Кіріспе

Жаңа Зеландияның қорғалатын аймақтары – бұл олардың экологиялық, ғылыми, табиғат көрінісі, тарихи, мәдени немесе демалыс құндылығын сақтау үшін қандай да бір жолмен қорғалатын аймақтар. Еліміздің үштен бір бөлігін алып жатқан шамамен 10 000 қорғалатын аймақ бар. Қорғау әдісі мен мақсаттары ресурстың маңыздылығына және оның мемлекеттік немесе жеке меншікте болуына байланысты әр түрлі болады. Жаңа Зеландияның жер аумағының шамамен 30 пайызы белгілі бір деңгейде қорғанышпен мемлекеттік меншікте. Бұл жердің көп бөлігі – шамамен – Қорғау департаментімен басқарылады. 13 ұлттық парк бар,

Тарих

Жаңа Зеландияның маори халқының дәстүрі бойынша, ресурстарға қол жеткізуді немесе оларды пайдалануды шектеу үшін рахуи жарияланады. Губернатор Хобсон (қызмет еткен жылдары 1840–1842) Ұлыбританияның Ішкі істер министрі Джон Расселден Жаңа Зеландиядағы кейбір Корольдік жерді бөліп қою туралы нұсқау алды: «қоғамның жалпы пайдалануы үшін, халық денсаулығы, пайдалылығы, ыңғайлылығы немесе демалысы үшін қажет болуы мүмкін барлық учаскелер» деп көрсетілген. 1854 жылғы «Халық резервтері туралы» заң Корольге провинцияларға қоғамдық пайдалы резервтерді беруге рұқсат берді. 1860 жылғы «Жалпы домендер туралы» заң Окленд пен Веллингтондағы домендерді қамтыды және Жаңа Зеландия губернаторына басқа жерлерді сатып алуға мүмкіндік берді. Бұл өкілеттіктер 1877 жылғы «Халық резервтері туралы» заңмен, 1881 жылғы «Халық резервтері туралы» заңмен, 1908 жылғы «Халық резервтері мен домендері туралы» заңмен, 1928 жылғы «Халық резервтері, домендері және ұлттық парктері туралы» заңмен және 1953 жылғы «Резервтер мен домендер туралы» заңмен одан әрі кеңейтілді. 1977 жылғы «Резервтер туралы» заң бұрынғы заңдардың орнына келді. Бұл аумақтар көптеген сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарларға орталық болып табылады, сонымен қатар жаяу серуендеу, тау шаруашылығы, қайықпен жүзу, қар спорты және басқа да демалыс түрлері үшін мүмкіндіктер ұсынады. Ол 1894 жылы ресми түрде ұлттық парк ретінде құрылды. 1954 жылы құрылған Те Уревера ұлттық паркі 2014 жылы Те Уревера тухое халқына қайтарылған кезде таратылды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, 13 ұлттық парк бар.

Теңіз қоры

1971 жылғы Теңіз қорықтары туралы заң Жаңа Зеландия төңірегіндегі бірнеше теңіз аймақтарын, теңіз қорықтары деп белгіленгендерін қорғайды. Бұл аймақтарда балық аулауға, теңіз мекендемелерін алуға немесе оларды мазалауға толық тыйым салынған. Алғашқы теңіз қорығы – Кейп Родни Окакари Пойнт теңіз қорығы 1975 жылы құрылды. Ұлттық қорықтар – тарихи немесе экологиялық құндылығы жоғары болғандықтан ұлттық маңызы бар деп танылған аумақтар. Табиғат қорықтары – жергілікті флора мен фаунаны, сондай-ақ сирек кездесетін немесе ғылыми тұрғыдан маңызды табиғи ерекшеліктерді қорғау мақсатымен құрылған қорықтар. Мұндай қорықтарға кіруге арнайы рұқсат қажет, оның ішінде су жинау алаптарын қорғау үшін де. Эспланада қорықтарына қатысты ерекше ережелер қолданылады. Жайлау аймақтары – табиғи күйінде сақталатын қорықтар немесе қорықтардың бөліктері, онда ғимараттар салуға, жолдар төсеуге, адамдар жасаған инфрақұрылымдар орнатуға немесе жаңадан әкелінген жануарларды ұстауға тыйым салынған. Қорғау парктері – табиғи және тарихи ресурстарын қорғау және халыққа пайдалану үшін арналған 54 аумақтың тобы. Олардың ішінде 1987 жылғы заңнамаға дейін құрылған 36 орман паркі бар. Жайлау аймақтары – жергілікті табиғи ресурстарды сақтау үшін басқарылатын жерлер. Бұл аймақтарда ерекше басқару, ғылыми немесе қауіпсіздік мақсаты болмаса, ғимараттар салуға, машиналар, мал, көлік құралдары, ұшақтар, жолдар мен жолдар салуға тыйым салынған. Паналық аймақтар – жергілікті өсімдіктер мен жануарларды табиғи күйінде сақтау және ғылыми және басқа да осыған ұқсас мақсаттар үшін басқарылатын аумақтар. Әрбір аймақта жер де, су да ерекше табиғи немесе рекреациялық сипаттамалармен ерекшеленеді. Шекаралық жолақтар – теңіз, көлдер немесе өзендерге жапсарлас жерлер. Олар табиғатты қорғау, суды сақтау, су сапасын, су жануарларын қорғау, табиғи құндылықтарды сақтау және халыққа үздіксіз қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін қорғалады. Материктік аралдар – Солтүстік және Оңтүстік аралдардың материктік бөлігіндегі, зиянкестерді жою қоршауларымен, географиялық ерекшеліктерімен немесе зиянкестерге қарсы күрес шараларын күшейту арқылы оқшауланған аймақтар.

Басқа қорғалатын аумақтар

Басқа қорғалатын аумақтарға көптеген мемлекеттік және жеке меншіктегі су батпақтары кіреді.