Кіріспе

Беларусь спортшылары Олимпиада ойындарына 1952 жылы Финляндияның Хельсинки қаласында Кеңес Одағының (ХОК коды: URS) құрамында қатысты. 1991 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін Беларусь, тағы төрт бұрынғы Кеңес республикасымен бірге 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына (Францияның Альбервиль қаласында) Біріккен команда ретінде қатысты. Кейін 1992 жылы Беларусь, Барселонада өткен жазғы Олимпиада ойындарында Біріккен команда ретінде жарысу үшін он бір республикаға қосылды. Екі жыл өткен соң Беларусь, 1994 жылы Норвегияның Лиллехаммер қаласында өткен Қысқы Олимпиада ойындарында алғаш рет тәуелсіз мемлекет ретінде қатысты. Барлығы 105 медальмен Беларусь, Ресей мен Украинадан кейін посткеңестік мемлекеттер арасында үшінші орында тұр. 1994 жылдан бері Беларусь қатысқан барлық қысқы және жазғы Олимпиада ойындарында медаль жеңіп алды. 2022 жылы, Ресейдің Украинаға басып кіруіне және беларусь спортшыларына жасалған қатыстылығына жауап ретінде, Халықаралық Олимпиада комитеті беларусь спортшыларын уақытша тоқтатты. 2023 жылдың қаңтарында Халықаралық Олимпиада комитеті беларусь спортшыларына 2024 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына бейтарап ретінде қатысуға рұқсат беру жоспарларын жариялады.

Кеңес Одағы

Кеңес Одағының спортшылары 1952 жылы Олимпиада ойындарына қатыса бастады, қысқы ойындарда 194 медаль, ал жазғы ойындарда 1010 медаль жеңіп, барлығы 1204 медаль алды. Олардың 473-і алтын, 376-сы күміс, 355-і қола медальдар. Белоруссияның медальдар жинағы Михаил Кривоносовтың 1956 жылы Австралияның Мельбурн қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында балға тастаудан күміс медаль ұтуымен басталды. Кеңес Республикасының алғашқы алтын медалін Леонид Гейштор мен Сергей Макаренко 1960 жылы Италияның Рим қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында 1000 метрлік екілік каноэ жарысында жеңіп алды. Кеңес Одағы алғаш рет 1956 жылы Кортинада өткен қысқы Олимпиада ойындарына қатысты.

Біріккен команда

Гимнаст Виталий Щербо 1992 жылы Барселонада өткен жазғы Олимпиада ойындарында алты алтын медальді жеңіп алды.

1996 жыл Атланта

Жазғы Олимпиада ойындарында Беларусьтің алғашқы тәуелсіз қатысуында делегация он бес медаль жеңіп алды: бір алтын, алты күміс және сегіз қола. Бірінші беларусь алтын медалін әйелдер арасындағы жеке каноэ есуден Екатерина Карстен жеңіп алды. Күміс медальдар жеңіл атлетика, ату және күрес (еркін күрес және грек-рим күресі) түрлерінде ұтып алынды. Қола медальдар көркем гимнастика, жеңіл атлетика, есу және грек-рим күресінен жеңіп алынды. Еліміз 21 түрлі спорттан 159 спортшыны жарысқа жіберді.

2000 ж. Сидней

Беларусь үкіметі 2000 жылғы Олимпиадаға спортшыларды дайындау үшін мемлекеттік қаражат пен демеушіліктерді пайдалана отырып, бес миллион АҚШ долларын жұмсады. Спорт және туризм министрі Евгений Ворсин Беларусь Олимпиада ойындарында төрт алтын медаль жеңетінін болжады. Беларусь үш алтын, үш күміс және 11 қола медальмен аяқтады. Карстен бір ескере қаласынан жеңісін сақтап қалды, ал қалған екі алтын медальді Янина Карольчик пен Эллина Зверева тиісінше, дорба тастау және дискіні лақтыруда жеңіп алды. Белоруссиялық әйелдер жеке және командалық ырғақты гимнастикада күміс медаль алды, сондай-ақ ерлер арасындағы 50 метрлік тапаншадан үшінші күміс медальді иеленді. Қола медальдар балғамен лақтыру, ату (3), грек-рим күресі, бесқырлы сайыс, ауыр атлетика (2), дзюдо, жеке тоғызыншы сайыс және дискіні лақтырудан жеңіп алынды. Беларусь спортшысы Вадим Девятовский нандролонға допинг-тестісінде оң нәтиже көрсеткендіктен Олимпиадаға қатысудан шеттетілді.

