Карл Людвиг: Неміс физиологі және дәрігерінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Неміс дәрігері және физиологы Карл Фридрих Вильгельм Людвиг (29 желтоқсан 1816 – 23 сәуір 1895) – неміс дәрігері және физиологы. Оның зерттеуші және оқытушы ретіндегі қызметі физиологияның дерлік барлық саласындағы түсініктерге, әдістерге және құрал-жабдықтарға зор ықпал етті. 1842 жылы Людвиг физиология профессоры, ал 1846 жылы – салыстырмалы анатомия профессоры болды. Цюрих және Венадағы профессорлық қызметтен кейін 1865 жылы Лейпциг университетіне келді және онда Физиология институтын құрды, ол бүгінде оның есімімен аталады: Карл Людвиг атындағы Физиология институты. Людвиг қан қысымының физиологиясы, несеп шығару және анестезия сияқты бірнеше мәселелерді зерттеді. Ол 1884 жылы өз зерттеулері үшін Копли медалімен марапатталды. 1869 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. Ол стромурді (stromuhr) ойлап тапқандығымен белгілі. 1932 жылдан бері Германияның кардиология қоғамы жүрек-қан тамырлары саласындағы ең үздік зерттеушілерге Карл Людвиг құрметті медалін табыс етеді.

Өмір

Людвиг Кассель қаласының жанындағы Витценхаузенде дүниеге келді. Ол Эрланген мен Марбургте медицинаны оқыды және 1839 жылы Марбургте докторлық диссертациясын қорғады. Келесі он жыл бойы Марбург қаласын мекен етіп, анатомия мен физиологияны зерттеді және оқытты, алдымен Ф.Л. Фикке просектор (1841), содан кейін жеке доцент (1842), ал ақырында ерекше профессор (1846) болды. 1849 жылы ол Цюрихте анатомия және физиология профессоры болып тағайындалды, ал 6 жыл өткен соң Вена қаласына әскери хирургтарды даярлайтын Жозефинум мектебінің профессоры болып кетті. 1865 жылы Людвиг Лейпцигте жаңадан ашылған физиология кафедрасының профессоры болып тағайындалды және 1895 жылдың 23 сәуірінде қайтыс болғанға дейін сонда қызмет етті.

Бағалау

Людвигтің есімі физиология тарихында маңызды орын алады, және ол 19 ғасырдың ортасында осы ғылымның әдістемесінде болған өзгеріске үлкен үлес қосты. 1847 жылы Берлинде алғаш рет танысқан достары Герман Людвиг Фердинанд фон Гельмгольц, Эрнст Вильгельм фон Брюке және Эмиль дю Буа Реймондпен бірге ол тірі жануарлардың құбылыстары арнайы биологиялық заңдарға және бейорганикалық табиғаттағы заңдардан өзгеше тіршілік күштеріне байланысты деген пікірді қабылдамады; және ол оларды физикалық және химиялық құбылыстарда қолданылатын заңдармен түсіндіруге тырысты. Бұл көзқарас Людвигтің "Адам физиологиясы" (1852–1856) атты белгілі оқулығында жазылған, бірақ ол 1842 жылғы несеп бөліну процесі туралы алғашқы еңбегінде де, кейінгі барлық жұмыстарында да айқын байқалады. Людвиг физиологияның дамуына жаңалықтарымен ғана емес, сонымен қатар оның қызметіне енгізген жаңа әдістері мен құралдары арқылы да зор ықпал етті. Мысалы, секреция туралы зерттеулерде ол маңдай асты бездері сияқты секреция бездерінің қарапайым сүзгі емес екенін, олардың секрециялық әрекеті өздерінің және олар арқылы өтетін қанның химиялық және жылулық өзгерістерімен бірге жүретінін көрсетті. Людвиг осы әрекетті басқаратын секреторлық жүйкелердің жаңа класын ашты және жүйкелерді тиісті түрде ынталандырғанда сілекей бездері жануардың басын кессе де секрециясын жалғастыратынын көрсетіп, кесілген органдармен тәжірибе жасау әдісін қалыптастырды. Ол қан тамырларындағы қан қысымының өзгеруін жазбаша тіркеуге арналған кимографты ойлап тапты; бұл құрал оны қан айналымының механикасы туралы маңызды тұжырымдарға жеткізді, сонымен қатар физиологиялық зерттеулерде графикалық әдісті қолданудың алғашқы мысалы болды. Қан газдарын зерттеу үшін ол әртүрлі модификациялармен кеңінен қолданылған сынапты қан сорғысын жасады. Ол оны лимфа газдарын, тірі бұлшық еттегі газ алмасуын, қандағы тотығу материалдарының маңызын және т.б. зерттеу үшін пайдаланды. Шындығында, Людвиг сезімдер физиологиясынан басқа физиологияның барлық саласына маңызды үлес қосты. Ол сонымен қатар ұстаз ретінде де, мектептің негізін қалаушы ретінде де зор беделге ие болды. Оның басшылығымен Лейпцигтегі Физиология институты физиологиялық зерттеулердің ұйымдастырылған орталығына айналды, одан тұрақты түрде жаңа жұмыстар шығарылды; және нәтижелерді баяндайтын мақалалар көбінесе оның шәкірттерінің есімдерін ғана алып жүрсе де, әрбір зерттеу оның рухымен шабыттандырылды және оның жеке басшылығымен жүргізілді. Осылайша, оның шәкірттері оның әдістерімен және ойлау жолдарымен жақсы танысты, ал Еуропаның түкпір-түкпірінен келгендер өз елдеріне оралып, оның ілімдерін таратуға және дамытуға кірісті. Өте шебер манипуляциялық дағдыға ие болған Людвиг дөңгелек және ұқыпсыз жұмысты жек көріп, жануарлармен тәжірибелерді жоспарлау және дайындау кезінде ең жоғары мұқияттықты талап етті, бұл тек ауырсынуды болдырмау үшін ғана емес (мұны анестезия қолдану арқылы да қамтамасыз етті), сонымен қатар алынған қорытындылардың толық ғылыми құндылығына ие болуын қамтамасыз ету үшін қажет болды.

