Химияда дериватизация – қосылыстардың қасиеттерін (реакциялық қабілеттілік, ерігіштік) өзгерту арқылы талдау, бөлу әдісі. Анализ және беттік зерттеуде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химия техникасы
Chemistry technique
Дериватизация – химияда қолданылатын, химиялық қосылысты ұқсас химиялық құрылымы бар өнімге (реакцияның туындысына) айналдыру техникасы. Әдетте, қосылыстың нақты бір функционалдық тобы дериватизация реакциясына қатысып, бастапқы затты реактивтілігі, ерігіштігі, қайнау температурасы, балқу температурасы, агрегаттық күйі немесе химиялық құрамы бойынша өзгешеленетін туындыға айналдырады. Соның нәтижесінде пайда болатын жаңа химиялық қасиеттер бастапқы затты сандық анықтау немесе бөліп алу үшін қолданылуы мүмкін. Дериватизация әдістері қоспаларды химиялық талдау және беттік талдау, мысалы, жаңадан енгізілген атомдар сипаттамалық топтарды анықтайтын рентгендік фотоэлектрондық спектроскопияда жиі қолданылады.
Derivatization is a technique used in chemistry which converts a chemical compound into a product (the reaction's derivate) of similar chemical structure, called a derivative. Generally, a specific functional group of the compound participates in the derivatization reaction and transforms the educt to a derivate of deviating reactivity, solubility, boiling point, melting point, aggregate state, or chemical composition. Resulting new chemical properties can be used for quantification or separation of the educt. Derivatization techniques are frequently employed in chemical analysis of mixtures and in surface analysis, e. g. in X ray photoelectron spectroscopy where newly incorporated atoms label characteristic groups.
Классикалық сапалық органикалық талдау
Классикалық сапалық органикалық талдау көбінесе белгісіз үлгіні әртүрлі реагенттермен әрекеттестіруді қамтиды; оң нәтиже әдетте сыртқы түрінің өзгеруімен – түс өзгерісі, шөккін пайда болу сияқты – байқалады. Бұл сынақтар арқылы субграммалық мөлшердегі өнімдер алуға болады. Аталған өнімдерді қайта кристалдау арқылы тазартуға және олардың балқу температурасын анықтауға мүмкіндік бар. Мысалы, кетондар мен 2,4-динитрофенилгидразиннен 2,4-динитрофенилгидразонның түзілуі. Vogel сияқты тиісті анықтамалық кестелерді пайдалану арқылы бастапқы материалдың табиғатын анықтауға болады. Деректерді пайдалану дәстүрлі түрде белгісіз заттың табиғатын анықтау немесе растау үшін қолданылып келген. Дегенмен, қазіргі таңда белгілі химиялық қосылыстардың кең спектріне байланысты мұндай кестелердің толық болуы мүмкін емес. Заманауи спектроскопиялық және спектрометриялық әдістер бұл техниканы оқу-жаттығу мақсатынан басқа барлық жағдайларда қолданусыз қылды.
Classical qualitative organic analysis usually involves reacting an unknown sample with various reagents; a positive test usually involves a change in appearance — color, precipitation, etc. These tests may be extended to give sub gram scale products. These products may be purified by recrystallization, and their melting points taken. An example is the formation of 2,4 dinitrophenylhydrazones from ketones and 2,4 dinitrophenylhydrazine. By consulting an appropriate reference table such as in Vogel's, the identity of the starting material may be deduced. The use of derivatives has traditionally been used to determine or confirm the identity of an unknown substance. However, due to the wide range of chemical compounds now known, it is unrealistic for these tables to be exhaustive. Modern spectroscopic and spectrometric techniques have made this technique obsolete for all but pedagogical purposes.
Газ хроматографиясы үшін
Полярлы NH және OH топтары, сутекті байланыстарға қабілетті, салыстырмалы түрде аз ұшпалы қосылыста салыстырмалы түрде поляр емес топтарға айналуы мүмкін. Соның нәтижесінде алынған өнім азырақ полярлы болуы мүмкін, демек, ұшпалылығы артады, бұл газ хроматографиясы арқылы талдау жүргізуге мүмкіндік береді. Осы мақсатта көлемді, поляр емес силил топтары жиі қолданылады.
Polar N H and O H groups on which give hydrogen bonding may be converted to relatively nonpolar groups on a relatively nonvolatile compound. The resultant product may be less polar, thus more volatile, allowing analysis by gas chromatography. Bulky, nonpolar silyl groups are often used for this purpose.
Хиралды туындыландырушы агент
Хиралдық туындылаушы заттар энантиомерлермен реакцияласып, диастереомерлерді түзеді. Диастереомерлердің физикалық қасиеттері өзгеше болғандықтан, оларды ЖЖХ (HPLC) және ЯМР (NMR) спектроскопиясы арқылы талдауға болады.
Chiral derivatizing agents react with enantiomers to give diastereomers. Since diastereomers have different physical properties, they may be further analyzed by HPLC and NMR spectroscopy.