Кіріспе

1977 жылы Диана Уинн Джонстың романы

"Суға батқан Аммет" - британдық автор Диана Уинн Джонстың жасөсперімдерге арналған фантастикалық романы. Бұл "Дейлемарк төрттігі" сериясының екінші кітабы.

Сюжет

Алғашқысы – Оңтүстік Далемарктағы Альхаммит Альхаммитсонның, немесе Митттің дүниеге келуі. Митт – жас бала, оның отбасы фермадан қуылды. Гадд графы – Оңтүстік Далемарктың қатыгез және зұлым билеушісі. Отбасы Голландия қаласындағы жағымсыз тұрғын үйге көшіп келеді. Митттің әкесі граф Хадқа қарсы тұратын «Еркін голландтар» қатарына қосылады. Митттің әкесі жоғалып кетеді, мүмкін графтың әскерлері өлтірген шығар. Митт үш «Еркін голландты» әкесін графтың сарбаздарына сатқан деп сенді. Митт кек алуға бел буды. Ол «Еркін голландтар» қатарына кіреді. Митттің анасы Мильда Хобинге үйленеді. Митт граф Хадты өлтіруді жоспарлайды. Митттің әрекеті сәтсіз аяқталады. Графты басқа бір қаскөй, снайпер өлтіреді. Инен мен Хилдрида (Хилди) – ағайынды. Хилди әкесінен қатты ашуланған. Ол оны қасиетті аралдардың иесі Литарға күйеуге бергісі келді. Қастандықтан кейін жаңа граф Харл оның келісімін бұзудан бас тартады. Хилди мен Йен керемет жаңа қайықпен – «Жел жолымен» қашуға шешім қабылдайды. Ескі графтың қастандығы кезінде Миттті көруге үлкергендіктен, ол күдікке ілігеді. Ол керемет қайықтың ішінде жасырынып жүреді. Инен мен Хилди қашып бара жатқан қайық. Митт палуба астындағы кемеге тығылып кіреді. Олар Митт өзін көрсеткенге дейін теңізде алысқа кетіп қалады. Ол оларды солтүстікке, қауіпсіз жерге алып кетуді талап етеді. Екі бауырлас ынтымақтаспайды. Митт оларға қаруын көрсетеді, мүмкіндігі болса, өлтіретінін айтады. Хилди мен Йен оның қаруы болғандықтан, оны солтүстікке алып кетуге келіседі. Үшеуі де теңізде жүзіп жүрген кедей Амметтің бидайдан жасалған мүсінін табады. Ол бір мереке кезінде теңізге лақтырылған еді. Бұл жақсы белгі деп есептеледі. Олар бидай мүсінін көтеріп алады. Оны кеменің басына байлап, одан көрнекі нысан жасайды. Митт кедей Ескі Амметтің жұбайы Либби Биердің кішкентай балауыз мүсінін алып, оны кеменің артына бекітеді. Сол түні қорқынышты күзгі дауыл кемеге шабуыл жасайды. Дауыл басылғаннан кейін бір құтқару қайығы пайда болады, онда бір теңізші болады. Митт теңізшінің ғана емес, ескі графты атқан снайпер екенін, сонымен қатар ол өте ұзақ уақыттан бері жоғалған әкесі екенін түсінеді. Митттің әкесі қайықты басып алады, содан кейін оларды қасиетті аралдарға жүзуге мәжбүрлейді. Ол Хилдиді оның күйеуіне, қасиетті аралдардың иесіне тапсыруды жоспарлайды. Бұл – Литар. Ол – Хилди үйленуден қашу үшін қашып жүрген адам. Олар қасиетті аралдарға жетеді. Арал тұрғындары «желдің жолымен келетін» ұлы тұлғаны және оның алдында және артында ұлы тұлғаны айтады. Хилди мен Йен тұтқынға алынады. Митттің әкесі Литарды өзінің ұлын, Митті өлтіруге көндіреді. Оның орнына қасиетті арал тұрғындары Митке зиян келтіруден бас тартады. Олар оны адам тұрмайтын қасиетті аралға тастап кетеді. Хилди Либби Биермен өзі кездеседі. Либби оған егер ол қасиетті аралдарға қайтуды қаласа, Митке сену керектігін айтады. Хилди өте тартынды келіседі. Қасиетті аралда Митт екі жарты тәңірмен, Ескі Аммет пен Либби Биермен кездеседі және олардың құпия есімдерін біледі. Құпия есімдерді айту қатты зардаптарға әкеледі. Бұл екі жарты тәңірге қасиетті аралдарда айтылатын халықтық атауларды түсіндіреді: Жер сілкіндіруші – кедей қарт Аммет үшін; Либби Биер үшін – Аралдарды көтерген әйел. Хилди мен Йен әкесі Навистің қолына қайта оралады. Навис балаларына жаңа граф оларды өлтіргісі келетінін айтады. Митттің әкесі Йен мен Нависті Голландияға алып барады, бірақ оларды жаңа граф өлтіреді. Митт келеді. Митт Либби Биердің ұлы атын айтады, нәтижесінде арал көтеріліп, қайық қирайды. Митттің әкесі өлтіріледі. Қасиетті арал тұрғындары оларды теңізге жіберіп, солтүстікке жібереді. Митт қария Амметке бір күні ол қасиетті аралдарға жаугер ретінде емес, дос ретінде оралатынын уәде етеді.

