Кіріспе

Эдинбургтегі камералық оркестр

Шотландия камералық оркестрі (SCO) – Ұлыбританияның Эдинбургте негізделген камералық оркестрі. Шотландияның бес ұлттық өнер ұйымының бірі, SCO Шотландия бойынша, соның ішінде Шотландияның Таулы аймақтары мен аралдарына, сондай-ақ Шотландияның оңтүстігіне жыл сайын гастрольдік сапарлар ұйымдастырады. SCO Эдинбург, Ист-Нюк, Сент-Магнус және Альдебург фестивальдері мен "The Proms" фестивалінде жиі өнер көрсетеді. SCO-ның халықаралық гастрольдері Шотландия үкіметінің қолдауымен жүзеге асырылады. SCO репетициялары көбінесе Эдинбургтегі Королева залында өтеді.

Тарих

ШЫҰ 1974 жылы құрылды, ал Родерик Брайдон 1974 жылдан 1983 жылға дейін оның алғашқы бас дирижері болды. ШОҚ-ның негізін қалаушы жетекшісі – Джон Туннелл. 1977 жылға қарай Каролин Спэри бас виола, ал Хафлиди Халгримсон бас виолончель ретінде оған қосылды. Оркестрдің алғашқы он жылдығының көп бөлігін Майкл Сторрз басқарды, ол біршама уақыт Шотландия операсының оркестрі ретінде жұмыс істеді, концерттік өнер көрсетулер, жазбалар және гастрольдерге толық кесте ұсынды. 1978 жылы Венгрия, Румыния және Болгарияға гастрольдік сапарлар жасалды, сондай-ақ екі жаз бойы Акс-ан-Прованс фестивалінде оркестр ретінде тұру мүмкіндігі болды. Бір жыл өткен соң, Шотландияның таулы жерлері мен аралдарына жасалған сапар Шотландияның батыс жағалауындағы аралдарда алғаш рет өткізілді. 6 шілдеде Эдинбургтегі Королева залын Елизавета II ресми түрде ашты. 1980 жылдың ең жарқын оқиғасы – Реймонд Леппардпен бірге түсірілген барлық алты Бранденбург концертінің BBC теледидарлық жазбасы болды. Келесі екі жылда Барселонада концерттер, Шотландияның таулы жерлерінде тұру, Оркнидегі Сент-Магнус фестивалінде өнер көрсету, скрипкашы Джейми Ларедомен бірге Вивальдидің «Төрт маусым» шығармасын жазу, меццо-сопрано Тереза Берганзамен Ұлыбритания мен Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар, поляк дирижері Джерси Максукпен концерттер және американдық опера әншісі Джесси Норманмен бірге жас ағылшын дирижері Саймон Рэтлмен таныстыру өтті. Басқа бас дирижерлердің қатарында Юкка Пекка Сарасте (1987–1991) және Айвор Болтон (1994–1996) болды. Америкалық скрипкашы және дирижер Джозеф Свенсен 1996 жылдан 2005 жылға дейін бас дирижер болып қызмет етті және қазір ШЫҰ-ның құрметті дирижері. Сэр Чарльз Маккеррас 2010 жылы қайтыс болғанға дейін лауреат дирижер лауазымын атқарды. Эстониялық дирижер Олари Элц 2007 жылдың қазанынан 2010 жылдың қыркүйегіне дейін ШЫҰ-ның бас қонақ дирижері болды. Робин Тиччиати 2009 жылдан 2018 жылға дейін бас дирижер болып қызмет етті, бастапқы келісімшарты 3 жылды құрады. Эммануэль Кривин 2015 жылдың қыркүйегінде ШЫҰ-ның бас қонақ дирижері атанды. 2018 жылдың наурыз айында Максим Емельяничев Тиччиатидің орнын алмастырып, ШЫҰ-ға қонақ дирижер ретінде алғаш рет келді. Осы өнер көрсетуіне сүйене отырып, 2018 жылдың мамыр айында ШЫҰ 2019–2020 жылғы маусымнан бастап Емельяничевтің бас дирижер болып тағайындалуын жариялады. 2019 жылдың қарашасында ШЫҰ Емельяничевтің бас дирижер ретіндегі келісімшарты 2025 жылға дейін ұзартылғанын хабарлады. 2023 жылдың сәуір айында ШЫҰ Емельяничевтің бас дирижер ретіндегі келісімшарты "кем дегенде 2028 жылға дейін" қосымша ұзартылғанын мәлімдеді. 2023 жылы оркестр мүшелері Карл III мен Камилланың тәж кию рәсімінде өнер көрсетуге шақырылды.

Қазіргі заманғы музыка

Қазіргі заманғы музыкадағы ШЫҰ жұмысына Гордон Кроссе, Джон МакЛеод және Питер Максвелл Дэвиспен ынтымақтастық кірді, әсіресе Стратклайд концерттері сериясымен. Эноджухани Раутавараның «Күзгі бақтар» шығармасы 1999 жылы ШЫҰ-да әлемдік премьерасын өткізді. 2002 жылдың қараша айында ШЫҰ Салли Бимиштің оркестрге арналған концертін («Сангстер») тұсаукесер етті. ШЫҰ 100-ден астам жаңа шығармаға тапсырыс берді, олардың ішінде Питер Максвелл Дэвис (ШЫҰ-ның композитор лауреаты), Марк Энтони Тернадж, Джудит Вейр, Салли Бимиш, Карин Рехнквист, Лайелл Крессвелл, Джеймс Макмиллан, Хафлиди Холлгримссон, Эноджухани Раутавара, Стюарт МакРэй, Эдвард Харпер және Мартин Саклинг (2013 жылы ШЫҰ-ның серіктес композиторы болып тағайындалды) бар. ШЫҰ Deutsche Grammophon және Hyperion сияқты көптеген лейблдерге жазбалар жасады. Ол Глазгодағы Linn Records компаниясымен серіктестік орнатты, олармен 12 альбом жазды, оның ішінде Сэр Чарльз Маккеррас дирижерлік еткен Моцарт симфонияларының бірнеше жазбалары және Тиччиати дирижерлік еткен Берлиоз альбомы бар.