Кіріспе
Мьянма (сонымен қатар Бирма деп те аталады) – Индокитай түбегінде орналасқан Оңтүстік-Шығыс Азияның ең солтүстік-батыс мемлекеті. 261,228 шаршы миль (676,578 км²) аумақты алып жатқан Мьянма Оңтүстік-Шығыс Азиядағы екінші, ал құрлықтағы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі ел болып табылады. Мьянма Үнді және Еуразиялық плиталардың бойында, Тибет жотасының оңтүстік-шығысында жатыр. Батысында Бенгал шығанағы, оңтүстігінде Андаман теңізі орналасқан. Ел бірнеше тау тізбегінің арасында қоршалған, батысында Аракан таулары, ал шығысында Шан жотасы басым. Мьянмада 135 ресми танылған этникалық топ өкілдері тұрады. Бұл ел Үнді мұхитының маңызды кеме жолдарына жақын орналасқан және тарихи түрде Бенгал шығанағы арқылы Қытайға қарай сауда жолдарының өтуіне мүмкіндік берген. Елдің көршілері – Қытай, Үндістан, Бангладеш, Таиланд және Лаос.
Myanmar (also known as Burma) is the northwesternmost country of mainland Southeast Asia located on the Indochinese peninsula. With an area of 261,228 sq mi (676,578 km2), it is the second largest country in Southeast Asia and the largest on mainland Southeast Asia. Myanmar lies along the Indian and Eurasian Plates, to the southeast of the Tibetan Plateau. To its west is the Bay of Bengal and to its south is the Andaman Sea. The country is nestled between several mountain ranges with the Arakan Mountains on the west and the Shan Plateau dominating the east. The country is home to many diverse ethnic groups, with 135 officially recognized groups. It is strategically located near major Indian Ocean shipping lanes and was historically home to overland trade routes into China from the Bay of Bengal. The neighboring countries are China, India, Bangladesh, Thailand and Laos.
Өзендер
Бірманың басты өзені Иравади солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып, Орталық Бірма алқабы арқылы кең дельтада құлайды. Меконг өзені Тибет жотасынан Қытайдың Юньнань және солтүстік-шығыс Бирма арқылы Лаосқа дейін созылады. Алқапта маңызды кен байлықтары мен ормандық экожүйелер кездеседі. Оның құнарлы дельтасы жылдық күріш өнімінің 60 пайызын қамтамасыз етеді. Өзен тарихи тұрғыдан маңызды, өйткені оның жағалауларында Баган ғибадатханалары орналасқан, ал Качин халқының отаны өзеннің бастауы – Нмай және Мали өзендерінің қосылған жеріне жақын.
Жерді пайдалану және табиғи ресурстар
Егістік жер 16,56% Тұрақты егістер 2,25% Басқа жерлер 81,20% (2012) Суармалы жер 21 100 км² (2004) Су ресурстарының жалпы жаңартылатын көлемі (2011) Тұщы судың жалпы (тұрмыстық/өнеркәсіптік/ауыл шаруашылығы) қолданылуы (10%/1%/89%) Тұщы судың жан басына шаққандағы қолданылуы (2005) Ежелгі заманнан бері Мьянма табиғи ресурстарының молдығымен әйгілі. Санскрит тіліндегі Суварнабхуми (သုဝဏ္ဏဘူမိ) атауы мыңжылдықтар бойы қазіргі Төменгі Бирма және Таиланд аймақтарына қатысты қолданылып келген. Бүгінде мұнай, табиғи газ, терек, басқа да ағаштар, қалайы, антимон, мырыш, мыс, вольфрам, қорғасын, көмір, мәрмәр, әк тас, жаде, рубин, сапфир, табиғи газ және су электр станциялары маңызды ресурстар болып табылады. 2010 жылдан бері Мьянмада тау-кен өнеркәсібіне шетелдік тікелей инвестициялар күрт өсті.
Since ancient times, Myanmar has been famous for its abundance of natural resources. The Sanskrit name Suvarnabhumi (သုဝဏ္ဏဘူမိ) has been used in relation to the area in modern day Lower Burma and Thailand for millennia. Today, major resources include petroleum, natural gas, teak, other timber, tin, antimony, zinc, copper, tungsten, lead, coal, marble, limestone, jade, rubies, sapphire natural gas, and hydropower. Since 2010, Myanmar has had an explosion of foreign direct investment in the extractive sector.
Табиғи қауіптер
Табиғи апаттарға құрылысқа зиян келтіретін жер сілкінісі мен циклон жатады. Мамыр мен қыркүйек аралығындағы жаңбырлы маусымда су тасқыны мен көшкін жиі болады. Периодтық құрғақшылықтар да кездеседі. Мьянма Үнді тақтасының, Еуразиялық тақтаның және Бирма микропластинасының қосылған жерінде орналасқан. Үнді-Еуразиялық субдукциялық аймақ және Үнді-Бірма тақтасының шекаралары жер сілкінісінің жиі ошақтары болып табылады. Ел тарихында, мысалы 1839 жылғы Ава жер сілкінісі сияқты, көптеген зиянды жер сілкіністеріне себепкер болған континенттік оң жақты трансформациялық Сагаинг жарылысы бар. Мьянма шамамен екі жылда бір рет күшті циклонға ұшырайды. Ең көп зиян келтіретін қатты циклон қараша және мамыр айларында болады. Солтүстік Үнді мұхитындағы соңғы ғасырлық циклогенез деректері осы екі айда циклон пайда болудың айтарлықтай өскенін көрсетіп тұр. Мьянмаға ең көп зиян келтірген циклон – 2008 жылғы сәуір-мамыр айларында болған «Наргис» циклоны. Климаттың өзгеруіне байланысты мұхиттар жылынады, бұл Мьянма үшін циклонның күшеюіне және одан да көп зиян келтіруіне әкелуі мүмкін.
Қоршаған орта
Қоршаған орта мәселелеріне орманды жою, өнеркәсіптік қалдықтардың ауа, топырақ және суды ластауы, сондай-ақ ауруларға себеп болатын санитария мен су тазартудың жеткіліксіздігі кіреді. Климаттың өзгеруі Мьянмаға да маңызды әсер етеді деп болжануда, мысалы, құрғақшылықтың және суық аяздар сияқты ауа райының қалыптан тыс жағдайларының жиілігі мен қарқындылығы артуы мүмкін. 2020 жылы Мьянма үшін IUCN Экожүйелердің қызыл тізіміне сәйкес бағалау жүргізілді, оның нәтижесінде 10 биомдағы 64 құрлық экожүйесінің түрлері сараланды. Бұл 64 экожүйе түрінің 1-і толық құлдыраған, 8-і өте қауіпті, 9-ы қауіпті, 12-сі осал, 3-і қатерге жақын, 14-і ең аз алаңдатарлық, ал 17-сі туралы мәліметтер жеткіліксіз деп танылды. 64 құрлық экожүйесінің түрлеріне бес тұзды-тұщы сулы жүйе, бір құрғақ жер асты жүйесі, бір көл, бес батпақты жерлер, төрт полярлық/альпілік жүйе, он екі саванна және шалғындық, екі жағалау жүйесі, екі супралитторальдық жағалау жүйесі, жеті қоңыржай және бореальдық орман және орман алқаптары, сондай-ақ жиырма бес тропикалық және субтропикалық орман кіреді. Жақында жүргізілген жаһандық қашықтықтан зондтау талдауы Мьянмада 3 316 км² тұйық жағалау аймағы бар екенін көрсетті, бұл елді тұйық жағалау ауданы бойынша әлемдегі 8-ші орынға қойды.