Кіріспе

2005 жылғы консервативтік партияның көшбасшы сайлауы 2005 жылғы 6 мамырда партия басшысы Майкл Ховард партияның үшінші жалпы сайлаудағы жеңілісінен кейін жақын арада консервативтік партияның көшбасшысы лауазымынан кететінін мәлімдеген кезде жарияланды. Алайда, ол қазіргі жүйеге наразылықтың жоғары деңгейін ескере отырып, көшбасшы сайлау ережелерін қайта қарағанға дейін кетпейтінін айтты. Ақырында, ешқандай өзгеріс жасалмады және сайлау 1998 жылы енгізілген қолданыстағы ережелер бойынша өтті. Бәйқау 2005 жылғы 7 қазанда 1922 комитетінің төрағасы Майкл Спайсер Ховардтан отставкаға кету туралы хат алған кезде ресми түрде басталды. Кандидаттарды тіркеу бірден ашылып, 13 қазанда жабылды. Консервативтік парламент мүшелері арасындағы дауыс берудің бірінші турында Кеннет Кларк (38 дауыс) қатысудан шығарылды, ал Дэвид Дэвис (62 дауыс), Дэвид Кэмерон (56 дауыс) және Лиам Фокс (42 дауыс) 20 қазанда өтетін екінші дауыс беруге өтті. Екінші дауыс беруде Фокс (51 дауыс) қатысудан шығарылды, Камерон (90 дауыс) және Дэвис (57 дауыс) пошта арқылы дауыс беруге қатысты. 6 желтоқсанда жарияланған дауыс беру нәтижесінде Кэмерон 68% дауыс алды, ал Дэвис 32% дауыс жинады.

Конкурстың ережесі

Ережелерді қайта қарау төңірегінде көптеген пікірлер айтылды, себебі ақыры қабылданған жүйе партияның белгілі бір аймақтарында зор қолдауы бар кандидаттарға көмектесе немесе кедергі келтіре алады деп жиі айтылды. Дегенмен, 2005 жылдың 27 қыркүйегінде ережелерді өзгерту туралы ұсыныс мақұлданбады.

Қолданыстағы ережелер

1998 жылы қабылданған ережелерге сәйкес, Иен Дункан Смит пен Майкл Говард 2001 және 2003 жылдары сәйкесінше сайланды. Басшылыққа талас бастау үшін, қазіргі көшбасшы өзінің орнынан бас тартуы немесе Парламенттік партияның қазіргі көшбасшыға сенімсіздік білдіруі қажет. Соңғы жағдайда, Парламенттік партияның кемінде 15% 1922 комитетінің төрағасына тиісті өтінішпен жүгінуі керек, ол басшылық сайлаудың ресми өкілі ретінде қызмет етеді. Егер сенімсіздік дауысы қабылданса, басшылық сайлау жарияланады, ал қазіргі көшбасшыға қатысуға рұқсат берілмейді. Үміткерлер консервативтік партияның парламенттік фракциясының кез келген екі депутатынан ұсыныс алуы тиіс. Егер бір ғана үміткер тіркелсе (2003 жылғы басшылық сайлауда болғандай), ол қарсылықсыз сайланады (nem con). Егер екі үміткер болса, сайлау партияның барлық мүшелерінің дауыс беруімен бірден өтеді. Егер екіден астам үміткер болса, депутаттар бірнеше кезеңде дауыс беру арқылы үміткерлер санын екіге дейін азайтады, әр кезеңде ең аз дауыс жинаған үміткер іріктеп алынады. (Егер екі немесе одан көп үміткер соңғы орынды бөліссе, 2001 жылғы сайыста болғандай, дауыс беру дереу қайта дауыс беруге өтеді, егер теңдік сақталса, барлық төменгі орынды иеленген үміткерлер іріктеп алынады.) Үміткерлер кезеңдер арасында бас тартуға да құқылы (2001 жылғы сайыста да осылай болды). Екі үміткер қалғаннан кейін, партияның барлық мүшелерінің қатысуымен дауыс беру бірнеше аптаға созылады, ал ең көп дауыс жинаған үміткер жеңімпаз деп жарияланады. Дауыс беруге қатысу үшін, адам кем дегенде үш ай бойы партияның төленген мүшесі болуы керек.

