Кіріспе
Монреальдегі пресвитериан шіркеуі, Квебек, Канада.
Сент-Эндрю және Сент-Пол шіркеуі – Монреаль, Квебек, Канаданың орталық бөлігіндегі пресвитериан шіркеуі. Ол 3415 Redpath көшесінде, Шербрук көшесінің бұрышында (138-ші тас жол) орналасқан. Ол «Алтын шаршы миль» аймағына, Монреаль көркемөнер мұражайына, Конкордия университетіне (Сэр Джордж Уильямс кампусына) және Гай-Конкордия метро стансасына жақын орналасқан. Бұл шіркеу Канаданың «Қара күзет» (Royal Highland Regiment) полкінің әскери шіркеуі болып табылады. Бұл қауым 1918 жылы XIX ғасырдың басында құрылған екі қауымның бірігу нәтижесінде пайда болған.
Әндір шіркеуі
Қауым 1802 жылы құрылды және бастапқыда Нотр-Дам көшесінде орналасқан. Бұл Монреальдегі екінші пресвитериандық қауым болды, алғашқысы 1787 жылы құрылған Сент-Габриэль көшесі шіркеуінің шотландтық пресвитериандық қауымы еді. 1809 жылы ескі Монреальдегі Сент-Петр көшесінде алғашқы Сент-Эндрю шіркеуі салынды және сол кезде Сент-Петр көшесіндегі шіркеу деп те аталатын. 1820 жылы ол Шотландия шіркеуімен жақын байланысқа келді. Жаңа Сент-Эндрю шіркеуінің ғимараты 1851 жылы Де-ла-Гаушетьер көшесінің бұрышында, Beaver Hall төбесінде салынды. Ол Солсбери соборының жоспары негізінде салынды және Шотландия соборы деп белгілі болды. Собор 1869 жылы толығымен өртеніп кетті, бірақ сол жерде тез арада қайта салынды. 1875 жылы Сент-Эндрю Канадалық пресвитериандардың бірігуіне қатыспады; керісінше, 1918 жылы Сент-Полс шіркеуімен біріккенге дейін Шотландия шіркеуімен бірге қалды. 1927 жылы бұрынғы шіркеу Beaver Hall Hill-дегі Bell Canada бас кеңсесі үшін орын ашу мақсатымен бұзылды.
Қасиетті Пауыл шіркеуі
Пауыл шіркеуі 1832 жылы, пионерлік Сент-Габриэль-стрит шіркеуіндегі тағы бір даудың нәтижесінде құрылды, ол преподобный Джеймс Сомервиллдің ізбасары мәселесіне байланысты болды; преподобный Роберт Истон мен преподобный Эдвард Блэк (екеуі де Сомервиллдің көмекшілері) арасында. Дау Шотландияға дейін жетті, онда Канададағы Шотландия шіркеуінің қауымдары мұндай мәселелерді шешу үшін өз Синодарын құруға шақырылды. 1831 жылы осының нәтижесінде Монреальде жаңа қауым құрылды, ал Сент-Полс, Блэктің басшылығымен, Сент-Габриэль шіркеуінің азшылық бөлігінен тұрды. Сент-Габриэль шіркеуі Истонның басшылығына берілді. 1834 жылы Сент-Полс үшін Сайнт-Элен көшесінде жеке ғимарат салынды. Архитектор Джон Уэллс жобалаған бұл ғимарат Джон Редпат пен Питер МакГиллге тиесілі жерде орналасқан. Ол 1868 жылы бұзылып, орнына коммерциялық ғимарат салынды. 1867 жылы архитектор Фредерик Лоуфордтың жобасы бойынша Дорчестер бульварының (қазіргі Рене Левеск бульвары) Санте-Моник көшесінің бұрышында жаңа Сент-Пол шіркеуі салынды, сол жерде Терминал мұнарасы, Королева Елизавета қонақ үйі және Монреальдің Орталық вокзалы орналасқан. 1870 жылы бұл ғимарат 4 канадтық пресвитериандық топтардың делегаттарының кездесу орны болды, олар 1875 жылы бірікті. Сент-Полс Канададағы пресвитериан шіркеуін қолдаған бірнеше Сент-Эндрю отбасыларын қабылдады. 1931 жылы Сент-Пол шіркеуін бұзып, Орталық вокзалдың құрылысына орын беру жоспарланған. Оны Pères de Sainte Croix 1 доллар символдық сомаға сатып алып, бұзудан сақтап қалды. Алпыс күндік жұмыстың нәтижесінде ғимарат тас-тас болып демонтаждалды және Колледж Сен-Лоранның аумағына көшірілді. Оны сәулетші Люсьен Парент қайта құрастырды, шіркеуді католик шіркеуі ретіндегі жаңа міндетіне сәйкес сәл өзгертті. Сондай-ақ, оның астында театр салу үшін бір қабатқа көтерілді. Театр әйгілі Compagnons de Saint Laurent француз тіліндегі театр труппасының үйі болды. Мекеменің секуляризациялануынан кейін ол бос қалды және 1979 жылы мұражайға айналдырылды. Бүгінде мұражай бұрынғы Сент-Пол шіркеуі ғимаратында орналасқан.