2004 жыл Афина

Беларусь Сидней Олимпиадасынан қалған қаражатты 2004 жылғы Олимпиадаға спортшыларды дайындау үшін пайдаланды. Бұл спортшылар 15 медаль жеңіп алды: екі алтын, алты күміс және тоғыз қола медаль. Алтын медальдар 100 метрлік жүгіруден және дзюдодан жеңіліс тікелей болды. Күміс медальдар ауыр атлетикадан (2), бокстан (2), ескек есуден және балға тастаудан жеңіліс тікелей болды. Қола медальдар атудан, дискі тастаудан, ауыр атлетикадан, велоспорттан, ескек есуден (2), грек-рим күресінен және каноэ/каяктан (2) жеңіліс тікелей болды. Иван Цихан бастапқыда балға тастаудан қола медаль жеңіп алды, бірақ венгриялық Адриан Аннус допингке байланысты алтын медалінен айырылғаннан кейін оның медалі күміс медальға жаңартылды. 100 метрлік жүгіруде үлкен үміттер болмаған Юлия Несцяренка осы жарыста алтын медаль жеңіп алды. Ол 10.93 секунд көрсетіп, екінші орын алған американдық спортшыдан 0.03 секундқа озып кетті. Күресші Александр Медвед ашылу салтанатында ұлттық туды алып жүруге тағайындалды.

2008 жыл Пекин

Беларусьтен келген жүз сексен бір спортшы Пекин Олимпиадасында 28 түрге қатысты. Олимпиада басталар алдында Беларусь Ұлттық Олимпиада комитеті медаль иегерлеріне Комитет пен олардың демеушілері АҚШ долларында бағаланатын ақшалай сыйлықтар беретінін мәлімдеді. Белатмит атты тағы бір демеуші алтын медаль иегерлеріне өмір бойы тегін шұжық ұсынды. Әйелдер баскетбол командасына қандай медаль жеңгеніне қарамастан тегін шұжық беріледі. Ал фехтованиемен шұғылданушы Александр Романков ашылу салтанатында ұлттық туды көтеріп жүрді. Жалпы, Беларусь 19 медальмен, оның төртеуі алтын медальмен, медальдар тізімінде 16-шы орынға, жалпы медальдар саны бойынша 13-ші орынға ие болды. Олимпиада чемпиондарына мемлекеттік марапаттар беру рәсімінде Президент Лукашенко өз елінің Афинадағыдан гөрі Бейжіңде жақсы нәтиже көрсеткенін айтты, бірақ ол ойындарды "қанағаттандырмайтын мүмкіндік" деп атады, өйткені ол жеке өзі күткеннен аз алтын медаль жеңіп алды. Алайда 21 қыркүйекте ХОК Вадим Девятовский мен Иван Циханнан 17 тамыздағы балғамен лақтыру финалынан кейін тестестеронның қалыпты емес іздері неге табылғаны туралы ақпаратты беруді сұрады. Егер кінәлі деп танылса, екеуінің де медальдары алынып тасталады, ал Девятовский екінші рет допинг қолданғаны үшін өмір бойына жарыстан шеттетіледі. Халықаралық олимпиада комитеті оларды 11 желтоқсанда кінәлі деп танып, медальдарынан айырды. 2010 жылғы 10 маусымда Спорттық төрелік соты (CAS) беларусьтік екі балғамен лақтырушы Вадим Девятовский мен Иван Циханның Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) тәртіптік комиссиясының 2008 жылғы 11 желтоқсандағы шешіміне қатысты берген шағымдарын қанағаттандырды. Осыған байланысты 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында жеңген күміс және қола медальдар тиісінше Вадим Девятовскийге және Иван Циханға қайтарылды. 2012 жылы IAAF 2005 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатының допингтік үлгілерін қайта тексерді және ядро лақтырушы Андрей Михневичтің құрамынан 3 анаболды стероид табылды: Кленбутерол, Метандиенон және Оксандролон. 2014 жылдың тамызында ХОК оның 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарынан көрсеткен нәтижелерін жойды және қола медальді берді.

2012 жылы Лондон

Беларусь 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиада ойындарында екі алтын медаль жеңіп алды, біріншісі Сергей Мартыновқа ерлер арасында 50 метрлік жатқан күйде атуда берілді. Аралас жұп теннисшілері Макс Мирный мен Виктория Азаренка екінші алтын медальді жеңіп алды, ал Азаренка әйелдер жекелей сында қола медальға ие болды.

1994 Лиллехаммер

Бұл тәуелсіз Беларусьтің қатысқан алғашқы Олимпиада ойындары болды. Тәуелсіз мемлекет ретінде жарысқа түсуге дейін, белорус спортшылары 1964-1992 жылдар аралығында өткен Олимпиада ойындарында КСРО және ТМД құрамаларының құрамында төрт медаль жеңіп алған. 67 елдің ішінде Беларусь медальдар саны бойынша 15-орынды иеленді. Беларусь екі медаль жеңіп алды, екеуі де қола болды. Медальдарды Дмитрий Дащинский – акробатикалық шаңғыдан, ал Алексей Айдаров – биатлоннан жеңіп алды. Беларусь хоккей турнирінің екінші кезеңіне өтті, бірақ топтық ойындарда жеңіліп, ширек финалда Ресейден жеңіліп, жалпы есепте жетінші орынды иеленді. Президент Александр Лукашенко 2002 жылы жасаған сөйлесінде спортшылардың Нагано ойындарындағы жетістіктеріне тоқталды. Ол жарысты тамашалап отырғанда, белорус спортшыларының қадір-қасиетпен жарысқанын және Беларуське даңқ әкелгенін айтты.

