Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квакерлердің мінез-құлық практикасы
Behavioural practice of Quakers
Қарапайымдылық туралы куәлік – бұл Діндік Достар Қоғамы (Достар немесе Квакерлер) мүшелерінің ең маңызды нәрсеге назар аудару үшін қарапайым өмір сүру керектігіне сеніп, осы сенімдерін растау немесе куәлік беру үшін жасаған әрекеттерінің қысқаша сипаттамасы. Діндік Достар Қоғамы адамның рухани өмірі мен мінез-құлқының, оның иеленген мүліктерінің мөлшерінен немесе ақшалай құнынан гөрі маңыздырақ екенін санайды. Олар сондай-ақ, адам өзінің қаражатын, ақшасы мен уақытын қоса алғанда, өзі үшін де, басқалар үшін де өмірді жақсартуға бағытталған мақсатты жолдармен пайдалануы керек деп есептейді. "Куәлік" сөзі олардың күнделікті өмірде сенімдерін қалай растайтынын немесе куәлік ететінін көрсетеді. Сондықтан куәлік – бұл сенім емес, олардың діни тәжірибесінен туындаған, адал іс-әрекет. Қарапайымдыққа куәлік беру квакерлердің (Діндік Достар Қоғамының мүшелерінің) сыртқы түріне қарағанда ішкі жағдайын, өзінен гөрі басқа адамдарды бағалау практикасын қамтиды.
The testimony of simplicity is a shorthand description of the actions generally taken by members of the Religious Society of Friends (Friends or Quakers) to testify or bear witness to their beliefs that a person ought to live a simple life in order to focus on what is most important, and ignore (or minimize) what is least important. The Religious Society of Friends believes that a person's spiritual life and character are more important than the quantity of goods he possesses or his monetary worth. They also believe that one should use one's resources, including money and time, deliberately in ways that are most likely to make life truly better for oneself and others. The word testimony describes the way that they testify or bear witness to their beliefs in their everyday life. A testimony is therefore not a belief, but is committed action arising out of their religious experience. Testimony to simplicity includes the practice among Quakers (members of the Religious Society of Friends) of being more concerned with one's inner condition than one's outward appearance and with other people more than oneself.
Жалпы түсініктеме
Ертедегі достар киім, сөйлеу және материалдық игіліктерде әшекейлеуден аулақ болудың маңызды екеніне сенді, себебі мұндай нәрселер адамның назарын Құдайдың жеке басшылығын күтуден бұруы мүмкін. Сондай-ақ, олар адамды өзге адамдарға қарағанда өзіне көбірек назар аударуға итермелейді, бұл "қоршаған көршіңді өзіңдей сүй" деген Исаның үйретігіне қайшы келеді. Бұл қарапайымдыққа ұмтылыс, белгілі бір уақытта және жерде, оларды айналасындағы қоғамнан, әсіресе 18 және 19 ғасырлардағы қарапайым киімдері арқылы оңай тануға мүмкіндік берді. "Достар үшін қарапайымдық" көбінесе материалдық игіліктермен байланысты болды. Достар көбінесе өмір сүру үшін қажетті нәрселермен ғана шектеліп, іздестіруден аулақ болды. Бұл куәлік тек адамның материалдық игіліктерінің сипаты туралы ғана емес, сонымен қатар осы игіліктерге деген көзқарасы туралы. Бұл 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басына дейін кеңінен таралды, содан кейін көптеген достар қоғамның қалған бөлігіне ұқсап кете бастады. Дәстүрлі қарапайым киім консервативті достар мен қасиетті достар тармақтарында сақталды, бүгінде Огайо жылдық жиналысы және Орталық жылдық жиналысы сияқты жиналыстарда өкілдік етеді, онда қарапайым киімді бүгінгі күнге дейін сақтап қалған достар бар. Консервативті достар үшін ерлердің қарапайым киіміне әдетте "кең жиекті жұмсақ немесе сабаннан тоқылған шляпа, белдік орнына ілгіштермен бекітілген шалбар және матаның басылған түстері: қара, ақ, сұр, қоңыр", кейде "кең пішімді шалбарлар" кіреді. Консервативті квакер әйелдері "орамал, кәді немесе бас киім" киіп, христиандық бас киімді сақтайды және "ұзын жеңді, ұзын көйлектер" киеді. Кейбір консервативті достар осы куәлікті өздерінің қарапайымдық куәлігінің бір бөлігі деп емес, адалдық куәлігі деп сипаттайды, оны адам жасаған идеалға куәлік етудің орнына Құдайдың еркіне бағыну ретінде қарастырады. Томас Хамм өзінің "Америкадағы квакерлер" кітабында көптеген достардың қарапайымдықтан қарапайымдыққа қарай өзгеруін сипаттаған.