Техникалық

Бір-бірімен тең түскен жағдайды шешу ережесі бастапқыда болмады және 2001 жылғы сайлау кезінде асығыс түрде қабылданды. Теңдікті бұзу механизмі қиыншылық тудырған деп айтуға болады. 1997 жылғы (бұрынғы ережелер бойынша өткенімен) және 2001 жылғы сайыстарда 1922 комитетінің төрағасы лауазымы бірнеше апта бойы бос тұрды, себебі бұрынғы иеленуші зейнетке шықты немесе соңғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады. Көптеген адамдар бұл сайыстарды артық созуға себеп болды деп есептеді және сайлау комиссиясы төрағасының жалпы сайлаудан кейін бос тұруы екіталай партиялық қызметтің иесі болуын қалады. Партия мүшелері тізіміндегі қателер жеке мүшелердің сайлау құқығынан айырылуына әкелуі мүмкін.

Құрылымдық

Көптеген адамдар жүйені, көшбасшының көптеген депутаттардың қолдауына ие болуы керек деген сенімдегілерге жауап беру, партияның қатардағы мүшелерінің пікірін білдіру талаптарына жауап беру және нәтижесіз көшбасшыны қызметтен алу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін жасалған деп сынады. Мүмкін еді, үміткер соңғы дауыс беруде депутаттардың үштен бірінің қолдауымен (немесе Парламенттік фракцияда қарсыласының үлкен қолдауы болған жағдайда тіпті одан да азырақ) ең соңғы екіге ілесіп, партия мүшелері оны көшбасшы етіп сайлайтын. Ал, қазіргі көшбасшы депутаттар тарапынан кез келген уақытта қызметтен алынуы мүмкін. Бұған қоса, кейбіреулер партия мүшелерінің жалпы сайлаушылар құрамын толыққанды бейнелемейтінін, сондықтан елдің емес, тек өздерінің көзқарастарын көрсететін көшбасшыны сайлауға бейім екенін айтты.

Жаңа басшыны сайлау жөніндегі алғашқы ұсыныстар

Консервативтік партияның 2005 жылғы жалпы сайлаудағы жеңілісінен кейін, 6 мамырдағы 2005 жылғы сөйлеген сөзінде Говард Консервативтік партияның басшысы лауазымынан кету ниеті туралы мәлімдеді. Алайда ол орнынан түсуге дейін партияның жаңа басшыны сайлау процесіне өзгерістер енгізуді қадағалағанын айтты. Бұл жаңа ұсыныстар Консервативтік партияның «21 ғасыр партиясы» деген құжатында баяндалған: Кандидаттардың жарамды деп танылуы үшін Консервативтік партияның депутаттарының 10 пайызының қолдауы қажет. Егер бір кандидатты Парламенттік партияның жартысынан астамы қолдаса, ол автоматты түрде жетекші деп жарияланады. Егер Парламенттік партияның жартысынан астамы ешқандай кандидатты қолдамаса, әрбір кандидат Ұлттық конвенция алдында сөз сөйлеп, сұрақтарға жауап береді. Конвенция содан кейін дауыс береді, ал дауыс беру нәтижелері жария етіледі. Депутаттар содан кейін соңғы шешімді қабылдайды, 1922 жылғы комитет Ұлттық конвенциядан ең көп дауыс алған кандидатқа барлық дауыс беру бюллетендерінде, соның ішінде соңғы бюллетенде орын берілетіні шартымен, оны қалай істейтінін анықтайды. Кандидаттарға үміткерлерді тіркеу ашылғаннан бастап 25 000 фунт стерлингке дейін жұмсауға рұқсат етіледі, ал партияның қазынашысы әрбір кандидат үшін осы қаражатты жинауға жауапты болады, ал басқа көздерден жиналған қаражат партия қазынашысынан алатын қаражаттан шегеріледі. Бұл ұсыныс 15 мамырда 2005 жылы 1922 жылғы комитетке ұсынылды, бірақ қабылданбады. Кездесуге қатысқан 180 депутаттың шамамен 100-і комитет басшылығымен дайындалған ұсынысты мақұлдады, оның орнына барлық жергілікті ұйымдармен кеңесу кезеңін өткізуді ұсынды, бірақ жетекшіні таңдауды парламенттік партияның қолында қалдыруды ұсынды.