2002 жылы Солт-Лейк-Сити

Беларусь 1998 жылғы Қысқы Олимпиадасындай тоғыз түрден жарысты. Беларусь командасының жалғыз медалі – Алексей Гришиннің жеңіп алған қола медалі болды. Ерлер хоккей командасы жоғары дәрежедегі Швецияны күтпеген жеңіліске ұшыратып, одан кейін 4-орынды иеленгені үшін халықаралық деңгейде назар аударды. Дегенмен, хоккей командасының ойыншысы Василий Панков пен Беларусь командасының дәрігері Евгений Лосицкий допинг тестісінде оң нәтиже көрсеткендіктен Олимпиада ойындарынан шеттетілді. Лосицкийге Панковқа нандролон қосылған дәрі бергені үшін 2004 және 2006 жылғы Олимпиада ойындарына қатысуға тыйым салынды. Тағы бір беларусь спортшысына допинг тестісін өткізіп алғандығы үшін ХОК "қатаң ескерту" жасады және оған тестіден қашуға көмектескені үшін ҰОК ҚР-ға ескерту берді.

2006 жыл Турин

Беларусь 33 спортшы жіберіп, сегіз түрде жарысты. Дмитрий Дащинский жалғыз медальді – әуедегі акробатикадан күміс медальді жеңіп алды. Дащинский 1998 жылғы Нагано ойындарында қола медаль иегері болған еді.

2010 жылғы Ванкувер

Беларусь үш медаль жеңіп алды. Алексей Гришин еркін шаңғыдан – ерлер арасындағы акробатикалық шаңғы спортында елдің тұңғыш алтын медалін жеңіп алды. Сергей Новиков ерлер арасындағы 20 шақырымдық жеке биатлоннан күміс, ал Дарья Домрачева әйелдер арасындағы 15 шақырымдық жеке биатлоннан қола медаль алды. Ерлер хоккей командасы плей-оффтың бірінші турындағы бәсекеден шығарылды.

2014 жылғы Сочи

Беларусь бес алтын және бір қола медаль жеңіп, Олимпиада тарихындағы ең жоғары көрсеткішімен – 8-орынды иеленді. Биатлоншы Дарья Домрачева әйелдер арасындағы қуғын, жеке және жаппай старт жарыстарында үш алтын медаль жеңіп алды. Надзея Скардзина жеке жарыста қола медальға ие болды. Фристайлде Алла Цупер мен Антон Кушнир әйелдер мен ерлер арасындағы акробатикалық жарыста сәйкесінше алтын медаль жеңіп алды.

Ұлттық Олимпиада комитеті

1991 жылы Беларусь Республикасының Ұлттық Олимпиадалық Комитеті (Национальный олимпийский комитет Республики Беларусь) құрылды, бірақ НОК РБ (НОК РБ) Халықаралық Олимпиадалық Комитеттің толық мүшесі 1993 жылы ғана болды. 1993 жылы сондай-ақ, сол кездегі Беларусьтің спорт және туризм министрі Владимир Рыженков НОК РБ президенті қызметіне сайланды. 1997 жылдың мамыр айында, Рыженков қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, Беларусь Президенті Александр Лукашенко осы лауазымға сайланды және ол осы лауазымды бүгінге дейін сақтап келеді. Лукашенко – бір мезгілде мемлекет басшысы және Ұлттық Олимпиадалық Комитеттің төрағасы болған алғашқы мысал. Мемлекет басшысы ретінде Лукашенко медальдар әкелгендерге сыйлық беру, спортшыларды дайындауға мемлекеттік қаражат жұмсау және спортшылардың жаттықтырушыларына жалақы төлеу туралы жарлықтар шығарды. 2004 жылы Президент Лукашенко 2004 және 2006 жылғы Олимпиада ойындарында медаль жеңіп алғандарға салықсыз ақшалай сыйлықтар (АҚШ долларында) беру туралы жарлық шығарды: алтын медаль үшін 60 000 доллар, күміс медаль үшін 30 000 доллар және қола медаль үшін 20 000 доллар. 2008 және 2010 жылғы Олимпиада ойындарында жүлдегерлер мен олардың жаттықтырушыларына (АҚШ долларында) келесі салықсыз сыйлықтар беріледі: алтын медаль үшін 100 000 доллар, күміс медаль үшін 50 000 доллар және қола медаль үшін 30 000 доллар.