Early Friends believed that it was important to avoid fanciness in dress, speech, and material possessions, because those things tend to distract one from waiting on God's personal guidance. They also tend to cause a person to focus on himself more than on his fellow human beings, in violation of Jesus' teaching to "love thy neighbor as thyself". This emphasis on plainness, as it was called, made the Friends in certain times and places easily recognizable to the society around them, particularly by their plain dress in the 18th and 19th centuries. Simplicity to Friends has generally been a reference to material possessions. Friends have often limited their possessions to what they need to live their lives, rather than accumulating luxuries. The testimony is not just about the nature of one's material possessions, but rather also about one's attitude towards these material goods. This was widely practiced until the late 19th and early 20th century, when most Friends began dressing more like the rest of society. Traditional plain dress has survived among the Conservative Friends and Holiness Friends branches of Quakerism, which is today represented by meetings such as the Ohio Yearly Meeting and the Central Yearly Meeting respectively, where there exist Friends who have kept plain dress alive up to the present day. For Conservative Friends, plain dress for men usually includes "a broad brimmed felt or straw hat, trousers with suspenders instead of a belt, and muted colors in the fabrics: blacks, whites, greys, browns", sometimes with "broad fall trouser cuts". Conservative Quaker women practice Christian headcovering by wearing a "scarf, bonnet, or cap" and "wear long sleeved, long dresses". Some Conservative Friends do not self describe this witness as being part of their simplicity testimony, but rather their integrity testimony, viewing it as an obedience to God's will rather than a witness to a human generated ideal. Thomas Hamm, in his book Quakers in America, describes a transition among most Friends from plainness to simplicity.
Сөздің қарапайымдылығы
Сөздің қарапайымдығы материализмнен өзге де мәселелерді қамтыды: шыншылдық, топтық айырмашылықтардан және түрлі діни сенімдердің іздерінен сақтану, сондай-ақ шындықты айту. Бұл қағидалар келісімге қол жеткенде ант берудің немесе қолдасудың орнына, тауарларға белгілі бір баға қою, құрметті атаулардан аулақ болу және екінші жаққа қатысты таныс сөздерді қолдану арқылы іске асырылды. Алғашқы достар күн мен айлардың аттарына қарсы болды, себебі олардың көпшілігі римдік немесе скандинавиялық құдайларға, мысалы, Марсқа (наурыз) және Торға (бейсенбі), сондай-ақ рим императорларына, мысалы, Юлийге (шілде) сілтеме жасады. Сондықтан апта күндері «Бірінші күн» (жексенбі), «Екінші күн» (дүйсенбі) және т.с.с. деп аталды. Сол сияқты, жылдың айлары қаңтар үшін «Бірінші ай», ақпан үшін «Екінші ай» және т.с.с. болып белгіленді. Бүгінде көптеген достар үшін бұл енді басымдық емес, бірақ дәстүр кейбіреулерде, әсіресе достар ұйымдастырған жексенбілік мектептерде «Бірінші күнгі мектеп» аталымымен сақталған. Көптеген Достар ұйымдары ресми жазбалар үшін «жеңіл күнтізбе» қолдануды жалғастыруда. Алғашқы достар сөздерін қарапайым ету үшін, әдеттегідей адамдарға «әсем» сөздерді қолданбады. Көбінесе Достар барлығына, тіпті жоғары лауазымды тұлғаларға да, құрметті «Сіз» орнына «сен» және «сіз» деген таныс сөздерді қолданды. Кейіннен «сен» және «сіз» күнделікті ағылшын тілінен жоғалып кеткен соң, көптеген квакерлер бұл сөздерді «қарапайым сөйлеу» түрінде қолдануды жалғастырды, бірақ бұл қолданыстың бастапқы себебі «бар» және «бар» сөздерімен бірге жоғалып кетті. XVIII ғасырда «сенің» сөзі, оған байланысты екінші жақтағы етістік түрлерімен бірге