Кіріспе

Поликлиттің жас жігіт басын таңғышпен байлайтын мүсіні

Диадумен ("диадемді ұстаушы") және Дорифор ("найза ұстаушы") – ежелгі грек мүсінінің ең танымал типтерінің екеуі. Олар ежелгі грек мүсінінің негізгі үлгісін құрайды, барлығы да жас ер-азамат спортшыларды өте идеалды және шынайы бейнелейді. Диадумен – бұл ойындардағы жеңімпаз, жарыстан кейін әлі де жалаңаш, жеңімпаз екенін көрсететін диадемді – лентаны байлау үшін қолын көтеріп тұр. Бронздан құйылған түпнұсқасы шамамен б.з.д. 420 жылы жасалған, онда диадем бронз лента түрінде бейнеленген. Мүсін қарама-қарсы позда тұр, салмағы оң аяғында, сол тізесі сәл бүгілген, басы оңға қарай сәл иілген, өзін-өзі ұстап, ойға батып кеткендей көрінеді. Фидийдің Олимпиадада жеңімпаздың басына филе байлап тұрған мүсіні жасағаны айтылады; Поликлиттен басқа, оның ізбасарлары Лисипп пен Скопас та осы сияқты мүсіндер жасады.

Римдік көшірмелері

Плинийдің "Табиғи тарихы" мен Лукианның "Филопсеуда" еңбектері грек түпнұсқаларынан қоладан көшірілген Диадуменнің римдік мәрмәрлерін сипаттаған, бірақ 1878 жылға дейін Британ мұражайындағы Vaison la Romaine (Roman Vasio) римдік мәрмәрі және тағы екеуі жоғалған Поликлиттің қола түпнұсқасын қайта жасайтыны анықталмады. Плинийдің мәлімдемесінше, Поликлиттің түпнұсқасы аукционда 100 талантқа сатылды, бұл антик замандағы өте үлкен сома еді, Адольф Фуртвенглер атап өткендей. Шындығында, римдік мәрмәр көшірмелері көп болған болуы керек, себебі танылған фрагменттер мен толық жұмыстардың саны көп, оның ішінде Луврдегі бас, Метрополитен өнер мұражайындағы толық үлгі, Прадо мұражайындағы тағы бір толық үлгі және оң қолынан түскен лентаның ұшы сақталған Британ мұражайындағы өмірлік мөлшерден сәл кіші римдік мәрмәр Фарнезе Диадумені бар. Британ мұражайындағы тағы бір нұсқасы, сәл зақымдалған, бірақ жалпы жағдайы жақсы, Францияның Вейсон қаласынан табылған. Диадуменнің кішілеу түрлері қоладан жасалған мүсіндер ретінде орындалды, ал Диадумен стиліндегі бас римдік оюлы асыл тастарда көптеген рет кездеседі. Афинадағы Ұлттық мұражайдағы Делостан шыққан мәрмәр Диадумен (оң жақта) жеңімпаздың плащы мен садағын ағаш түбіне қойылған күйінде бейнелейді, бұл оның садақ ату жарысында жеңіске жеткенін көрсетеді, және бұл Аполлонға жасалған сілтеме болуы мүмкін, ол да идеалдастырылған жасөспірім ретінде қарастырылған.

Қазіргі заманғы қабылдау

1878 жылы Поликлитпен қайта байланысқаннан кейін, Диадумен түріне қазіргі заманда беріліп отырған көркемдік құндылықты Афинадағы Ұлттық археологиялық мұражай 1889 жылы аяқталғанда төбесіне орналастырылған мүсіндердің арасында осы түрінің көшірмесінің болуы және Эскилин Венерасы кейде Диадумен түрінің әйелдік нұсқасы (диадумена, яғни диадеманы байлайтын әйел) ретінде түсіндірілуінен де көруге болады.