Кіріспе
Тынық мұхитындағы дауыл маусымы
2001 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы, жалпы алғанда, орташа деңгейде болды. Ол он алты атаулы дауылды тудырды, бірақ көпшілігі нашар және қысқа өмір сүрді. Оның ішінде, 1996 жылдан бері алғаш рет, операциялық түрде тропикалық депрессия ретінде танылған атаусыз тропикалық дауыл да болды. Тек сегіз дауыл және екі күшті дауыл қалыптасты. Маусым ресми түрде 15 мамырда Шығыс Тынық мұхитында, ал 1 маусымда Орталық Тынық мұхитында басталды және 30 қарашада аяқталды. Бұл мерзімдер әдетте Тынық мұхитында тропикалық циклондардың көпшілігі пайда болатын кезеңді белгілейді. Дегенмен, тропикалық циклондар жылдың кез келген уақытында пайда болуы мүмкін. Маусымның алғашқы даулы – «Адольф» 25 мамырда пайда болып, сол кезде мамыр айындағы ең күшті дауылға айналды. «Барбара» тропикалық даулы Гавайи аралдарының солтүстігінен өтіп, минималды әсер етті. Сол жылы ең ірілеу дауыл – «Жульетта» болды, ол Баха Калифорния түбегінде қатты су тасқынына себепкер болды. Қыркүйек айында белсенділік күшейіп, алты жүйе пайда болды, олардың үшеуі дауылға айналды. Қазан және қараша айларында белсенділік айтарлықтай төмендеді, көптеген дауылдар нашар және қысқа болды. Маусымның соңғы даулы – «Октав» 3 қарашада, маусымның ресми аяқталуына жиырма жеті күн қалғанда тарады. Жалпы алғанда, бұл маусым өте аз белсенділік пен зиян келтірді, шамамен 401 миллион долларлық зиян мен он үш адамның қаза болуына әкелді. ТОК
Барбара тропикалық дауыл
1 маусымда Африка жағалауынан бастау алған тропикалық толқын. Толқын 10 маусымда Тынық мұхитына енді, бірақ 18 маусымға дейін одан әрі ұйымдаспады. Депрессия нашар ұйымдасқан күйде болғанымен, тропикалық дауыл Барбара деп жарияланды. 21 маусымда 12:00 UTC-де дауыл ең жоғары қарқындылығына жетті, максималды тұрақты жел жылдамдығы және ең төменгі барометрлік қысым тіркелді. Содан кейін Барбара қолайсыз жағдайларға тап болды, оның ішінде жоғары жел қиылысы және су бетінің салқындауы болды. 26 маусымда 18:00 UTC-де 140°W меридианынан өтіп, Орталық Тынық мұхитындағы дауылдар орталығының жауапкершілік аймағына келген кезде тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. 25 маусымда депрессия Гавай аралдарының солтүстігінен өтті, ал 26 маусымда Кауаи аралының солтүстік-батысынан шығысқа қарай соққан толқынға айналды. Барбараның қалдықтары 30 маусымда Халықаралық дата сызығына жақын фронталды аймаққа сіңірілгенге дейін солтүстік-батысқа қарай жылжуын жалғастырды. Барбара маусым айында Орталық Тынық мұхитындағы алғашқы тропикалық циклон болды, екіншісі – 2020 жылғы Борис тропикалық дауыл.
Тропикалық дауыл Косме
Тропикалық толқын Орталық Американы кесіп өтіп, 6 шілдеде Тынық мұхитының шығыс бөлігіне шықты. 6-10 шілде аралығында толқын батысқа қарай баяу жылжыды. 10 шілдеде конвекциялық үлгі Мексиканың Акапулько қаласынан оңтүстікке қарай 649 шақырым жерде ұйымдасу белгілерін көрсетті және жүйе алғашқы Дворак спутниктік жіктемесін алды. Келесі екі күнде жүйе жалпы батыс-солтүстік-батыс бағытта жылжыды, осыған байланысты кең төмен қысым аймағында бірнеше бәсекелес төменгі деңгейлі айналымдар қалыптасты. Осы кезеңде, толқынның батысындағы жоғарғы деңгейдегі ойыс тудырған оңтүстіктік серпімділік бұл толқынның дамуына кедергі келтірді, нәтижесінде жүйе солтүстік-оңтүстік бағытында созылып кетті. 12 шілдеде жоғарғы деңгейдегі ойыс толқынның оңтүстік-батысынан үзіліп, ұйымдасу жақсарды. 13 шілде күні таңертең бір ғана төменгі деңгейлі айналым орталығы қалыптасты және Тропикалық депрессия Үш E Мексиканың Мансанильо қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 531 километр жерде пайда болды.
