Пикс Пик гранитінің геологиялық құрылысы және қалыптасуы
Pikes Peak granite
Пикс Пик граниті: 1.08 млрд жылдық геологиялық құралым, Колорадо штатындағы таулардың құрамында кездеседі. Құрамы, пайда болуы және географиялық орны туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пайкс Пик граниті – 1,08 миллиард жыл бұрын пайда болған, Колорадо штатының Фронт-Рейнджінің орталық бөлігінде кездесетін кеш кембрий геологиялық құрылым. Бұл ірі ұсақталған, қызғылт немесе ашық қызыл түсті сиеногранит, аз мөлшерде сұр монзограниттен тұрады және тау бетіне шыққан жерлерінде ерекше кірпіш қызыл түспен көзге түседі. Гранит өзінің атын 4302 метр (14115 фут) биіктіктегі Пайкс Пик тауынан алған, ол негізінен осы тастан құралған.
Pikes Peak granite is a 1.08 billion year old Late Precambrian geologic formation found in the central part of the Front Range of Colorado. It is a coarse grained pink to light red syenogranite with minor gray monzogranite, and it has a distinctive brick red appearance where it outcrops. The granite gets its name from the 14115 feet (4302 m) Pikes Peak, which is made up almost entirely of this rock.
Шығу тегі
Пайкс Пик граниті Колорадоның орталық Фронт-Рейнджінде қазіргі Пайкс Пик, Буффало Паркі және Жоғалған Крик Жайлы даласының жанындағы үш ірі интрузиялық орталықтан орналастырылған. Ол Пайкс Пик батолитінің көп бөлігін құрайтын, геохимиялық жағынан калийлі плутондардың сериясы болып табылады. Батолит екі негізгі плутон түрінен – калийлі Пайкс Пик гранитінен және кейінгі плутондардан, сондай-ақ кеш сатырдағы натрийлі сиенит пен гранит плутондарынан тұрады. Батолиттің өзі де, Пайкс Пик граниті де А типіне жатады, яғни тау пайда болу процесіне қатыспаған, анорогендік тектоникалық жағдайда пайда болған, сілтілі геохимиялық қасиеттері бар және суы аз магмадан туындаған граниттер.
The Pikes Peak granite was emplaced in Colorado's central Front Range from three major intrusive centers near what is now Pikes Peak, Buffalo Park and the Lost Creek Wilderness. It is the geochemically potassic series of plutons compromising most of the Pikes Peak batholith, a batholith formed of two major types of plutons, the potassic Pikes Peak granite and later plutons, plus late stage sodic syenite and granite plutons. Both the batholith and the Pikes Peak granite are A type, meaning granites that originate in anorogenic, or non mountain building, tectonic settings, with an alkaline geochemistry and arising from more anhydrous magmas.
Эрозия
Келесі 300 миллион жыл ішінде қазір салқындаған гранит үстіндегі тау жыныстарының эрозиясы арқылы біртіндеп ашылды. Шамамен 700 миллион жыл бұрын гранит жер бетіне шықты және тағы 300 миллион жыл бойы кең ауқымды тозуға ұшырады. Шөгінділер жиналмағандықтан, геологиялық жазбада үлкен уақыт аралығы бар. Бұл аралық – Ұлы сәйкессіздік деп аталатын жалпылама аралықтың бір бөлігі. Шамамен 510 миллион жыл бұрын гранит қайтадан шөгінділермен жабылып, қалың шөгінді қабаттарымен біртіндеп көмілді. Келесі 450 миллион жыл ішінде аймақ теңіздермен, рифтермен, жағажайлармен, құм төбелерімен және тау өзендерімен жабылған, олар 4500 метрден астам шөгінді қалыптастырды. Шамамен 60 миллион жыл бұрын АҚШ-тың батыс бөлігінде Ларамидтік орогенез деп аталатын бірнеше көтерілістер болды, олар ақырында қазіргі Роки тауларын құрады және Пайкс Пикті қазіргі биіктігіне дейін көтерді. Пайкс Пик, Колорадо тауларының басқа бөліктері сияқты, бүгінде де АҚШ-тың батысына әсер ететін үлкен тектоникалық процестердің бөлігі ретінде көтеріліп жатыр. Бүгінде Пикс Пик батолиті мен граниті Колорадоның орталық Фронт-Рейнджінің үлкен бөлігінде көрінеді. Ол Денвердің оңтүстігіндегі Көк аспан тауының оңтүстік беткейлерінен бастап, батысқа қарай Саут Паркке дейін және оңтүстікке қарай Каньон Ситиге дейін таралған. Батолиттің ұзындығы солтүстік-оңтүстік бағытында шамамен 130 шақырым, ал ені шығыстан батысқа қарай шамамен 40 шақырымды құрайды. Оның көп бөлігі әлі де жер астында жасырылған. Геологтар гранитті жазық далалардағы терең ұңғымалардың түбінен тапты, ал магниттік сенсорлар оны шығысқа қарай 129 шақырымға дейін анықтады.
