Кіріспе

Израильдік генерал Авигдор "Януш" Бен Гал (; 1936 – 2016 жылғы 13 ақпан; туған Janusz Goldlust) – Израиль генералы.

Ерте өмір

Ол 1936 жылы Польшаның Лодзь қаласында Януш Людвиг Голдлуст ретінде дүниеге келді. Ол үш жаста болғанда Германия Польшаға шабуыл жасаған кезде Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Оның отбасы Польшадан КСРО-ға көшіп, ақырында Советтік Ресейдегі Сибірге жетті. Жолда оның ата-анасы із-жайсыз жоғалып кетті. Ата-анасы жоғалғаннан кейін ол әпкесі Иланамен бірге Тель-Авивке келді. Саяхат қиын болды, екі кішкентай бала автостоппен жүріп, пойызға мініп, соңында поляк генерал Владислав Андерстің әскерлері оларды жинап алып Тегеранға жеткізді. Иранда еврей агенттігі жүздеген осындай қарапайым балаларды жинап, лагерьлерге орналастырып, тамақтандырды, одан кейін Тегеран арқылы пойызбен Пакистанға, теңіз арқылы Мысырға, ал соңында тағы да пойызбен Палестинаға жеткізді. Еврейше есіміне қарамастан, барлығы оны "Януш" деп атады. Ол Польшадан кеткеннен кейін төрт жарым жылдан соң Израиль жеріне келді. Оларды алыс туысы қабылдап, тәрбиеледі.

Әскери мансап

Израиль тәуелсіздік алғаннан және 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында жеңіске жеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң Бен Гал Израиль қорғаныс күштеріне (IDF) шақырылды. Оның алғашқы жауынгерлік тәжірибесі 1956 жылы Египетпен Суэц соғысында болды. Ол дәрігер болуды армандағанына қарамастан, міндетті әскери қызметі аяқталғаннан кейін әскерде қалуға шешім қабылдады. Ол өзінің себептерін сұхбатында былай түсіндірді: "Мен әскерді мансапқа айналдыруды ешқашан жоспарламаған едім, бірақ маған ұнады, сондықтан қалдым. Мен Негевті, шөлді, далаларды жақсы көретінмін. Мен джиппен жылдам жүруді ұнататынмын. Кейін әскерге үйреніп, ол менің бір бөлігім болды. Әлдебір жаңа өмірді бастаудан қорқып қалған шығармын". 1977 жылы Бен Гал Солтүстік командалық құрамының басшысы болып тағайындалды. Ол 1981 жылдың жазының соңына дейін осы лауазымда қызмет етті, содан кейін генерал Әмір Дрори оны алмастырды. Ол "Литани" операциясында (1978) маңызды рөл атқарды. Кейіннен ол Саад Хаддадтың жасағын қаруландыру және оқытуға жауапты болды, ол ақырында Оңтүстік Ливан армиясына айналды. Израиль армиясының Ливанның оңтүстігіне жиі жасаған шабуылдары шекара маңындағы шабуылдарды азайтуға себеп болды, бұл еврей баспасөзінде ол жеке соғыс жүргізіп жатыр деген пікірлерге әкелді. 1981 жылы ол берген сұхбатында Израиль "христиандарға Ливанды сириялық басқыншылықтан азат ету үшін толық қолдау көрсетуі керек" деді. 1979 жылдың тамызында Бен Гал қорғаныс министрі Эзер Вейцманнан "бізді құлату мүмкіндігін күтіп тұрған денедегі қатерлі ісік" деген сөздері үшін сөккі алды.

Кейінгі өмірі

1997 жылғы маусымда ол Ариэль Шаронның Израильдің "Хаарец" газетіне қарсы 1982 жылы Ливанға операция жасау жоспарларын жасырғаны үшін қозғалған жамандау ісінде куәлік беруге шақырылды. Алайда, оның куәлігі Тель-Авив университетінде бұрынғы айтқан сөздерімен қайшы болды, онда ол Ливан соғысының ең үлкен мәселесі – "қорғаныс министрі мен бас штабтың құпия, бекітілмеген жоспары" екенін мәлімдеген. Келесі айда "Хаарец" Бас прокурордан Бен Галдың Шароннан бизнеске қатысты игіліктер алмастырып, сотта жалған куәлік бергенін тергеп қарауды сұрады. Арызда айтылғандай, сотқа қатысуға дейін аз уақыт бұрын Бен Галды Шарон Ресейдегі ірі табиғи газ келісімі мүмкіндігін зерттеуге жіберген. 2001 жылы Бен Гал Конго армиясын Израильде оқытуға өтініш берген. 1996 жылдан 1999 жылға дейін ол Израиль аэроғарыш өнеркәсібінің директорлар кеңесінің төрағасы болды, осы қызметке дейін Зви Зур, ал одан кейін Ори Орр келді. Ол сонымен қатар терроризмге қарсы халықаралық саясат институтының кеңесінде де жұмыс істеді. 2007 жылы Латрун қаласында өткен әскери конференцияда Бен Гал Израиль Қорғаныс күштерінің (IDF) жауынгерлік дайындығының нашарлап бара жатқанын сынға алды және IDF-тің технологиялық революциясы сарбаздарды "биондық машиналарға" айналдырды, ал ашық сын жоғары шенді офицерлердің мансаптық өсуіне кедергі келтіреді деген қорқыныш тудырды деп мәлімдеді. Ол енгізіліп жатқан барлық жаңа технологиялардың пайдасыз екенін айтты және командирлер енді бір-бірімен тікелей байланыс орнатудың орнына электрондық пошта арқылы хабарласуды жөн көретін деңгейге жеткенін мәлімдеді. 2009 жылдан қайтыс болғанға дейін ол кибер қару фирмасы NSO Group-тың директорлар кеңесінің төрағасы болды. Бен Гал 2016 жылғы 13 ақпанда дүниеден өтті.