Кіріспе

Бельгиялық композитор, органшы және профессор (1893–1974)

Жан Абсил (23 қазан 1893 – 2 ақпан 1974) – бельгиялық композитор, органшы және Брюссель консерваториясының профессоры.

Өмірбаян

Абсил Бельгияның Эно провинциясының Бонскор қаласында дүниеге келген. Оның ұстазы – Альфонс Ойен, Бонскор базиликасының органшысы. 1913 жылдан бастап ол Брюссель консерваториясында орган мен гармонияны оқыды, бірақ бітірген соң композицияға ден қоюға шешім қабылдады. 1922 жылы Абсил Бельгияның Рим сыйлығын, ал 1934 жылы Парижге саяхаттауға мүмкіндік берген Рубенс сыйлығын жеңіп алды. Сол жерде ол замандастары Ибер, Мийо және Онеггермен танысты. Абсилдің халықаралық деңгейде танылуына оның бірінші фортепиано концерті (op. 30) себеп болды, ол 1938 жылғы Королева Елизавета атындағы фортепиано конкурсы (Изаи) үшін жазылған және барлық финалистер үшін міндетті туынды болды. Осы шығарманы қатесіз жатқа айтқандардың бірі – екінші жүлде иегері Моура Лимпани (Эмиль Гилельстен кейін) болды. 1930 жылдан бастап Абсил Брюссель консерваториясында гармониядан сабақ берді, ал алты жылдан кейін контрапункт профессоры атанды. Оның консерваториядағы шәкірттерінің арасында Пол Данблон да болды. Ол сонымен қатар Королева Елизавета атындағы Музыкалық капеллада және Эттербек музыка мектебінде оқытты. Осы кезеңде ол Шарль Лейренспен бірге «Revue Internationale de Musique» (1936–1952) журналының алғашқы редакторы болды. 1955 жылдан бастап Бельгия Корольдік академиясының мүшесі болды. Ол 80 жасында Брюссельде қайтыс болды.

Композициялар

Бастапқыда Абсилге кеш романтика мектебінің, әсіресе Вагнер мен Рихард Штраустың ықпалы тиді. 1934 жылы Парижге сапар шеккен кезде ол көбірек заманауи стильді қабылдауға көшті. Бұл Мильход пен Шенберг сияқты замандас композиторлардың ықпалымен полифония және полимодальдық құрылымдарды пайдалануды қамтиды. Абсилдің музыкасын тыңдағанда құлақ тоналдық тұрақсыздық сезімін ешқашан бастан өткермейді: классикалық мажор немесе минор тоналдылықтарына сілтеме табу мүмкін болмай қалғанда композитор әр шығарма үшін жаңа ладтар ойлап табады. Осы ладтардан классикалық ладтардан өзгеше болса да, экспрессивтік мәні бар (кернеу немесе аяқталу) аккордтар пайда болады. Абсил ешқашан нақты атоналитетке көшкен жоқ: дауыстардың көрінетін тоналдық тәуелсіздігі әрқашан бірегей тоналдылыққа келіп тіреледі. Абсил 20 жасынан бастап 70 жасқа дейін өте өнімді болды, әсіресе фортепиано туындыларын жазуға ден қойды; ол өзі де шебер пианист еді. Бұл туындыларға соло фортепианоға арналған Баллада, Op. 129 (тек сол қолмен ойналады), сондай-ақ 3 Pièces (тек оң қолмен ойналады) кіреді. Оның екі қолмен ойналатын фортепиано туындыларының арасында үш сонатина (1937, 1939 және 1965 жылдары жазылған) және екі Grand Suites бар. Grand Suites (Op.110, 1965 жылы жазылған) Фредерик Шопенге арналған құрмет көрсету болды. 1946 жылы ол тағы бір туынды жазды – Hommage à Schumann, ал 1957 жылы фортепианоға арналған Passacaglia in Memoriam Alban Berg. Оның соңғы аяқталған туындысы – фортепиано концерті №3, Op. 162. Абсилдің фортепианоға жатпайтын музыкасына бір опера, Les Voix de la mer, және бес симфониядан тұратын цикл кіреді, олардың біріншісін (Op. 1) ол 27 жасында, Пол Гилсонның шәкірті болғанда жазған. Ол 1921 жылы Prix Agniez сыйлығын жеңіп алды.