Ludwig's name is prominent in the history of physiology, and he had a large share in bringing about the change in the method of that science that took place in the middle of the 19th century. With his friends Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz, Ernst Wilhelm von Brücke, and Emil du Bois Reymond, whom he met for the first time in Berlin in 1847, he rejected the assumption that the phenomena of living animals depend on special biological laws and vital forces different from those that operate in the domain of inorganic nature; and he sought to explain them by reference to the same laws as are applicable in the case of physical and chemical phenomena. This point of view was expressed in Ludwig's celebrated Text book of Human Physiology (1852–1856), but it is as evident in his earliest paper (1842) on the process of urinary secretion as in all his subsequent work. Ludwig exercised enormous influence on the progress of physiology, not only by the discoveries he made, but also by the new methods and apparatus he introduced to its service. Thus, in regard to secretion, he showed that secretory glands, such as the submaxillary, are more than mere filters, and that their secretory action is attended by chemical and thermal changes both in themselves and in the blood passing through them. Ludwig demonstrated the existence of a new class of secretory nerves that control this action, and by showing that if the nerves are appropriately stimulated the salivary glands continue to secrete, even though the animal be decapitated, he initiated the method of experimenting with excised organs. He devised the kymograph as a means of obtaining a written record of the variations in the pressure of the blood in the blood vessels; and this apparatus not only conducted him to many important conclusions respecting the mechanics of the circulation, but afforded the first instance of the use of the graphic method in physiological inquiries. For researches on blood gases, he designed the mercurial blood pump that, with various modifications, has come into extensive use. He used it for many investigations into gases of the lymph, the gaseous interchanges in living muscle, the significance of oxidized material in the blood, etc. There is indeed scarcely any branch of physiology, except the physiology of the senses, to which Ludwig did not make important contributions. He was also a great power as a teacher and the founder of a school. Under him the Physiological Institute at Leipzig became an organized center of physiological research, whence issued a steady stream of original work; and though the papers containing the results usually bore the name of his pupils only, every investigation was inspired by him and carried out under his personal direction. Thus, his pupils gained a practical acquaintance with his methods and ways of thought, and, coming from all parts of Europe, they returned to their own countries to spread and extend his doctrines. Possessed himself of extraordinary manipulative skill, he abhorred rough and clumsy work, and he insisted that experiments on animals should be planned and prepared with the utmost care, not only to avoid the infliction of pain (which was also guarded against by the use of an anesthetic), but to ensure that the deductions drawn from them should have their full scientific value.