Кіріспе

Негізгі дағдылар біліктілігі Англияда, Солтүстік Ирландияда және Уэльсте 14-20 жастағы білім беруде жиі талап етілетін компонент болып табылады. Негізгі дағдылардың мақсаты – оқушыларды өз дағдыларын дамытуға және көрсетуге, сондай-ақ олардың нақты жағдайларына сәйкес дағдыларды таңдауға және қолдануға ынталандыру. Ол әдетте орта мектептерде (GCSE, A level немесе басқа да біліктіліктермен бірге), жоғары білім беру колледждерінде (NVQ-мен бірге, мамандыққа оқыту барысында немесе басқа да кәсіби немесе академиялық курстардың бөлігі ретінде) және басқа оқу орындарында (кейде басқа біліктіліктермен бірге, ал кейде дербес) қолжетімді. Біліктіліктер 1–4 деңгейде тапсырылуы мүмкін. Англиядағы Балалар, мектептер және отбасылар департаменті мен Уэльстегі Балалар, білім беру, өмір бойы білім алу және дағдылар департаменті Негізгі дағдыларды «білім алу, жұмысқа орналасу, өмір бойы білім алу және жеке дамудағы сәттілікке негіз болатын қажетті дағдылар» деп анықтайды. DfES веб-сайтында айтылғандай, Негізгі дағдылар біліктілігі жас мамандардың қажетті дағдыларының жетіспеушілігі туралы жұмыс берушілердің алаңдаушылығына жауап ретінде және 1996 жылғы Диринг есебіне жауап ретінде ұсынылған. 2–4 деңгейдегі Негізгі дағдылар біліктіліктері университеттерге түсу үшін UCAS тарифтік ұпайларын береді. UCAS тарифтері – жоғары білімге (ЖОО) қабылдау үшін жетістіктерді сандық форматта есептейтін ұпайлар жүйесі.

Негізгі дағдылар марапаттары

Ұлыбританияның Ұлттық статистика басқармасының мәліметтері бойынша 2006 жылдың қыркүйегіне дейін шамамен 2,2 миллион негізгі біліктіліктер сертификаты берілді. 2005/06 жылы ғана 692 мың негізгі біліктіліктер сертификаты табыс етілді. Барлық негізгі біліктіліктердің 522 мыңы негізгі дағдылар бойынша болды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 19 пайызға артты. Барлық негізгі біліктіліктердің 170 мыңы кеңейтілген негізгі дағдылар бойынша болды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 61 пайызға жоғары. Ең танымал негізгі дағдылар – коммуникация бойынша сертификаттар (2005/06 жылы 206 мың сертификат, АКТ бойынша 150 мың сертификатпен салыстырғанда). Сананы қолдану негізгі біліктіліктердің ең жылдам өсіп келе жатқан түрі болып табылады, ол өткен жылмен салыстырғанда 27 пайызға өсіп, 166 мыңға жетті. 2004 жылы енгізілгеннен бері кеңейтілген негізгі дағдылар үнемі өсіп келеді. 2004/05 және 2005/06 жылдар арасында кеңейтілген негізгі дағдылардың әрқайсысы бойынша сертификаттардың саны кемінде 60 пайызға артты, нәтижесінде 2005/06 жылы барлық негізгі біліктіліктер сертификаттарының шамамен төрттен бір бөлігі кеңейтілген негізгі дағдыларға тиесілі болды, ал 2004/05 жылы бұл көрсеткіш шамамен бестен бір бөлікті құрады. Дереккөз: [Білім және дағдылар департаменті] rsgateway/DB/SFR/ НЕГІЗГІ БІЛІКТІЛІК СЕРТИФИКАТТАРЫНЫҢ ТАРАТУЫ: 2005/06 SFR 14/2007.

Англия

Мектептер әдетте өткен үлгерімге байланысты қабылдау деңгейін анықтайды. GCSE емтиханында тиісті пәннен (ағылшын тілі, математика немесе ақпараттық технологиялар) C бағасынан төмен алғандар тиісті 2-ші деңгейлі біліктілікті тапсыруы керек. GCSE емтиханында C бағасынан жоғары алғандарға 3-ші немесе 4-ші деңгейді тапсыру ұсынылады. AS/A деңгейінде (немесе оған баламалы) тиісті пәндерді оқығандар әдетте сол пән бойынша сыртқы бағалаудан босатылады, себебі тиісті пәнді аяқтау қажетті академиялық үлгерімді растайды. 2010 жылға дейін Англиядағы негізгі үш дағды функционалдық дағдылармен алмастырылады, олар жаңа мамандық дипломының құрамына кіреді. Дағдылардың кең ауқымындағы біліктіліктер аккредиттеуден өтуді жалғастырады.

Өкілетті тұлға

GCSE (немесе оған тең) бітірген және негізгі дағдыға (мысалы, IT, ағылшын тілі немесе математика) қатысты пәнде D бағасына дейін алған студенттер 1-деңгейдегі сынақтан босатылады және прокси-нұсқаға тіркелуі мүмкін, яғни тек портфолио толтырылуы керек. Егер студент GCSE (немесе оған тең) бағасы C немесе одан жоғары болса, 2-деңгейдегі негізгі дағдыларға да осы ереже қолданылады. Бірақ, негізгі дағдылар бойынша ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (ІКТ) пәнінен прокси-нұсқа студентті сынақтан және портфолиодан бірдей босатады. Бастапқыда дұрыс деңгейді анықтау өте маңызды, әсіресе ІКТ пәніне қатысты.

Уэльс

Уэльсте негізгі дағдылар 2010 жылдың қыркүйегінен бастап Essential Skills Wales (ESW) деп ауыстырылды. Essential Skills Wales – бұл коммуникация, санды қолдану және АКТ, сондай-ақ ересектердің сауаттылығы, санды білуі және өмірлік АКТ дағдылары сияқты бұрынғы негізгі дағдыларды алмастырған дағдылар жиынтығы. Бұл дағдыларды валли тілінде немесе ағылшын тілінде меңгеруге болады.