Кіріспе

Канадалық Қарулы Күштер Ұлттық Тергеу қызметі (CFNIS) – Канадалық Әскери Полицияның тергеу органы. CFNIS – әскери сот төрелігінің әділ және бейтарап жүргізілуін қамтамасыз ету мақсатындағы тәуелсіз тергеу мүмкіндігін ұсынатын тәуелсіз әскери полиция бөлімшесі.

Тарих

CFNIS 1997 жылы Ұлттық қорғаныс министрлігі (DND) және Канада Қарулы Күштері (CF) қатысты маңызды және құпия мәселелерді тергеу мақсатымен құрылды. Ол, Канада Корольдік шаруа полициясының (RCMP) немесе ірі қалалық/провинциялық полиция мекемесінің ірі қылмыстар бөліміне ұқсас қызмет атқарады. CFNIS Сомалидегі, бұрынғы Югославия Федеративтік Республикасындағы және басқа да қиын жағдайлардағы операциялардағы CF тәжірибесінен алынған сабақтарды ескеру үшін құрылды. CFNIS құрылуы Брайан Диксон төрағалық еткен Әскери сот және әскери полиция тергеу қызметтері жөніндегі арнайы кеңесшілер тобының, сондай-ақ Әскери полиция қызметін тексеру тобының (Белзиль есебі) ұсыныстарын іске асырды, онда Әскери сот жүйесіне әскери басшылық тізбегінен тәуелсіз тергеу органы қажет екендігі айтылған. CFNIS 1997 жылдан бері CF-тің барлық маңызды операцияларында қатысып келеді. CFNIS өз тәуелсіздігін, тергеудегі біліктілігін және ең қиын жағдайларда жұмыс істеуге қабілеттілігін бірнеше рет дәлелдеді. CFNIS Ауғанстанда CF әскерлеріне жасалған "достық оттан" бомбалауды тергеді. Операциялық аймақтағы кез келген қаза тапқандардың өлімі де, екі әскери полиция қызметкерінің жарылғыш құрылғыдан (Improvised Explosive Device) қаза табуы да CFNIS тарапынан тергелді.

Мандат

CFNIS мүлікті, адамдарды және Қорғаныс министрлігін (DND) қатыстыратын ауыр немесе құпия қызметтік және қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергейді. Ол Қызметтік тәртіп кодексіне (CSD) бағынатын тұлғаларға, олардың шеніне немесе статусына қарамастан, Канада Құралдары орналасқан немесе дислокацияланған әлемнің кез келген жерінде билік пен сот өкілігіне ие. Әскеримен бірге дислокацияланған азаматтар да Қызметтік тәртіп кодексіне бағынуы мүмкін. Бұдан өзге, Канада Әскери полициясының барлық қызметкерлері сияқты, CFNIS қызметкерлері азаматтар әскери мүліктің үстінде немесе оған қатысты заң бұзған жағдайларда азаматтық сотта қылмыстық айыптау салуға құқылы.

Миссия

Ұлттық қорғаныс министрлігіне, Канада Қарулы күштеріне және олар ел ішінде және әлемде қызмет ететін қоғамдарға кәсіби, уақтылы және тәуелсіз полиция тергеу қызметтерін ұсыну арқылы толық дайындыққа ие, жауынгерлік қабілетті күштерді сақтауға көмектесу.

Құрамы

CFNIS-тің барлық қызметкерлері әскери полицияның құрамына кіреді. Бұл адамдар осы лауазымдарға арнайы іріктеліп алынады және әдетте Канадада және әлемнің түкпір-түкпіріндегі CF миссияларында жұмыс істеу тәжірибесіне ие. Ұлттық қорғаныс заңының 156-бабы және Қылмыстық кодекстің 2-бабы әскери полицияның өкілеттіктерін анықтайды. Олардың тергеу дайындығы Канаданың ірі полиция мекемелерінің деңгейінде. Олар Канадалық әскери полиция академиясында (CFMPA), Онтарио штатындағы CFB Бордэн базасында, сондай-ақ Оттава қаласындағы Канадалық полиция колледжі арқылы, және отандық полиция органдарымен және әскери одақтастармен түрлі серіктестіктер аясында оқытылады. CFNIS құрамына кіретін адамдар Әскери полицияның мінез-құлық кодексіне бағынады және Әскери полицияның кәсіби стандарттар ұйымы мен Канада Парламенті құрған тәуелсіз, сот тәрізді федералдық орган – Әскери полиция шағымдар комиссиясының бақылауында болады.

Командалық басқару

CFNIS командалық офицері (CO) – подполковник, ол тікелей Канада Құралды Күштерінің Бас провист маршалына (CFPM) есеп береді. Қандай жағдай болса да, CFNIS мүшелері CFNIS командалық офицерінің (CO) бағынысында болады. Осы басшылық байланысынан туындайтын тәуелсіздік CFNIS-ке кез келген әскери басқару органының ықпалынан қауіптенбей, толыққанды тергеу жүргізуге мүмкіндік береді.