Жаңа басшыны сайлау бойынша қайта қаралған ұсыныстар

1922 жылғы Комитет ұсынған жүйе бойынша 1922 жылғы Комитет төрағасы сэр Майкл Спайсер консервативті депутаттардан көшбасшылыққа үміткерлерді іздейді. Үміткерлерге партияның 5% немесе 10 депутаттың қолдауы қажет (2005 жылғы Парламентте), олар үшін қатысуға мүмкіндік беру үшін. Үміткерлерді ұсыну аяқталғаннан кейін, депутаттар екі апта бойы сайлау округтерімен, Еуропарламент мүшелерімен және жергілікті кеңес мүшелерімен кеңеседі, олардың қай үміткерді артық көретінін анықтау үшін. Олар содан кейін Спайсерге есеп береді, ол олардың қорытындыларын бағалап, ең көп қолдауға ие болған екі үміткер туралы депутаттарға басымдық ретімен хабарлайды. Содан кейін депутаттар бірінші дауыс беруді өткізеді, онда барлық ұсынылған үміткерлер қатыса алады. Қолданыстағы жүйедегідей, ең аз дауыс жинаған депутат сайлаудан шығарылады. Бұл процесс, қажет болған жағдайда, бір үміткер қалғанша қайталанады. Чичестерден консервативті депутат Эндрю Тайри парламенттік партияның 1922 жылғы комитеттің 20 шілдедегі отырысында жаңа ұсынысты 127 дауысқа қарсы 50 дауыспен қабылдау туралы шешімін «ақылдың жеңісі» деп атады. 1922 жылғы Комитеттің ұсынысы Консервативтік партия Басқармасына ұсынылды, ол оны қолдады. Бұл нәтижеден кейін Партия төрағасы Фрэнсис Мод: «Партия Басқармасымен және 1922 жылғы Комитетпен келісілген осы өзгерістер ұсынылатындығына қуаныштымын. Егер бұл өзгерістер қабылданса, Консервативтік партия қарашаның ортасына дейін жаңа көшбасшыны тағайындайды» деді. Дегенмен, басқа депутаттар ұсынылған жүйеге онша құлшынбады; Daily Telegraph газетіне жазған хатында Дэвид Уиллетс, Майкл Анкрам, Эндрю Лансли, Тереза Мэй және Иэн Дункан Смит сияқты бірнеше депутаттар: «Консервативтік партияның ең маңызды шешімдеріне қатысты партияның төменгі буындағы мүшелерін қатыстырудың жолын табуға парламенттік партия үшін әлі кеш емес. Демократиялық қатысуға көмектеспейтін кез келген ұсыныс жеңілуі керек» деп жазды.

Конституциялық алқа ұсынысты қолдамады

2005 жылдың 27 қыркүйегінде Консервативтік партияның Конституциялық Коллегиясының дауыс беру нәтижесі жарияланғанда, ұсыныс жеткілікті қолдау алмады. Барлығы 1001 (толық мүшелердің 87,7%) бюллетень қайтарылды, дауыстар бөлімдер бойынша келесідей бөлінді:

+ Жаңа басшы сайлау туралы ұсыныс Балама Депутаттар Волонтёрлер Лордтар және Еуропарламент депутаттары Барлық дауыс % Дауыс % Дауыс % % Мақұлданған 132 71,4 446 58,4 33 63,6 61,0 Қарсы 53 28,6 317 41,5 19 36,5 39,0

Бұл Конституциялық Коллегияның жалпы 61 пайызын құрады. Өзгерістерді бекіту үшін дауыс беруге құқығы бар барлық адамдардың 50 пайызы, дауыс берген депутаттардың 66 пайызы және дауыс берген Ұлттық Конвенция мүшелерінің 66 пайызы мақұлдауы тиіс еді; осы соңғы талап орындалмады. Конституциялық Коллегиядағы дауыс берудің нәтижесіз аяқталуына байланысты партия басшы сайлау қағидаларына ешқандай өзгеріс енгізілмеді.