жоғалып кетті, ал әдеттен тыс «сенсің» қалыпты «қарапайым сөйлеуге» айналды. Бүгінде басқа квакерлермен сөйлейтін Достар бар. (Ескерту: 17 ғасырдағы ағылшын тілінде жоғарыда аталған формалар «сенің бар» және «сенің бар» деп аударылған.) Қызығы, кейбір Достар қазір «сен» сөзін кейде көпше түрінде қолданады. ТВ айырмашылығын сақтайтын тілдерде қолдану әртүрлі. Британдық үлгіні ұстанған алғашқы франкофондық квакерлер тіпті ресми емес «tu» арқылы сөйлейтіндерге де, ресми «vous»-қа қарағанда «tu» қолдануды жөн көрді. Алайда, қазіргі уақытта қолдану керісінше өзгерді, ал француз тілін меңгерген квакерлер басқаларға қарағанда «vous»-ты көбірек қолданады. Бұл сөз сөйлеудегі қарапайымдықтың ұғымының күрделілігін мойындау, оның мақсаты бейресмиліктің талабы емес, әркімге «қарапайым» түрде, яғни біркелкі түрде сөйлеу болуы мүмкін. Француз миссионерлерінің африкалықтарға тіл қату үшін бұрын «tu» сөзін қолданбауы қазіргі франкофондық қолданыста фактор болуы мүмкін. Көптеген Достар мырза, ханым, доктор, дін қызметкері және т.б. атаулардан аулақ. Оның орнына Достар бір-біріне аты-жөнімен, есімдерін атамай сөйлейді. Көптеген квакерлік қауымдастықтарда балалар ересектерге бірінші атымен немесе аты-жөнімен, бірақ атағы жоқ, ал көптеген квакерлік мектептерде мұғалімдер де бірінші атымен аталады. Бір-бірін жақсы білмейтін Достар үшін, квакер емес орталарда бір-бірін атақпен атаған кезде, тек таныс есімді ғана қабылдауға қарағанда, аты мен тегін бірге атау әдеттегі нәрсе. Достар да аты-жөнін білмейтін адамға «мырза» немесе «ханым» деген атауды қолданбайды, оның орнына «Дос» деген терминді қолданады. Хат жазуда, басқалар «Құрметті мырза немесе ханым» деген сөз тіркесін қолданатын болса, көптеген квакерлер «Құрметті Досым» деп жазады, және мұндай хаттарда, адалдықпен аяқтаудың орнына, шындықпен немесе достықпен аяқтайды. Бұл тәжірибе қазір қарапайымдықтың куәлігінен гөрі теңдік куәлігінің бөлігі деп саналады. Сонымен қатар, ертедегі Достар мен қазіргі Достар тіпті сот залдарында да ант бермейді (Британияда 1695 жылдан бері рұқсат етілген, ал Құрама Штаттарда Конституциямен қорғалған және басқа жерлерде қиындық тудыруы мүмкін). Қажет болған жағдайда квакерлер шындықты айтатынын «растауы» мүмкін. Бұл - шындықты айтудың қарапайым түрі, өйткені оны антпен әшекейлеудің орнына, шындықты айту керек. Бұл да адалдықтың бір көрінісі. Бұл өсиеттің бір бөлігі Иса Мәсіхтің Таудағы уағызында берілген:
Plainness in speech addressed other concerns than materialism: honesty, avoiding class distinction and vestiges of paganism, and the speaking of truth. These principles were put into practice by affirming rather than making an oath or shaking hands to agree upon a deal, setting fixed prices for goods, avoiding the use of honorific titles and using familiar forms for the second person pronoun. Early Friends also objected to the names of the days and months in the English language, because many of them referred to Roman or Norse gods, such as Mars (March) and Thor (Thursday), and Roman emperors, such as Julius (July). As a result, the days of the week were known as "First Day" for Sunday, "Second Day" for Monday, and so forth. Similarly, the months of the year were "First Month" for January, "Second Month" for February, and so forth. For many Friends today, this is no longer a priority, though the tradition is still kept up by some—especially in the term "First Day school" for Sunday schools organized by Friends. Many Friends organizations continue to use the "simple calendar" for official records. Early Friends practiced plainness in speech by not referring to people in the "fancy" ways that were customary. Often Friends would address everyone, including high ranking persons, using the familiar forms of "thee" and "thou", instead of the respectful "you". Later, as "thee" and "thou" disappeared from everyday English usage, many Quakers continued to use these words as a form of "plain speech", though the original reason for this usage disappeared, along with "hast" and "hath". In the eighteenth century, "thou hast" disappeared, along with the associated second person verb forms, and the otherwise strange "thee is" became normal "plain speech". Today there are still Friends that will use "thee" with other Quakers. (Note: in 17th century English the forms above would have been "thou hast" and "thou art".) Interestingly, some Friends now use the word "thou"—but sometimes as a plural form. In languages that today maintain the T–V distinction, usage varies. Following the British usage, early francophone Quakers preferred the use of the more informal tu to address even those who would by convention be addressed with the more formal vous. In more contemporary times, however, usage has swung the other way, and French speaking Quakers today are more likely than others to use the formal vous. In part, this is a recognition of the complexity of the notion of simplicity in speech, whose intent might be understood to be not a requirement of informality, but a desire to address everyone "simply", i. e., uniformly. The rejection of the past use of tu by white French missionaries to address Africans may be a factor in the contemporary francophone usage. Titles, such as Mr., Mrs., Miss, Dr., Rev., etc., are often avoided by many Friends. Instead Friends tend to address each other by first and last name with no title. In many Quaker communities children address adults by either their first names, or first and last names but with no title, and in many Quaker schools teachers are called by their first names as well. It is conventional for Friends who do not know each other well, who in non Quaker circles would address each other with a title, to use first name and last name together, rather than to adopt the more familiar first name only. Friends also tend not to use the appellation sir or madam to refer to someone of whom they do not know the name, instead using the term Friend. In letter writing, where others might use the phrase Dear Sir or Madam, many Quakers would instead write Dear Friend, and in such letters, rather than finishing yours faithfully would finish either yours in truth or yours in friendship. This practice is now considered more a part of the Testimony of Equality than a part of the Testimony of Simplicity. Additionally early Friends and modern Friends do not swear oaths, even in courtrooms (a choice that has been allowed in Britain since 1695, and is protected in the United States by the Constitution, and one that can be problematic elsewhere). When required, Quakers may instead "affirm" that they are going to tell the truth. This was considered an aspect of simplicity because it was simply telling the truth rather than embellishing it with an oath, which is not necessary if one is supposed to always tell the truth. It is also an aspect of the Testimony of Integrity. It comes in part from Christ's teaching in the sermon on the mount:
«Ескі заманда адамдар: «Ант берме» делінді, ал Құдайға берген анттарыңды орындаңдар» деп естідіңдер. Бірақ Мен сендерге былай деймін: ешқандай ант бермеңдер! Көкке ант бермеңдер, себебі ол Құдайдың тағы, жерге ант бермеңдер, себебі ол Оның аяқ тұрғысы, Иерусалимге ант бермеңдер, себебі ол Ұлы Падишаның қаласы, және басыңа ант бермеңдер, себебі шашыңның бір талы да ақ немесе қара болмайынша өзгерте алмайсың. «Иә» немесе «Жоқ» деуіңіз жеткілікті, ал артығырақ айтқандарыңыз жамандықтан туған нәрсе». – Жаңа өңделінген кітап, Матай 5:33-37.