Операциялар мен қызметтер

CFNIS тергеулеріне қатысты өтініштер әскери полицияның ресми ұйымдары арқылы келіп түседі, бірақ Қарулы Күштердің мүшелері мен Қорғаныс министрлігінің қызметкерлері шағымдануға немесе тікелей аймақтық кеңселерге немесе жеке CFNIS мүшелерімен байланысуға құқылы. CFNIS өкілеттігіне жататын шағымдар тергелгеннен және құжатталғаннан кейін, азаматтық немесе әскери соттар арқылы қудалау шаралары қолданылуы мүмкін. Тергеушілер тергеу процесінде аймақтық әскери прокурорлардан арнайы және тәуелсіз кеңес алады. CFNIS басқа әскери полиция бөлімшелерімен және азаматтық құқық қорғау органдарымен жақын ынтымақтастықта жұмыс істейді. Тәуелсіз әскери тергеу жүргізуге қабілетті басқа елдердің қатарында АҚШ, Ұлыбритания және Франция бар.

Таңдау

CFNIS мүшелері толық даярланған, тәжірибелі әскери полиция қызметкерлерінің арасынан іріктеледі. Олар әртүрлі әскери полициялық оқуларын аяқтаған және CFNIS тергеушісі болуға үміттене бастағанға дейін базада немесе әскерлік бөлімде әскери полиция қызметінде кем дегенде бір рет жұмыс істеген болуы керек. Іріктелгеннен кейін, олар лауазымдарына сәйкес арнайы оқудан өтеді, сондай-ақ толық құқықты тергеуші ретінде жұмыс істеуге кіріспес бұрын бір жылдық тағылымдамадан өтуі тиіс.

Жалпы тергеу бойынша оқыту

CFNIS-тің барлық жаңа мүшелері Канада әскери полициясы академиясында (CFMPA) әскери полиция тергеу курсынан өтеді. Бұл курста студенттерге қылмыстық оқиға орнын қарау, тергеу жоспарлау, іздестіру ордерлерін жазу, сұхбаттарды жоспарлау және өткізу сияқты мамандандырылған дағдылар үйретіледі. Оқу бағдарламасы қылмыстық оқиға орнын қарау бойынша күрделі қорытынды емтиханды қамтиды. Бұл курсты аяқтағаннан кейін CFNIS мүшелерінің барлығы бір жылдық «стажировка» бағдарламасына қатысады, онда олар тәжірибелі CFNIS мүшесінің жетекшілігімен тәжірибелік тергеу дағдыларын жетілдіруі тиіс. CFNIS мүшелері сонымен қатар басқа оқу орындарында, мысалы, Канада Полиция Колледжінде көптеген мамандандырылған тергеу курстарына қатысады, онда олар ірі қылмыстық істерді басқару, есірткілерді тергеу әдістері, сот-сараптамалық сұхбаттасу, сот-сараптамалық идентификация және жыныстық шабуылдарды тергеу сияқты кең ауқымды тақырыптар бойынша білім алады. CFNIS мүшелерінің кәсіби дамуы үздіксіз жүзеге асырылады, себебі олар ең жақсы қызмет көрсету үшін білімі мен дағдыларын жаңартып отыруы керек.

Мамандандырылған оқыту

CFNIS мүшелері лауазымдарына қарай, ірі істерді басқару, жыныстық шабуылдарды тергеу, ірі қылмыстардың тәсілдері, алаяқтыққа қарсы тергеу, күрт өлімнің себептерін анықтау, сот-медициналық сарапшымен сұхбаттасу, өрт сөндірудің негізгі тергеуі және компьютерлік криминалистика сияқты салаларда мамандандырылған оқудан өтеді.

Азаматтық полицияға жіберілгендер

CFNIS мүшелері кейде елдің басқа құқық қорғау органдарында уақытша жұмыс істейді. Мұндай уақытша жұмысқа мысалдар: Галифакс аймақтық полициясының ірі қылмыстарға қарсы біріктірілген бөлімі, Квебек провинциясының ірі қылмыстар бөлімі (Sûreté du Québec), Канаданың қылмыстық барлау қызметі (Оттава) және Канада Корольдік атты полициясының (RCMP) түрлі бөлімшелері. Осы уақытқа дейін осы уақытша жұмыстардан алынған тәжірибе Канада Қарулы Күштерінің әскери полиция қызметкерлерінің кәсіби дамуы үшін аса құнды болып табылды және жергілікті азаматтық полициямен байланысты нығайтуға көмектесуде. Оттавада орналасқан CFNIS штабында RCMP инспекторы үшін ұйым ішінде уақытша лауазым қарастырылған.