Оқиғалар шегі

6 мамыр 2005 ж. – 2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін Майкл Ховард басшыны сайлау ережелерін қарауды және бұл қарау аяқталғаннан кейін ол орнынан бас тартатынын жариялады. Көлеңкелік канцлер Оливер Летвин өзінің қатыспайтынын мәлімдеді. 10 мамыр 2005 ж. – Майкл Ховард жаңа Көлеңке кабинетін таныстырды, ондағы негізгі лауазымдарда әлеуетті басшылыққа үміткерлердің көпшілігі орналасқан. Джордж Осборнның Көлеңке канцлер болып тағайындалуына көп назар аударылды, ол Лейбористік партияның келесі басшысы болады деп күтілетін Гордон Браунға қарсы тұрады. 20 мамыр 2005 ж. – Джордж Осборн басшылыққа үміткерліктен бас тартты. 21 мамыр 2005 ж. – Консервативтік партияның жергілікті бөлімше төрағаларының арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, көптеген респонденттер депутаттардың басшыны сайлауын қолдайды. 22 мамыр 2005 ж. – Бұрынғы вице-премьер Майкл Хесселтин Кеннет Кларк партияны басқаруға ең лайықты кандидат деп санайтынын, бірақ Кларк өзінің қатысуына қатысты "күдікпен қарап отырғанын" мәлімдеді. 23 мамыр 2005 ж. – Эндрю Лэнсли партияны түбегейлі реформалауға шақырды және "Реформалық консерваторлар" терминін қолдануды ұсынды. Ол басшылыққа үміткер болып қатыса ма, жоқ па, әлі шешімегенін айтты. 24 мамыр 2005 ж. – Бұрынғы басшы Иэн Дункан Смит басшыны сайлауда қатардағы мүшелердің даусынан айыру туралы ұсыныстарға қарсы ескерту жасады. 25 мамыр 2005 ж. – Партиялық реформалар туралы консультациялық құжат ресми түрде таралды, онда басшыны сайлау тәсілін өзгерту, соңғы шешімді депутаттарға беру және барлық партия мүшелерінің дауыс беруін жою ұсынылған. 29 мамыр 2005 ж. – Францияда өткен референдумда Еуроодақ Конституциясы қабылданбады. Көптеген сарапшылар бұл конституцияның британдық саясатта енді мәселе болмайтынын және бұл Кларк басшылығына кедергі келтіретін маңызды факторды жоятынын айтты. 1 маусым 2005 ж. – Нидерландыда да Конституция қабылданбады, бұл конституция тоқтатылатыны және бұл Кеннет Кларктың мүмкіндіктерін арттыратыны туралы болжамдарды күшейтті. 2 маусым 2005 ж. – Бұрынғы басшы Иэн Дункан Смит келесі басшының "Еуроскептик көзқарастардың бағытында" болуын қалады. 2 маусым 2005 ж. – Дэвид Уиллеттс партияның әлеуметтік әділдік пен мықты қоғамға көбірек назар аударуын қалады. 5 маусым 2005 ж. – Дэвид Дэвис (британдық саясаткер) бірқатар мақалалар мен сұхбаттарда Консервативтік партияның болашағы туралы өз көзқарасын білдірді, партияның дәстүрлі құндылықтарын сақтау қажеттігін атап өтті. 5 маусым 2005 ж. – Кеннет Кларк Конституцияның "енді жоққа шығарылғанын" мәлімдеді. 8 маусым 2005 ж. – Сэр Малкольм Рифкинд басшылыққа үміткер болады деп күтілетінін айтты. 9 маусым 2005 ж. – Ригейттен депутат Криспин Блант Рифкиндті қолдау үшін Уип лауазымынан кетті. 10 маусым 2005 ж. – Алан Дункан басшылыққа үміткерлігін білдірген алғашқы кандидат болды. 13 маусым 2005 ж. – Тим Йео сұхбатында басшылыққа үміткерлердің "тымыршылық ететінін" айтты және партияның либералдық қанатының "басшылыққа үміткерлердің көптігін" бір кандидаттың айналасында біріктіруге шақырды. 14 маусым 2005 ж. – Бұрынғы премьер-министр Маргарет Тэтчер партияны "негізгі қағидаларға оралуға" шақырды. 15 маусым 2005 ж. – 1922 жылғы Арқалық комитет отырысында Консервативтік депутаттар басшыны сайлаудың бірнеше ұсынысы бойынша баға берді. Депутаттардың мүшелермен кеңесіп басшыны сайлау жүйесі басымдық алды. 16 маусым 2005 ж. – Тереза Мэй партияның 100 мақсатты округіне, оның ішінде 50 әйелге жоғары білікті кандидаттарды іріктеуге шақырды. 16 маусым 2005 ж. – Дэвид Кэмерон сұхбатында басшылыққа үміткерлігіне "ишарат жасады". 17 маусым 2005 ж. – Жоғары беделді консервативтік депутат Борис Джонсон Кэмеронды қолдайтынын айтты. 18 маусым 2005 ж. – Кеннет Кларктың жақын одақтасы ретінде танылған Ян Тейлор Дэвид Дэвис партияның барлық қанаттарын біріктіре алатынын айтты. Алайда, Кларктың тағы бір одақтасы Дэвид Карри Кларк ең лайықты кандидат екенін ұсынды. 