Again, you have heard that our forefathers were told, "Do not break your oath," and "Oaths sworn to the Lord must be kept." But what I tell you is this: You are not to swear at all not by heaven, for it is God's throne, nor by the earth, for it is his footstool, nor by Jerusalem, for it is the city of the great King, nor by your own head, because you cannot turn one hair of it white or black. Plain "Yes" or "No" is all you need to say; anything beyond that comes from the evil one|Revised English Bible. Matthew Ch 5: vv 33 37
«Ең бастысы, достарым, ант бермеңдер, «көкке» немесе «жерге» немесе басқа нәрсеге. «Иә» немесе «Жоқ» десеңдер, қарапайым «Иә» немесе «Жоқ» деңдер, өйткені әйтпесе сотталу қаупі бар». – Жаңа өңделінген кітап, Яков 5:12.
Above all things, my friends, do not use oaths, whether "by heaven" or "by earth" or by anything else. When you say "Yes" or "No", let it be plain Yes or No, for fear you draw down judgement on yourselves|Revised English Bible. James Ch 5: v 12
Соған ұқсас, Достар бағалар туралы келіспеушілікке түспейді. Олар қарапайым, әділ деп санайтын белгілі бір бағаны қояды, бұл бұрынғы уақыттардағы әдетке қарсы болды, бірақ олар үшін оны қарапайым және шыншыл деп санады (бұл тәжірибе көбінесе қарапайымдықтың куәлігінен гөрі адалдықтың куәлігінің бөлігі деп саналады).
In a similar manner Friends avoid haggling over prices. They simply set a fixed price that they considered fair, which went against the custom of earlier times, but was felt by them to be simpler and more honest (this practice is generally considered more a part of the Testimony of Integrity than a part of the Testimony of Simplicity).
Жалпы өмірдегі қарапайымдық
Қарапайымдылық куәлігі – квакерлер өмірінің маңызды бір бөлігі және оның ықпалының көптеген мысалдарын күнделікті және ресми амалдарда көруге болады. Осы куәлікке сәйкес, мысалы, зираттарды күтіп ұстайтын көптеген қауымдар, қайтыс болған достарына ескерткіш орнататындардан куәлікті еске алып, тек қарапайым, жерге жақын тас орнатуды талап етеді.
The Testimony of Simplicity is an important part of Quaker life, and many examples of its influence can be seen in both day to day and ceremonious practices. In keeping with the testimony, for example, many meetings that have care of a graveyard ask that those erecting monuments to deceased Friends keep the testimony in mind and erect only a simple, low lying stone.
Жалпы және келтірілген дереккөздер
Хамм, Томас Д., Америкадағы квакерлер, (Қазіргі американдық діндер сериясы), Колумбия университетінің баспасы, 2003. ЕСКЕРТУ: "Қарапайымдылық" бөлімі 101–108-беттерде. Бұл бөлімнің кейбір беттері Google Кітаптарда қолжетімді. Фейджер, Чарльз Э., "Квакерлердің қарапайымдылық туралы куәлігі", Quaker Religious Thought, 14-том, 1-шырақ, 1972 жылғы жаз. Фостер, Ричард Дж., Қарапайымдылықтың бостандығы, Харпер және Роу, 1981. Пайм, Джим, Нұрға құлақ салу: Квакерлік қарапайымдық пен адалдықты өмірімізге қалай енгізу, Райдер кітаптары, 1999. Уитмир, Кэтрин, Қарапайым өмір: Квакерлік қарапайымдық жолы, Сорин кітаптары, 2001.
Hamm, Thomas D., Quakers in America, (Contemporary American Religion series), Columbia University Press, 2003. NOTE: The section on "Simplicity" is at pp. 101–108. Some pages from this section are available on Google Books. Fager, Charles E., "The Quaker Testimony of Simplicity" in Quaker Religious Thought, Vol. 14, #1. Summer, 1972. Foster, Richard J., Freedom of Simplicity, Harper & Row, 1981. Pym, Jim, Listening To The Light: How To Bring Quaker Simplicity And Integrity Into Our Lives, Rider Books, 1999. Whitmire, Catherine, Plain Living: A Quaker Path to Simplicity, Sorin Books, 2001.