Эрик тропикалық дауыл
Жаман анықталған тропикалық толқын Атлант мұхитының батысына қарай жылжып, 16 шілдеде Солтүстік Тынық мұхитының шығысына жетті. 18 шілдеде толқынмен байланысты дауылдық белсенділік күшейді, бұл кезде бұзылыстың ортасы Баха-Калифорния түбегінің оңтүстік ұшынан шамамен 1300 шақырым (808 миль) оңтүстікте орналасқан еді. Содан кейін, толқынмен бірге жүрген үлкен циклондық айналымның төңірегінде терең конвекция біртіндеп дамыды.
Далайла даулымы
10 шілдеде Африкадан батысқа қарай жылжыған және Атлант мұхитының шығыс бөлігінде пайда болған «Далайла» тропикалық толқыны құрылды. 15-17 шілдеде ол Оңтүстік Американың және Орталық Американың солтүстік бөлігінен өтіп, күшті дауылдармен бірге жүрді, содан кейін 18 шілдеде Тынық мұхиты бассейніне ұйымдастырылған ауа райы бұзылу аймағы ретінде енді. 21 шілде күні таңда жүйе төменгі деңгейде айналымға ие болып, Техуантепек шығанағынан оңтүстікке қарай шамамен 250 миль (402 км) жерде «Тропикалық депрессия Five E» болып қалыптасты. Батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжу барысында 12 сағаттан кейін жел күшімен «Далайла» тропикалық даулына айналды.
Тропикалық депрессия 6 - Е
12-13 тамызда Атлантика және Кариб теңізінен шығып, батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын Тынық мұхитына енді. 22 тамызда сағат 12:00 UTC-де осы толқыннан Тропикалық депрессия 6-Е пайда болды. Теңіз бетінің температурасын төмендетуге қоса, жүйеге оңтүстік желдің жылдамдығының өзгеруі әсер етті, бұл орта деңгейдегі айналым мен терең конвекцияны төменгі деңгейдегі айналымнан ығыстырды. Кейіннен Ұлттық дауылдар орталығы тропикалық депрессияның дезорганизацияланған күйін "орталықтан солтүстік және солтүстік-шығысқа қарай аз жауын шашыраған төменгі бұлттар жиынтығы" деп атады. Жүйе созылып, 24 тамызда сағат 06:00 UTC-де тарап кетті. Ал жолақты құрылымдар күшейгеннен кейін, жүйе 26 тамызда Тропикалық дауыл Флоссиге дейін жаңартылды. Бағыт беруші ағымдар әлсірегенмен, 29 тамыздың басында одан әрі күшею күтілмеді, бірақ Флосси кенеттен 2-санатты дауылға дейін күшейді. Желдің ең жоғары жылдамдығына және ең төменгі барометриялық қысымға жеткеннен кейін, Флосси тез әлсіреді және ең жоғары қарқынынан кейін 24 сағат өткен соң минималды дауылға дейін төмендеді. 30 тамыздың таңында Флосси тропикалық дауылға дейін әлсіреді. 1 қыркүйекте Флосси тропикалық депрессияға дейін төмендетілді, ал терең конвекциядан айырылғаннан кейін, 2 қыркүйекте жүйе қалдық төмен қысым аймағына айналды. Флоссидің қалдықтары Бая-Калифорнияның құрлық аймағына көшіп, соңынан АҚШ-тың оңтүстік-батыс аймағына еніп, тарады. Флоссидің қалдықтары Калифорния штатының Сан-Диего және Риверсайд округтерінде бір сағат ішінде жаңбырдың шамадан тыс жаууына және су тасқынына себеп болды. Күшті төмен қарайтын жел бір ағашты үйге құлатты. Сонымен қатар, төрт адамға шағын болды, олардың екеуі қаза тапты. Флоссидің қалдықтарынан туған зиянның жалпы құны 35 000 доллар (2001 жылғы АҚШ доллары) құрады.