19 маусым 2005 ж. – Кеннет Кларк басшылыққа үміткер болуға "құштар екенін" мәлімдеді, бірақ соңғы шешімді қабылдауға бірнеше ай уақыт кететінін атап өтті. 29 маусым 2005 ж. – Дэвид Кэмерон "Біз бәріміз біргеміз" деген тақырыпта сөз сөйледі, онда партияның болашағы туралы өз көзқарасын білдірді және отбасылар мен үйленген жұбайларға үкіметтен көбірек қолдау көрсетуді ұсынды. 29 маусым 2005 ж. – Партияның екі бұрынғы қазынашысы Evening Standard газетінде әртүрлі кандидаттарды қолдады. Лорд Харрис Дэвид Кэмеронды, ал Лорд Калмс Дэвид Дэвисті қолдады. 3 шілде 2005 ж. – Оливер Летвин Дэвид Кэмеронды қолдайтынын мәлімдеді, бұл оның партияның сол жағынан басты қарсыласы болу мүмкіндігін арттырды. 5 шілде 2005 ж. – Майкл Энкрэм басшы сайлауда қатардағы мүшелердің даусынан айыру партияны сайлаушылар үшін тартымды етпейтінін ескертті. 6 шілде 2005 ж. – 1922 жылғы Арқалық комитет отырысында Консервативтік депутаттар 5% депутаттың қолдауына ие болған (қазіргі уақытта 10 депутат) кандидаттардың қатысуын және округтік бөлімше төрағаларының кеңес беруші дауысын, олар әрқайсысы екі кандидатты ұсынатын, бірақ соңғы шешімді депутаттар қабылдайтын жүйені келісті. 18 шілде 2005 ж. – Алан Дункан The Guardian газетінде жарияланған мақаласында басшылыққа үміткерліктен бас тартты. 18 шілде 2005 ж. – Дункан бас тартқаннан кейін Тереза Мэй: "Мен үміткер болып қатысамын ба, жоқ па, ойластырамын" деді. 19 шілде 2005 ж. – Консервативтік партия мүшелері мен жақтастары арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, депутаттардың соңғы шешім қабылдауына күшті қолдау бар, сонымен қатар қатардағы партия мүшелерінің процеске ресми қатысуына да күшті қолдау бар. Сол сауалнама Дэвид Дэвистің респонденттер арасында ең танымал кандидат екенін көрсетті. 21 шілде 2005 ж. – Депутаттар ережелерді өзгерту туралы ұсыныстар бойынша дауыс беруді аяқтады және соңғы шешімді оларға беру жүйесін қолдады. Қатардағы мүшелердің рөлін жоюға қарсылықтарды Консервативтік демократия үшін күрес және Тереза Мэй, Эндрю Лэнсли, Иэн Дункан Смит, Майкл Энкрэм және Дэвид Уиллеттс сияқты жетекші консервативтік депутаттар білдірді. 27 тамыз 2005 ж. – Тим Йео Консервативтік партия басшысы болуға үміткер болмайтынын мәлімдеді, өйткені ол Майкл Ховардты Консервативтік партия басшысы ретінде алмастыруға ең лайықты кандидат еуропалық көзқарастағы Кеннет Кларк деп санайды. Ол үміткер болмайтынын, бірақ басшылық сайлау кезінде Кеннет Кларкты қолдайтынын айтты. 31 тамыз 2005 ж. – Күткеннен кейін Кеннет Кларк өзінің үміткерлігін ресми түрде жариялады. Оның баспасөз мәслихатында Энн Уиддекомб, Джон Беркоу және Тим Йео болды. 5 қыркүйек 2005 ж. – Лиам Фокс Консервативтік партия басшысы болуға ниеттенгенін мәлімдеді. 27 қыркүйек 2005 ж. – Жаңа басшыны сайлау ережелерін өзгерту туралы ұсыныс қабылданбады. 3 қазан 2005 ж. – Эндрю Лэнсли қолдаудың жетіспеуіне байланысты сайыстан бас тартты. 5 қазан 2005 ж. – Партияның вице-премьері Майкл Энкрэм қолдаудың жетіспеуіне байланысты сайыстан бас тартты. Ол сондай-ақ жаңа басшы сайланғаннан кейін парламенттік фракцияға оралатынын хабарлады. 11 қазан 2005 ж. – Сэр Малкольм Рифкинд басшылыққа үміткерліктен бас тартылып, Кеннет Кларкты қолдайтынын мәлімдеді. 12 қазан 2005 ж. – Тереза Мэй сайыстан бас тартып, Дэвид Кэмеронды қолдады. 12 қазан 2005 ж. – Консервативтік депутаттардың оң қанатты Cornerstone тобы өз кандидаттарын ұсынбай, оның орнына Лиам Фоксқа қолдайтыны хабарланды. 18 қазан 2005 ж. – Кеннет Кларк депутаттардың бірінші дауыс беру кезеңінде іріктелді. 20 қазан 2005 ж. – Лиам Фокс депутаттардың екінші дауыс беру кезеңінде іріктелді. 13 қараша 2005 ж. – Консервативтік партияның бұрынғы басшысы Уильям Хейг News of the World газетінде жарияланған мақаласында Кэмеронды қолдайтынын мәлімдеді. 6 желтоқсан 2005 ж. – Дэвид Кэмеронның жеңісі жарияланды.

