Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мьянма (Бірма) азаматтары немесе Мьянма халқы – этникалық және діни шығуына қарамастан, Мьянма (Бірма) азаматтары немесе халқы. Мьянма – көп ұлтты, көп мәдени және көп тілді ел. Бирма үкіметі ресми түрде 135 этносты таниды, олар сегіз "ұлттық нәсілге" бөлінеді, атап айтқанда Бамар (Бирмалықтар), Шан, Карен, Рахин (Аракандықтар), Мон, Качин, Чин және Кая (Каренни). Бирмалық қытайлар мен пантайлар, бирмалық үндістер, англо-бирмалықтар және гуркхалар сияқты осы анықталған топтамалардан тыс көптеген этникалық және этномәдени қауымдастықтар бар. 2014 жылғы Мьянма халық санағында 51 486 253 адам тіркелді. Сонымен қатар, бірмалықтардың айтарлықтай диаспорасы бар, олардың көпшілігі көршілес Азия елдеріне қоныс аударды. Таинг-ин-та (တိုင်းရင်းသား) ұғымы.
Citizens or people of Myanmar (Burma)citizens of Myanmarinformation on the population of Myanmar
IslamChristianityHinduismAnimism
| related groups =
| footnotes =
| image upright =
Burmese people or Myanma people' are citizens or people from Myanmar (Burma), irrespective of their ethnic or religious background. Myanmar is a multi ethnic, multi cultural and multi lingual country. The Burmese government officially recognises 135 ethnic groups, who are grouped into eight 'national races,' namely the Bamar (Burmans), Shan, Karen, Rakhine (Arakanese), Mon, Kachin, Chin, and Kayah (Karenni). Many ethnic and ethnoreligious communities exist outside these defined groupings, such as the Burmese Chinese and Panthay, Burmese Indians, Anglo Burmese, and Gurkhas. The 2014 Myanmar Census enumerated 51,486,253 persons. There is also a substantial Burmese diaspora, the majority of whom have settled in neighbouring Asian countries. Concept of taing yin tha
Индонезиядағы прибуми және Малайзиядағы бумипутера ұғымдарына ұқсас, Бірма қоғамы қазіргі Мьянма жерінде тарихи тұрғыдан өмір сүрген жергілікті халықтарды таинг-ин-та деп жіктейді, бұл әдетте "ұлттық нәсіл" немесе "түпкі нәсіл" деп аударылады. Таинг-ин-та сөзбе-сөз "мемлекеттің негізін құрағандар" немесе "аймақтың ұрпақтары" дегенді білдіреді. Бирма үкіметі ресми түрде 135 таинг-ин-та этносын 1824 жылы төменгі Бирманы алғаш рет британдықтар анексиялағанға дейін Мьянмада өмір сүрген "түпнұсқа тұрғындары" ретінде мойындайды. Колониалды дәуірге дейінгі кезеңде мәдени сәйкестіктер өтімді және динамикалық болды, олар қамқоршы-клиент қатынастары, діндер мен аймақтар негізінде анықталды. 1980 жылдары үкімет этнолингвистикалық топтарды сегіз ұлттық нәсілдің құрылымы бойынша 135 кіші категорияға жіктеді, бұл идеяны 1988 жылғы төңкерістен кейін әскери хунта одан әрі таратты және ол елдің әртүрлі қауымдастықтарын жіктеудің ресми жүйесі болып қалды.
Similar to the concepts of pribumi in Indonesia and bumiputera in Malaysia, Burmese society categorises indigenous peoples who had historically lived in what is now modern day Myanmar as taing yin tha (တိုင်းရင်းသား), which is typically translated as 'national race' or 'indigenous race.' Taing yin tha literally means 'those who form the basis of the state' or 'offspring of a region.' The Burmese government officially recognizes officially 135 taing yin tha'' ethnic groups as “original inhabitants” who lived in Myanmar before the first British annexation of Lower Burma in 1824. In the pre colonial era, cultural identities were fluid and dynamic, defined on the basis of patron–client relationships, religions, and regions. In the 1980s, the government formally categorised ethnolinguistic groups into 135 subcategories within the construct of the eight national races, an idea which was further propagated by the military junta following the 1988 coup and has remained the official framework for categorising the country's diverse communities.
