Кіріспе
Hydrangea quercifolia, көбінесе емен жапырақты гидрангия немесе емен жапырақты гидрангия деп аталады, Hydrangeaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі. Ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысында, Солтүстік Каролинадан батысқа қарай Теннессиге дейін, оңтүстікке қарай Флорида мен Луизианаға дейін орманды мекенжайларда табиғи түрде өседі. Ақ түсті әдемі гүлшоғырлары бар жапырақты бұта, әртүрлі сорттары саудада қолжетімді және бақшаларда өсіріледі. Оның түрлік атауы латын тіліндегі quercus ("емен") және folium ("жапырақ") сөздерінің қосындысынан құралған. Дегенмен, ол емен (Quercus) туысына жақын емес.
Hydrangea quercifolia, commonly known as oakleaf hydrangea or oak leaved hydrangea, is a species of flowering plant in the family Hydrangeaceae. It is native to the southeastern United States, in woodland habitats from North Carolina west to Tennessee, and south to Florida and Louisiana. A deciduous shrub with white showy flower heads, it is grown as a garden plant, with numerous cultivars available commercially. Its specific epithet combines the Latin words quercus ("oak"), and folium ("leaf"). However, it is not closely related to oak species (Quercus).
Бақ тарихы
Гортензия кверцифолияны 18 ғасырдың ботаник ғалымы Уильям Бартрам 1770 жылдары Каролинадан Флориданың солтүстік-батыс бөлігіне жасаған ботаникалық саяхатында атап өтті. Оның бұл өсімдікті алғашқы жазбасы қазіргі Оңтүстік-орталық Грузиядағы "Сладкая Вода" деп аталатын бұлақтың жанында табылды. Ол британдық және американдық бақтарға енуге ұзақ уақыт кетті. Ұлыбританияда гүлдері одан аз гүлдейді және тіпті нәзік деп есептеледі.
Өсіру
Гортензия кверцифолиясы бақтар мен саябақтарда сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Бау-бақшаларда көбінесе жеке өсімдік ретінде кездессе де, ірі бұталар мен ағаштардың фонында табиғи немесе ландшафтық орман жағдайында ең жақсы көрінеді. Ол жартылай көлеңкеден толық көлеңкеге дейін, таңғы күн және түстен кейінгі көлеңке жағдайында өте жақсы өседі. Құрғақшылыққа төзімді, бірақ гүлдемеуі мүмкін. Ұлыбританияда 'Brido' және 'Flemygea' сорттары Корольдік бау-бақша қоғамының Бақшалық Еңбек Сыйлығын алған. Көбейту кесу немесе бөлу арқылы жасалады; тамырлары бар топталған сабақтардың қысқа бөліктері питомник қатарында кішкентай бұташаға айналады. Жаңа немесе кептірілген гүлдері кескіш гүл ретінде әдемі болады.
Суыққа төзімділік
Емен жапырақты гидрангия әдетте USDA аймақтарының 5-9-ына төзімді деп есептеледі. Солтүстік аймақтардан алынған өсімдіктер, әдетте, оңтүстік аймақтардан алынған өсімдіктерге қарағанда қыс ортасында суыққа төзімдірек болады. Сонымен қатар, Флоридада өсетін өсімдіктердің суыққа төзімділігі басқа оңтүстік аймақтардан алынған өсімдіктерге қарағанда айтарлықтай төмен. Жапырақ аурулары көбінесе тек эстетикалық мәселе тудырады. Тамыр шіруіне шақыратын ауруларға Phytophthora, Pythium және Fusarium жатады, бұлардың барлығы саңырауқұлақтық аурулар. Тамыр шіруінің таралуын азайту үшін тиімді шаралар: дұрыс суару (суарулар арасында топырақтың кебуіне мүмкіндік беру), ауруға шалдыққан өсімдік бөліктерін жою және қажет болған жағдайда фунгицидтер қолдану. Басқа гидрангия түрлерімен салыстырғанда, емен жапырақты гидрангия Fusarium тамыр шіруіне көбірек бейім. Дегенмен, аурудың қыршыны сорттар арасында өзгереді, 'John Wayne' және ‘Brido’ ең төзімді сорттар болып табылады. Hydrangea quercifolia тұқымдасының геномы өте кішкентай (1.95 – 2.17 pg 2C ДНК). Табиғатта Hydrangea quercifolia-ның генетикалық әртүрлілігі географиялық тұрғыдан алты генетикалық ұқсас популяциялық «кластер» ретінде құрылымдалған. Жергілікті популяциялардың жойылуына себеп – мекен орындарының жойылуы немесе нашарлауы, көбінесе инвазивті түрлер, орман шаруашылығы немесе коммерциялық құрылыс салдарынан туындайды. Емен жапырақты гидрангия жоғары бәсекеге төзе алмайды, сондықтан инвазивті түрлердің зиянды әсеріне өте сезімтал. Зерттеушілер бұл әсерлерді түрдің таралу аймағының шетіндегі маңызды популяциялары бар жерлерді қорғау және басқару арқылы азайтуға болатынын атап өтті. Қорғау қажеттілігіне қоса, туған ортасының шетіндегі көптеген популяциялардың бірегей генетикалық ерекшеліктері бар (әсіресе Луизиана және Флоридада), оларды құнды генетикалық әртүрліліктің маңызды көзі ретінде қорғау өте маңызды.