Гил даулымы
14 және 15 тамыз аралығында Африка жағалауынан Атлант мұхитына тропикалық толқын шықты. 22 тамызда толқынның солтүстік бөлігі «Дина» тропикалық дауылына айналды, ал қалған бөлігі 24 тамызда Тынық мұхитына енді. Толқын баяу ұйымдасып, 4 қыркүйекке дейін тропикалық депрессияға дейін жетпеді. Мексиканың Кабо-Сан-Лукасынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 850 миль (1368 км) жерде орналасқан жүйе тез күшейіп, алты сағаттан кейін тропикалық дауылға айналды және «Гил» деп аталды. 5 қыркүйектің таңында белдеулік құрылымдар анық байқалды; NHC бірден «Гил» тропикалық дауылы мен «Тоғыз E» тропикалық депрессиясының (кейіннен «Хенриетта» тропикалық дауылы) арасындағы өзара әрекеттесу мүмкіндігін атап өтті, ол шығыс-солтүстік-шығысқа қарай 865 миль (1392 км) қашықтықта болды. «Хенриеттадан» шығу ағыны күшеюді баяулатуы немесе тоқтатуы мүмкін болғанымен, «Гил» 6 қыркүйекте дауылға айналды. 6 қыркүйек күні кешке «Гил» 2-ші санаттағы дауылға күшейді, ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы және ең төменгі барометрлік қысым тіркелді. «Гил» 1-ші санатқа дейін әлсірегеннен кейін «Хенриеттаның» айналымымен солтүстікке қарай жылдамдық алды. «Гил» әлсіреуін жалғастырып, 9 қыркүйекте тропикалық депрессия деңгейіне төмендетілді. «Гил» тропикалық депрессиясы ақырында «Хенриеттаның» қалдықтарын сіңіріп алды, бірақ 10 қыркүйекте 00:00 UTC-ге дейін Гавай аралдарынан шамамен 1150 миль (1851 км) шығысқа қарай тарап кетті.
Тропикалық дауыл Иво
Иво 26 тамызда Африка жағалауынан басталып келген үлкен тропикалық толқыннан пайда болды. Толқын Атлантика мұхитының шығысына енгенде, төменгі және орта деңгейде күшті циклондық айналыммен және көптеген дауылдармен бірге келді. 28 тамызда толқын Атлантика мұхитының шығысында солтүстікке қарай жылжыған құйынды тудырды, бірақ толқынның оңтүстік бөлігі өте шектеулі конвекциялық белсенділікпен батысқа қарай жалғасты. 5 қыркүйекте толқын Кариб теңізінің батысына жеткенде, жауын-шашын белсенділігі артып, жүйе Орталық Америка арқылы батысқа қарай баяу жылжуын жалғастырды. Бұлттардың құрылымы біртіндеп ұйымдасып, 9 қыркүйекте спутниктік суреттер Мексиканың Акапулько қаласының жанында төменгі және орта деңгейдегі айналымды көрсетті. Келесі күні жүйенің бір бөлігі су үстіне шығып, 10 қыркүйекте Акапулькодан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 190 шақырым жерде тропикалық депрессияға айналды.
Тропикалық депрессия 1-С
11 қыркүйекте Гавайидің Үлкен аралынан оңтүстік-шығысқа қарай 644 шақырымнан астам жерде бір С тропикалық депрессия пайда болды. Жүйе бастапқыда 15°N 153°W координаталарына қарай батыс-солтүстік-батыс бағытта қозғалды, бірақ көп ұзамай оңтүстік-батысқа бұрылды. Ұйымдасқандығы нашар жүйе, бір С тропикалық депрессиясының конвекциясы 11 қыркүйек күні, депрессия ретінде 12 сағаттан кейін тарап кетті.