Бірма диаспорасы
Бірма диаспорасы – Мьянмадан әлемнің басқа бөліктеріне көшіп келген отбасылар мен жеке тұлғаларды білдіреді. Мьянма ондаған жылдар бойы ішкі қақтығыстар, кедейлік және саяси қуғын-сүргін салдарынан халықтың қоныс аударудың маңызды толқындарын бастан өткерді, мұның себебі көбінесе 1962 жылғы Бірмадағы төңкеріс, 8888 жылғы көтеріліс және одан кейінгі 1988 жылғы төңкеріс сияқты саяси оқиғалар болды, соңғысы – 2021 жылғы Мьянмадағы төңкеріс. Диаспора негізінен 3 топқа бөлінеді: қақтығыс аймақтарынан қашқан діни азшылықтар мен этникалық топтар, саяси тұрақты орта іздейтін элиталар және жақсы білім беру мен экономикалық мүмкіндіктерді іздейтіндер. 2021 жылғы әскери төңкеріс Мьянма азаматтығы бар адамдардың (мысалы, мамандар, басшылар және инвесторлар) сондай-ақ, эмигранттардың елден кетуіне әкеліп соқты, бұл елдің дамып келе жатқан стартап саласына әсер етті. Таиланд – бірмалық мигранттар үшін ең танымал бағыт; Таиландта екі миллион бірмалық тұрады. Азиядан тыс, Америка Құрама Штаттарында, Австралияда, Ұлыбританияда және Жаңа Зеландияда да маңызды диаспора бар. 2021 жылы Мьянмадағы азаматтық соғыс басталғаннан бері Жапония бірмалық босқындарды қабылдауда маңызды рөл атқарып келеді. Жапониядағы бірма халқы 2021 жылы 37 мыңнан 2022 жылы 56 мыңға дейін өсті және 2023 жылдың маусымына қарай шамамен 69 мыңға жетті. Мьянма – Жапониямен ұзақ жылдар бойы қарым-қатынаста болғандықтан, көптеген босқындарды қабылдаған алғашқы ел. Жапонияда Токиодағы Такаданобаба ауданында «Кіші Янгон» бар.
The Burmese diaspora refers to families and individuals who have migrated to other parts of the world from Myanmar. Myanmar has experienced significant waves of population displacement, due to decades of internal conflict, poverty, and political persecution, often triggered by political events like the 1962 Burmese coup d'état, the 8888 Uprising and ensuing 1988 coup d'état, and most recently, the 2021 Myanmar coup d'état. The diaspora is broadly categorised into 3 groups: religious minorities and ethnic groups who have fled conflict areas, elites seeking more politically stable environments, and others seeking improved educational and economic opportunities. The recent military coup in 2021 has resulted in the exodus of repatriates of Burmese nationality (e. g., professionals, executives and investors) as well as expatriates alike, impacting the country's emerging start up scene. Thailand is the most popular destination for Burmese migrants; two million Burmese people live in Thailand. Outside of Asia, there is also a significant diaspora in the United States, Australia, United Kingdom, and New Zealand. Since the outbreak of Myanmar civil war in 2021, Japan has take a large role by taking Burmese refugees. The Burmese population in Japan went from 37,000 in 2021 to 56,000 in 2022 and is by June 2023 about 69,000. Myanmar was the first country that Japan has taken large numbers of refugees due to its long relations. Japan also has a "Little Yangon" in Tokyo at Takadanobaba area.
Генетика
Мьянма Шығыс Азия, Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Шығыс Азияның тоғысқан жерінде орналасқан. Мьянма халқының генетикалық талдауы Мьянманың гаплогруппалық таралуының әдеттегі Оңтүстік-Шығыс Азия үлгісін, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Азия және Үндістанның ықпалын көрсетеді. Бір зерттеуде Бамар және Карен, екеуі де туысқан Тибет-Бурман тілдерінде сөйлесе де, генетикалық тұрғыдан өзгеше екені анықталды. Бамар генетикалық әртүрліліктің жоғары деңгейін, ал Карен генетикалық оқшауланудың жоғары деңгейін көрсетеді. Генетикалық топтар ішінде де генетикалық айырмашылықтар байқалады, Бамар, Рахин және Карен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Тай-Кадай және Хмонг-Миен халықтарымен жақын туыстық байланысқа ие, ал Нага және Чин Солтүстік-Шығыс Үндістандағы Аустроазиялық және Тибет-Бурман халықтарымен жақын генетикалық байланыстарды көрсетеді.
Myanmar sits at the confluence of East Asia, South Asia, and Southeast Asia. Genetic analyses of Myanmar's population has indicated that Myanmar's haplogroup distribution shows a typical Southeast Asian pattern, but also Northeast Asian and Indian influences. One study found that the Bamar and Karen, although both speak related Tibeto Burman languages, are genetically disparate, with the Bamar showing extraordinary degrees of genetic diversity and the Karen displaying greater degrees of genetic isolation. There is also observed genetic divergence within genetic populations, with the Bamar, Rakhine, and Karen showing closer affinity with Tai Kadai and Hmong Mien populations in Southeast Asia, and the Naga and Chin showing closer genetic ties with Austro Asiatic and Tibeto Burman populations in northeast India.