға тырысты. Ол Калхун маңында қолайлы жер табады деп күтті, бірақ көңілі толмады және 16-17 мамыр түнінде конфедерациялық әскерлерін оңтүстікке қарай, Адерсвиллге қарай бастап кетті. Шерман өз күштерін үш колоннаға бөліп, кең майданға қарай жылжыды. Жол бойында шайқастар болды, бірақ негізгі күштер қақтығысқа түспеді. Адерсвиллден солтүстікке қарай екі шақырым жерде Оливер Отис Ховард пен Одақтың IV корпусы Уильям Дж. Хардидің конфедерациялық корпусының бекітілген бөлімшелерімен шайқас бастады. Майор Артур Макартур кіші (Дуглас Макартурдың әкесі) басқарған 44-ші Иллинойс және 24-ші Висконсин жаяу әскер полктері Бенджамин Ф. Читам дивизиясына шабуыл жасап, ауыр шығынға ұшырады. Ховардтың қалған корпусы шайқасқа дайындалды, бірақ генерал Томас одан әрі шабуылдарды тоқтатты. Адерсвиллде Джонстон тағы да шайқасқа түсуге болатын позиция табуға үміттенді, бірақ онда да жер одан әрі қорғануға жарамсыз болды және конфедерациялық қолбасшы кері шегінуді жалғастыруға мәжбүр болды. Бірақ Джонстон кері шегінгенде, Шерманның күштерінің бір бөлігін жоюға мүмкіндік беретін стратегия ойлап тапты. Адерсвиллден оңтүстікке қарай екі жол бар еді – біреуі оңтүстікке Кингстонға, екіншісі оңтүстік-шығысқа Касвиллге. Шерман әскерін екіге бөліп, екі жолды да пайдалануы мүмкін көрінді. Бұл Джонстонға екінші колонна көмекке келмей тұрып, бір колоннаға шабуыл жасауға мүмкіндік береді. 17-18 мамыр түнінде оңтүстік әскерлері Адерсвиллден кетіп қалғанда, Джонстон Уильям Дж. Харди корпусын Кингстонға жіберді, ал ол өзінің қалған әскерімен бірге Касвиллге қарай кері шегінді. Ол Шерманның оңтүстіктердің көп бөлігі Кингстонда деп ойлап, өз күштерін сонда шоғырландыратынын күтті. Харди сол кезде Кингстонда солтүстіктерді ұстап тұрады, ал Джонстон Леонидас Полк пен Джон Белл Худпен бірге Касвиллдегі кішігірім федералды колоннаны жояды. Шерман Джонстонның күткенінше әрекет етіп, Джеймс Б. Макферсон мен Джордж Генри Томас әскерінің басым бөлігін Кингстонға, ал Джон Скофилд пен Томас әскерінің бір корпусын Касвиллге жіберді. 19 мамыр күні таңертең Джонстон Худқа Адерсвилл-Касвилл жолынан шамамен бір шақырымдай шығысқа қарай соқпақ жолмен жүріп, батысқа қарап шайқасқа дайындалуды бұйырды. Полк федералды колоннаның басына шабуыл жасағанда, Худ оның сол қанатына шабуыл жасады. Худ орнына келгенде, ол шығыста Даниэль Баттерфилдтің федералды бригадасына тап болды. Бұл үлкен қауіптің көзі болды, өйткені Худ батысқа қарап орналасса, бұл федералдылар оның корпусының ашық қанатын және артқы жағын шабуылдай алатын еді. Солтүстіктермен қысқаша шайқастан кейін Худ Полкке қосылу үшін кері шегінді. Джонстон сәтті шайқасқа мүмкіндік жоғалғанын сезіп, Худ пен Полкке Касвиллдің шығысы мен оңтүстігіне жаңа шепке көшуді бұйырды, онда оларға Кингстондан ығыстырылған Харди қосылды. Джонстон өзінің әскерін қырқада орналастырып, 20 мамырда Шерман оған шабуыл жасайды деп үміттенді. Әдеттегідей, оңтүстік қолбасшысы жауды жеңе алатынына сенімді болды. Түнде конфедерациялық әскерлер Этова өзенінен өтіп кетті. Олар артқа шегінгенде, олардың сезімдері ара-жібірі болды. Олар Далтоннан өте маңызды позицияны жоғалтты және Ресака, Калхун және Адерсвиллден кері шегінді. Енді олар қараңғылықта қайтадан шегініп жатыр. Сол күні таңертең олар шайқасқа дайындалып, рухтары көтеріңкі болған. Бірақ енді олардың көңілі қалды. Келесі бірнеше күнде рух көтерілгенімен, оңтүстік сарбаздарының көптегені Джонстонның қабілеттеріне бұрынғыдай сенім артпады.