Партиялық конференция

2005 жылғы Консервативтік партияның конференциясында сол кезде жарияланған бес кандидаттың әрқайсысына 20 минут сөйлеуге мүмкіндік берілді. Көптеген адамдар үшін бұл әрбір кандидаттың көшбасшылыққа үміттік науқанының бастауы болды, ал олардың сөздері партия мүшелері мен БАҚ тарапынан мұқият талданды. Көптегендері Дэвид Дэвис (сөз сөйлеген кездегі алдыңғы қатардағы үміткер) нашар өнер көрсеткенін айтты, ал Кеннет Кларк, Лиам Фокс, сэр Малкольм Рифкинд және Дэвид Кэмеронның сөздері әлдеқайда жақсы болды. Бұл тікелей ставка нарығында бес кандидаттың жеңіс мүмкіндігінің күрт өзгеруіне алып келді. 6 қазан күні таңертең Дэвид Дэвис көшбасшы ретінде көзге түсті, ал Дэвид Кэмерон үшінші орында болды, бірақ сол күні кешке олар орнын ауыстырды. Конференция аяқталысымен Дэвид Кэмерон алдыңғы қатарға шықты, Кеннет Кларк пен Дэвид Дэвис оның ізінен тығыз ерді. Бұл конференция консервативтердің 1963 жылғы конференциясына ұқсас болды, онда да көшбасшы болу үшін күрес болған.

Сауалнама жүргізу

The Sunday Times және YouGov консервативтік партияның 746 мүшесін конференциядан кейін сұрап өткен. Сұрау нәтижесінде Дэвид Дэвистің (14%) және Кеннет Кларктің (26%) қолдауы азайып, Лиам Фоксқа (13%) және Дэвид Кэмеронға (39%) ауысқандығы байқалды. Daily Telegraph және YouGov консервативтік партияның 665 мүшесін бірінші дауыс беруден кейін сұрады, онда Кларк қатыстан шығып, үш үміткер ғана қалды. Сұрау көрсеткендей, 59 пайыз Дэвид Кэмеронды, 18 пайыз Лиам Фоксты және 15 пайыз Дэвис мырзаны қолдаған. Бұл сұрау соңғы (мүшелік) дауыс беруге дейін партияның негізгі қатарында Кэмеронға қолдаудың күшті екенін көрсетті. 12 қарашада жарияланған YouGov сұрауында партия мүшелерінің үштен екісінен астамы партия жетекшісі ретінде жас үміткерге дауыс беруге ниетті екендігі анықталды. Бюллетеньдерін қайтарған сайлаушылардың 68 пайызы Кэмеронды, ал әлі дауыс бермегендердің 66 пайызы сол кездегі Ішкі істер министрі Дэвид Дэвистің орнына оны таңдауға бейім екенін айтты. Әлі дауыс бермегендердің 57 пайызы 5 желтоқсандағы пошта арқылы дауыс беру мерзіміне дейін өз ойын өзгерте алатынын мәлімдеді.