Джульетта дауылы
21 қыркүйекте Тынық мұхиттың шығысында Атлантикалық тропикалық депрессияның Тоғызыншысының қалдықтарымен байланысты ауа райының бұзылуы тікелей Джульетта тропикалық дауылға ұйымдасты. Солтүстікке қарайғы орта деңгейлі жотаның ықпалымен негізінен солтүстік-батысқа қарай жылжыған Джульетта, желдің аз қиылысуының арқасында күшейді. Келесі күні ол дауылға айналып, 23 қыркүйекте 4-санатты дауылға дейін күшті қарқынға жетті. 24-і күні кішкентай көз пайда болды, ал Джульетта 25 қыркүйекте 923 миллибар ең төменгі қысыммен ең жоғары қарқындылығына жетті. Джульетта ең жоғары қарқындылығына жеткенде 24-27 қыркүйек аралығында сирек кездесетін концентрлі қабырғалар пайда болды. 26 қыркүйекте Джульетта АҚШ-тың батысындағы күшті тропосфералық ойысқа айналып солтүстікке бұрылып, әлсіреуге кірісті. 28 қыркүйекте Кабо-Сан-Лукастың батысынан желмен өтіп, екі күннен кейін Сан-Карлос маңындағы жағалауға ең нашар тропикалық дауыл ретінде шықты. Джульетта тропикалық депрессия ретінде Баха-Калифорния түбегі арқылы Калифорния шығанағына өтіп, 3 қазанда шығанақтың солтүстік бөлігінде тарады. Зардаптың жалпы бағаланған құны 400 миллион долларды құрады (2001 жылғы USD; $ USD).
Кико дауылы
7 қыркүйекте Атлантика мұхитының шығысында «Феликс» атты Атлантикалық дауылдың қалыптасуына себеп болған тропикалық толқын, «Киконы» да тудырған секілді. Бұл толқын 13-16 қыркүйек аралығында Оңтүстік Американың және Орталық Американың солтүстік бөліктерін кесіп өтіп, Тынық мұхитының шығысына қарай батысқа жылжыды. 17 қыркүйекте Техуантепек шығанасының жанында бұлттылық күшейіп, жаңбыр жауа бастады. Ауа райының бұзылу аймағы келесі бірнеше күн бойы ұйымдасуда көп өсім көрсетпестен батысқа қарай қозғалды. 21 қыркүйекте бұлт жүйелері бірігіп, жаңбырдың иілімді жолақтары көрінді. Сол күні «Тропикалық депрессия 12-E» қалыптасқан деп есептеледі, ол Баха-Калифорнияның оңтүстік ұшынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 634 миль (1020 км) қашықтықта орналасқан болды.
2С тропикалық дауыл
22 қыркүйекте 10°N 147,4°W координаталарында, Кико тропикалық дауылдан оңтүстік-батыста (Шығыс Тынық мұхитында) 2С тропикалық дауыл пайда болды. 23 қыркүйек күні 2С тропикалық депрессиясы нашар ұйымдастырылған күйде, батыс-солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды. 24 қыркүйекте конвекцияның сәл артуы байқалды, одан кейін депрессия батыс-солтүстік-батыс бағытында жылжуын жалғастырғанда, айналым орталығының маңында тұрақты найзағай белсенділігі күш алды. Жүйе 25 қыркүйекте тарап кетті, бұл кезде 1 минуттық максималды жел жылдамдығына жеткен болатын.