Кейіпкерлер

Митт Альхамитсон: Өзін бостандық күрескері, кісі өлтіруші деп есептейтін және соңында заңнан қашқан жас бала. Хильдрида Нависсқыз: Граф Хаддтың немересі, тоғыз жасында саяси одақ үшін қасиетті аралдардың иесіне берілген. Оның ашу-ызасы табиғаттың күшімен тең. Инен Нависон: Граф Хаддтың немересі, қайықтарды жақсы көретін және теңізде жүзуді ұнататын жігіт. Инен – Хаддтың немерелерінің арасында шынайы мейірімді адам. Навис Хаддсон: Граф Хаддтың үшінші және кіші ұлы, Инен мен Хильдриданың әкесі. Ағаларынан өзгеше, ол қатыгез емес, бірақ әйелі қайтыс болғаннан бері көп нәрсе жасаған жоқ. Граф Хадд: Голландияның қатыгез және зұлым граф, Хадд бай және жоғары салығы арқасында одан да байып келеді. Оның үш ұлы бар: Харл, Хархад және Навис. Ол немере қыздарын немере ұлдарынан артық жақсы көреді, себебі оларды одақ құру үшін үйлендіруге болады. Ескі Аммет: Өлмейтіндердің бірі, сондай-ақ Жерді сілкіндіруші деп те аталады. Ынынен – оның жасырын аттарының кішісі, оны айтқанда жер сілкінеді. Ол Митттің жақын досы. Оның нағыз аты – Альхаммит (Миттке ұқсас), ол көбінесе ұзын сұр немесе ақшыл сары шашы бар, жасқа келгендей көрінетін бетімен сипатталады. Голландияда күз мерекесінде Амметтің сабаннан жасалған мүсінін теңізге лақтыру арқылы бақыт пен береке тілеу дәстүрі бар. Егер кеме Ескі Амметтің мүсінін тапса, оны кеме басына байлап қойып, зор бақытқа кенеледі деп есептеледі. Либби Биер: Өлмейтіндердің тағы бірі және қарт Амметтің әйелі. Оның лақабы – "Аралдарды көтерген", ол жасыл көйлек киген әйел ретінде сипатталады. Оның кіші аты кез келген бетте өсімдіктердің өсуіне себепкер болады, ал үлкен аты теңізден құрлықты көтереді. Оның жемістер мен жидектерден жасалған мүсіні де күз мерекесінде теңізге лақтырылады.

Романның атауын түсіндіру

"Суға батып кеткен Аммет" Голландиядағы Қайырлы қарт Амметтің (жоғарыда қараңыз) сабаннан жасалған бейнесін теңізге тастау дәстүріне сілтеме жасайды.