Лүритжа тілі – Австралия аборигендерінің тілі, Солтүстік территория мен Батыс Австралияда кең таралған. Түбіртегі, мағынасы және қазіргі қолданысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралияның абориген тілі
Aboriginal Australian language
Luritja диалектісі – Luritja халқының тілі, Австралияның Солтүстік территориясы мен Батыс Австралияның белгілі бір аймақтарында өмір сүретін Австралияның аборигендер тобы. Ол Батыс шөлейт тілдер тобындағы бірнеше диалекттің бірі болып табылады.
The Luritja dialect is the language of the Luritja people, an Aboriginal Australian group indigenous to parts of the Northern Territory and Western Australia. It is one of several dialects in the Western Desert language group.
Луритияның шығу тегі мен мағынасы
Луриця атауы арренте тіліндегі "луриния" сөзінен, яғни "шетелдік" деген мағынадан туындаған деп саналады. Бұл термин бастапқыда арренте тілінде сөйлейтін адамдар батыс шөл тілдері тобына жататын, алыс шөл аймақтарынан Аринт аймағына қоныс аударған (немесе қоныс аударған) адамдарды атау үшін қолданылған. Уақыт өте келе, жас ұрпақтар бұл атауды өз этнонимі ретінде қабылдады, мүмкін оның бастапқы мағынасын білмейді.
The name luritja is thought to derive from the Arrernte word lurinya, 'foreigner'. It appears to have originally been applied by Arrernte speakers to people of the Western Desert Language group who had relocated onto Arrernte lands in the process of moving (or being moved) from remote desert areas to the region closer to Alice Springs. Over time younger generations have taken on the term as their ethnonym, possibly unaware of its origin.
Халық саны
Луриджа халқының жалпы саны (Папунья Луриджаны қоса алғанда) мыңдағанға жетеді деп есептеледі, бұл оларды Орталық Австралияның абориген халқы арасында Арренте және Питжантжаджарадан кейін үшінші орындағы халыққа айналдырады.
The total population of Luritja people (including Papunya Luritja) is probably in the thousands, making them the third largest of the Central Australian Aboriginal populations, behind Arrernte and Pitjantjatjara.
Аумағы
Лурития жерлері Элис-Спрингс қаласының батысы мен оңтүстігіндегі аймақтарды қамтиды, олар Арренте елінің шетін бойлай созылады. Папунияны қоршаған аймақ, Либиг тауы да оның ішінде, жер және тіл тұрғысынан Папуния Лурития деп аталады, ал Апутула мен Мэривал маңындағы оңтүстік-шығыс аймақтары көбінесе Титжикала Лурития деп аталады (Мэривал – Титжикала жеріндегі мал фермасының атауы). Ульпанияли және Утаррка ұлттық паркі (Кингс каньоны) айналасындағы аймақ та Лурития елі деп аталады, ал онда сөйленетін Лурития диалектісі Оңтүстік Лурития деп аталады (ол Титжикала Луритиямен толық сәйкес келеді). Кинтореде сөйленетін Луритияның түрі көбінесе Пинтупи/Лурития деп аталады.
The Luritja lands include areas to the west and south of Alice Springs, extending around the edge of Arrernte country. The area surrounding Papunya, including Mount Liebig is often referred to as Papunya Luritja, both in land and language, while areas to the south east around Aputula and Maryvale are often referred to as Titjikala Luritja (Maryvale is the name of the cattle station on Titjikala land). The area around Ulpanyali and Watarrka National Park (Kings Canyon) is also referred to as Luritja country and the dialect of Luritja spoken there is referred to as Southern Luritja (it is identical to Titjikala Luritja). The variety of Luritja spoken at Kintore is often referred to as Pintupi/Luritja.