Over the next 300 million years, the now cooled granite was gradually exposed through erosion of the overlying rocks. About 700 million years ago, the granite was exposed at the surface and, for another 300 million years, it was subject to extensive weathering. Since no sediments were being deposited, there is a large time gap in the geological record. This gap is part of a more generalized gap called the Great Unconformity. About 510 million years ago, the granite was again subject to deposition and was gradually buried by thick layers of sediment. Over the next 450 million years, the area was covered by seas, reefs, beaches, sand dunes and mountain streams which laid down more than 15,000 feet (4,500 m) of sediment. About 60 million years ago, parts of the Western U. S. were subjected to a series of uplifts, known as the Laramide orogeny, that eventually formed the modern Rocky Mountains and raised Pikes Peak to its current height. Pikes Peak, like other portions of Colorado Rockies is still being uplifted today as a part of larger tectonic processes affecting the Western United States. Today, the Pikes Peak Batholith and Granite is exposed over a large part of the central Front Range of Colorado. It is found as far north as the southern slopes of Mount Blue Sky west of Denver, west to South Park, and as far south as Cañon City. The batholith is about 80 miles (130 km) long in the north south direction and about 25 miles (40 km) wide east to west. Even more of it remains hidden underground. Geologists have found the granite at the bottom of deep wells on the plains and magnetic sensors have detected it as much as 80 mile (129 km) to the east.
Минералогия
Граниттің түсі ашық қызғылттан алқызылға дейін өзгереді. Қызғылт түс тау жынысына көп мөлшерде сіңген микроклиновый фельдспат пен түрлі темір минералдарының әсерінен туындайды. Ұзақ суыну уақыты және магманың химиялық құрамы ірі кристалдардың магмадан бөлінуіне жағдай жасады. Соның салдарынан, көптеген жерлерде гранит өте ірі ұсақ бөлшекті, негізінен шамамен бір сантиметр диаметріндегі ірі кристалдардан тұрады. Бұл граниттің ауа райына оңай ұшырауына және ысырапты болуына себеп болады. Пайкс Пик аймағындағы барлық төбелер мен беткейлер мармар көлеміндегі фельдспат бөлшектерінен құралған қалың шағылмен жабылған. Кейбір жерлерде суыну процесі осылай ұзаққа созылып, түрлі минералдардың ірі, таза кристалдарын қамтитын пегматиттер пайда болды. Суыну магмасының химиясы күрделі және бірегей минералогияны құрады, ол бүкіл әлемнен коллекционерлерді тартады, ал Пайкс Пик аймағы әсем минералды үлгілерімен танымал. Пайкс Пик гранитінде көптеген жерлерде түтінді кварц кристалдары мен топаз табылады. Аймақтағы ең танымал минерал – амазонит, яғни әлемнің басқа бөліктерінде сирек кездесетін микроклиновый фельдспаттың көгілдір түрі. Көптеген мұражай коллекцияларында қара түсті түтінді кварц кристалдарымен әсемделген терең көк амазонит кристалдарының керемет үлгілері сақталған.
The granite ranges in color from light pink to almost red. The pink color is due to large amounts of microcline feldspar and various iron minerals that permeate the rock. The long cooling time and the chemical composition of the original magma allowed large crystals to precipitate out of the magma. As a result, in many places the granite is very coarse grained, made up almost entirely of large crystals of feldspar, typically about a centimeter across. This makes the granite easily weathered and very crumbly. Almost every hill and slope in the Pikes Peak region is covered with thick blankets of loose gravel (scree) made up of marble sized grains of feldspar. In some places, the cooling process lasted long enough to form pegmatites that contain large, pure crystals of various minerals. The chemistry of the cooling magma produced a complex and unique mineralogy that attracts collectors from around the world and the Pikes Peak region is famous for its spectacular mineral specimens. Smoky quartz crystals and topaz are found in many places in the Pikes Peak granite. Probably the most famous mineral from the area is amazonite, a bluish form of microcline feldspar that is relatively rare in other parts of the world. Many museum collections have stunning specimens of deep blue amazonite crystals studded with jet black smoky quartz crystals.