Кіріспе

Америкалық ақын және актер (1933–2010)

Питер Антон Орловский (8 шілде 1933 – 30 мамыр 2010) – американдық ақын және актер. Ол Ален Гинзбергтің көп жылдық серігі болды.

Ерте өмір және мансап

Орловский Нью-Йорк қаласының төменгі Шығыс жағында, Кэтрин (туған тегі Швартен) мен Олег Орловскийдің, орыс иммигрантының ұлы болып дүниеге келді. Ол кедейлікте өсті және кедей отбасын асырау үшін соңғы курста Ньютаун орта мектебін тастауға мәжбүр болды. Көптеген уақытша жұмыстан кейін ол Кридмур мемлекеттік психикалық ауруханасында санитар болып жұмыс істеді, қазір ол Кридмур психиатриялық орталығы деп аталады. 1953 жылы Орловский он тоғыз жасында Корея соғысына АҚШ армиясына шақырылды. Армия психиатрлары оны майданнан Сан-Францискодағы ауруханаға фельдшер болып ауыстырды. Кейін ол Колумбия университетіне оқуға түсті. 1954 жылдың желтоқсанында Сан-Францискода суретші Роберт Ла Винге үшін модель болып жұмыс істеген кезде ол Аллен Гинзбергпен танысты. Гинзбергпен кездеспей тұрып, Орловский ақын болуға ешқандай әрекет еткен жоқ. Гинзберг сол кезде әйел досы Шила Уильямс Бучермен бірге тұрып жатқан, бірақ Орловскиймен болу үшін ол қарым-қатынасты үзді. Осы кезеңде Орловский Бучермен сексуалдық қатынаста болды. Гинзберг пен Орловский өздерінің қарым-қатынасын "ант беріліп, бекітілген неке" деп есептеді. Бұл ашық қарым-қатынас болды, өйткені Орловский бисексуал еді. Гинзбергтің ынталандыруымен Орловский 1957 жылы Парижде тұрғанда жазуды бастады. Басқа бит-жазушылармен бірге Орловский бірнеше жыл бойы Таяу Шығыс, Солтүстік Африка, Үндістан және Еуропа елдерін кеңінен аралады. Орловский Гинзбергтің 1997 жылы қайтыс болғанға дейін ашық қарым-қатынастағы серігі болды. 1974 жылы Орловский Колорадо штатының Боулдер қаласындағы Наропа институтының Джек Керуак атындағы Денесіз поэзия мектебінің профессоры болып жұмысқа орналасты, поэзиядан сабақ берді. 1979 жылы ол шығармашылық жобаларын жалғастыру үшін Ұлттық өнер қорынан 10 000 долларлық грант алды.

Өлім

2010 жылдың мамыр айында достары бірнеше ай бойы өкпе қатерлі ісігімен ауырып келген Орловскийдің Вермонт штатының Сент-Джонсбери қаласындағы үйінен Виллистон қаласындағы Вермонт респит үйіне көшірілгенін хабарлады. Ол 2010 жылдың 30 мамырында 76 жасында аурудың салдарынан қайтыс болды. Ол Колорадо штатының Red Feather Lakes қаласындағы Шамбала тау орталығында жерленді. Оның қабір тасында: "Поезд менің қабірімді тартып алады, тынысым дөңгелек пен рельс арасында нәзік буға айналады" деп жазылған.

Фильмдер

Орловский кем дегенде алты фильмде ойнады: Энди Уорхолдың «Энди Уорхолдың диваны» (1965), Конрад Рукстың «Чеппакуа» (1966), Стэн Браххедждің «Тот Фал’Н» (1978) және Роберт Франктың үш фильмінде. Гинзбергпен бірге ол Альфред Леслидің бірлескен режиссерлік жұмысы болған «Пулл Май Дейзи» (1959) фильмінде ойнады, бұл Керуактың сценарийін жазып, баяндаған, өте маңызды битниктер фильмі. «Мен және менің бауырлым» (1969) фильмінде ол шизофрениямен емделгеннен кейін Беллвью ауруханасынан босатылған ағасы Джулиуспен бірге түскен. Орловский Франктің 1990 жылы француз теледидары үшін түсірген, бір сағаттық, бір кадрмен түсірілген «С'эст Вра!» («Бір сағат») видеосында маңызды рөл атқарады.