14-Е тропикалық депрессиясы
Тропикалық депрессия он төрт E 30 қыркүйекте Баха-Калифорнияның оңтүстік-оңтүстік-батысындағы Тропикалық конвергенция аймағында алғаш байқалған төменгі бұлттардың кішкентай айналымынан пайда болды. 3 қазанға дейін жүйеде аз ғана өзгерістер болды, содан кейін терең конвекция пайда бола бастады. Жүйе Баха-Калифорнияның оңтүстік шетінен оңтүстік-батысқа қарай 800 миль (1287 км) қашықтықта орналасқанда, NHC оны Тропикалық депрессия он төрт E деп жіктеді. Бастапқыда жел қиылысының қолайлы деңгейде қалатыны болжанғанмен, депрессияның оңтүстік-батысындағы төменгі деңгей күткеннен артық жел қиылысын тудырды, нәтижесінде конвекция бірнеше сағаттан соң күрт әлсіреді. Желдің күшті әсеріне қарамастан, депрессия тропикалық дауылға дейін күшейеді деп болжанып тұрды. Кейін сол күні спутниктік суреттерде депрессияның төменгі деңгейдегі орталығын анықтау қиын болды, сондықтан нашар анықталған орталықтың орналасқан жері шамамен бағаланды. 4 қазанның таңында конвекция қайтадан күрт төмендеді, ал депрессия Баха-Калифорнияның оңтүстік шетінен оңтүстік-батысқа қарай 900 миль (1448 км) қашықтықта тарап кетті. Бұлт айналымының қалдығы тағы 24–36 сағат батысқа қарай жылжыды, содан соң толығымен тарап кетті.
Нарда даулымы
Нарда 3 қазанда Дакар қаласынан, Сенегалдан батысқа қарай жылжыған тропикалық толқыннан пайда болды. Толқын 15 қазанда Кампеше шығанағында күшті конвекцияны тудырғаннан кейін Орталық Американы кесіп өткен соң конвективті белсенділік танытты. Толқынның оңтүстік бөлігі Мексиканың оңтүстігіндегі Тынық мұхиты суларында батысқа қарай жылжуын жалғастырды. Қолайлы жоғарғы қабаттағы жел ағындарының әсерінен ол белдеулі құрылымдар мен бірнеше айналым орталықтарын қалыптастыра бастады. Жүйе соңында бірігіп, 20 қазанда бір орталыққа тоғысты. Мексиканың Кабо-Сан-Лукасынан 1851 шақырым (1150 миль) оңтүстік-батысқа қарай тропикалық депрессияға айналды. Солтүстік-батыс бағытта жылжу кезінде күшейіп, сол күні тропикалық дауылға дейін жетті. Бұлттардың құрылымы одан әрі ұйымдасып, спутниктік суреттерде ара-арада көзге көрінетін көз пайда болды, және Нарда 21 қазанда дауылға айналды деп есептеледі. Нардың ең жоғары қарқыны 22 қазанда 980 мбар (hPa) құрады. Содан кейін бірте-бірте әлсіреу басталды және күшті желдің әсерінен Нарда әлсіреп қалды. 24 қазанда тропикалық циклон төменгі қабаттағы бұлттардың тығыз айналымына айналды, төменгі деңгейлі жел ағынымен батысқа қарай жылжып, Орталық Тынық мұхиты аймағының 140° батыс бойымен өтті. Содан кейін тропикалық депрессия ретінде батысқа қарай жылжуын жалғастырып, тарап кетті.
Зейнеткерлік
2001 жылғы маусым басталғаннан кейін Адольф аты қолданудан тоқтатылды, ал Исмаилді алмастырған Израиль аты да, олардың қолданылуына байланысты туындаған даулар мен саяси себептерге байланысты, мұрағатқа алынды. 2001 жылы қолданылған Адольф аты 2007 жылғы маусымнан бастап Алвинмен ауыстырылды, ал Израиль аты 2001 жылғы атаулар тізіміндегі кезекке жеткенше Ивомен ауыстырылды.
Маусымдық әсерлер
Бұл 2001 жылғы Тынық мұхиты маусымында пайда болған барлық тропикалық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, ұзақтығы (аймақ ішінде), ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың жалпы саны көрсетілген. Қашандағы қазалар қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес қазаға жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қазалар дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағында болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 2001 жылғы АҚШ долларымен есептелген.