Францишек Смуглевич: Польша-Литва суретшісі және кескіндемешісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Франциск Смуглевич (; 6 қазан 1745 – 18 қыркүйек 1807) – поляк-литвалық суретші және кескінші. Смуглевич қазіргі заманғы литва өнерінің негізін қалаушысы саналады. Оның әкесі Лукаш Смуглевич және ағасы Антони де кескіншілер болған.

Өмірбаян

Франциск Смуглевич Варшава қаласында суретші Лукаш Смуглевичтің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол өзінің суретшілік жолын әкесі мен Чеховичтің Варшавадағы бірлескен шеберханасында бастады. 1763 жылы Франциск Римге сапар шегіп, Антон фон Маронның жетекшілігімен бейнелеу өнерін оқуға кірісті. Ол Римде 21 жыл тұрып, неоклассикалық стильді қабылдады. 1765 жылы Польша королі Станислав Август Понятовскийден корольдік стипендия алып, Сент-Лука академиясына қабылданды. Винченцо Бреннаның әріптесі ретінде ол Неронның Domus Aurea-сынан табылған артефакттарды тізімдеуге қатысты. 1784 жылы ол Варшаваға оралып, өзінің бейнелеу өнері мектебін ашты, ол қазіргі бейнелеу өнері академиясының іргетасы болды. Классицизм өкілі болғанымен, польша бароккосының күшті ықпалында болды. Смуглевич Польшаның бейнелеу өнерінде 19 ғасыр бойы басым болған тарихи картиналардың көрнекті өкіліне айналды. 1790 жылдар шамасында ол Адам Нарушевичтің «Польша халқының тарихы» еңбегінен шабыттанған эскиздер мен литографиялар сериясын жасауға кірісті. Бұл серия аяқталмаса да, оған үлкен даңқ әкелді. 1797 жылы Вильнюске көшіп келіп, Вильнюс академиясының эскиз және сурет институтын құрды және оның алғашқы диаконы болды. 1801 жылы Санкт-Петербургтегі жаңа император сарайы – Михайловский сарайының төбесіне патша Павел I үшін аллегориялық суреттер салған, оның жобасын да Бренна жасаған. Польша-литвалық суретшілердің бірнеше буынына ұстаздық еткен Смуглевич өмірінің соңғы жылдарында тарихи картиналарға берілді. Ол Литваға классикалық идеялар мен ағартушылық классицизмінің көзқарастарын әкелді. Ол күнделікті өмірді және Вильнюстің архитектурасын реалистік стильде бейнеледі. Оның еңбектері Вильнюстегі Литваның патша сарайын қайта жаңартуға көмектесті. Осы кезеңнен сақталған еңбектерінің ішінде «Төрт жылдық сеймнің отырысы» (1793), «Костюшконың Краковтың ескі қала алаңындағы анты» (1797), «Литва шаруалары», «Меркинеде шаруаларды жекебас иелігінен босату» сияқты туындылары бар. Оның сол кезеңдегі еңбектерінде 19 ғасырда бұзылған қала қабырғалары мен қала қақпаларының суреттері де кездеседі. Ол Вильнюстегі Расос зиратында (Cmentarz na Rossie) жерленген, бірақ нақты орны әлі белгісіз.

Franciszek Smuglewicz was born in Warsaw as son of Łukasz Smuglewicz, who was also a painter, He made his first steps as a painter in his father and Czechowicz joint workshop in Warsaw. In 1763 Franciszek journeyed to Rome, where he began the study of fine arts under the tutorship of Anton von Maron. He stayed in Rome for 21 years, where he embraced the Neo Classical style. In 1765 he received a royal scholarship from the King of Poland Stanisław August Poniatowski and was admitted into the Saint Lucas Academy. As a colleague of Vincenzo Brenna he participated in cataloging artifacts from Nero's Domus Aurea. In 1784 he returned to Warsaw, where he founded his own school of fine arts, one of the predecessors of the modern Academy of Fine Arts. A classicist, but under strong influence of the Polish baroque, Smuglewicz became a notable representative of historical paintings, a genre that dominated the fine arts of Poland throughout the 19th century. Around 1790 he started working on a series of sketches and lithographies inspired by Adam Naruszewicz's History of the Polish Nation. Although never finished, this series gained him much popularity. In 1797 he moved to Vilnius, where he became the founder and the first deacon of the Institute of Sketch and Painting at the Academy of Vilnius. In 1801 he painted allegorical ceiling paintings for Tsar Paul I at his new imperial palace, the Mikhailovsky Castle, in St Petersburg, which was also designed by Brenna. A tutor of generations of Polish Lithuanian painters, Smuglewicz devoted himself to historical paintings in the latter years of his life. He brought to Lithuania classical ideas and views of enlightened classicism. He painted everyday life, and the architecture of Vilnius in a realistic manner. His works helped with the ongoing reconstruction of the Royal Palace of Lithuania in Vilnius. Among the notable surviving works of that period are A Meeting of the Four Years' Sejm (1793) and Kościuszko's Oath at Kraków's Old Town Market (1797), Lithuanian Peasants, Freeing Peasants from Serfdom in Merkinė. Among his works of the period are views of the city walls and city gates that were demolished during the 19th century. He was buried in Vilnius at Rasos Cemetery (Polish: Cmentarz na Rossie), although the exact location is not known.