Әндір және Пауыл
Қазіргі ғимарат Шербрук көшесінде Редпат бұрышында салынды және 1932 жылы ашылды. Бұл шіркеуді салу идеясы 1918 жылы 19 ғасырда құрылған екі жеке пресвитериан қауымының бірігуінен кейін туды. Ол негізінен Гарольд Лиа Фетерстонхау фирмасында жұмыс істеген Монреаль суретшісі Х. Росс Виггс салған, архитектуралық стильде готикалық жаңғыруға жатады. Құрылыста болат пен темір бетон қолданылды, бірақ ішкі бөлігі толығымен тастан жасалған. Кафедраль стилінде салынған шіркеудің ішкі кеңістігі үш дәлізден тұрады. Үлкен әйнек терезе негізгі қасиетті дастарқанға қарап тұрады. Ағылшын өнер және қолөнер қозғалысымен байланысты Уильям Моррис жасаған екі терезе де бар. Шапельдердің біріндегі көркем темір торша архитекторы Фетерстонхоуға жүлде алып берді. Шіркеу ішіндегі көптеген естелік әйнек терезелер бұрынғы Сент-Пол шіркеуінен алынған. Шіркеудің орган аспабы 1932 жылы Casavant Frères компаниясымен салынды, ол Монреальдағы ең ірі орган, 7000 құбырдан тұрады. Ғимараттың ұзындығы 67 метр, ал сыртқы мұнарасының биіктігі 41 метр.
Министрлер
Сент-Эндрю (1803–1918)
Джон Форрест пастор (1803)
Роберт Истон пастор (1804–1824)
Джон Бернс пастор (1824–1826)
Александр Матисон, ДД пастор (1826–1870, 1837–38 жылдары демалыста)
Гавин Ланг пастор (1870–1882)
Дж. Эдгар Хилл, ДД пастор (1882–1911)
Джордж Дункан, ДД пастор (1914–1918)
Сент-Пол (1832–1918)
Эдвард Блэк, ДД пастор (1832–1845)+
Роберт МакГилл, ДД пастор (1845–1856)+
Уильям Снодграсс, ДД пастор (1856–1864), Кингстон, Онтариодағы Queen's College директоры. Джон Дженкинс, ДД, ЛЛД пастор (1865–1881)
Джеймс Баркли пастор (1882–1910)
Р. Брюс Тейлор пастор (1911–1917)
Сент-Эндрю және Сент-Пол (1918–қазіргі уақытқа дейін)
Джордж Дункан, ДД пастор (1918–1924)
Джордж Дональд, ДД пастор (1925–1945)
Р. Дж. Берлис, ДД пастор (1946–1973)
Уильям Расселл пастор (1973–1982)
Д. С. С. Армур, Д.Д. пастор (1983–1998, қазіргі кезде зейнеткер министр)
Ричард Топпинг, Ph. D (1997–2000 жылдары көмекші министр, 2000 жылдың ақпанынан 2009 жылдың маусымына дейін аға министр), Реформациялық дәстүрдегі зерттеулер кафедрасының профессоры, Сент-Эндрю залы, Ванкувер теология мектебі, Британдық Колумбия университеті, 2009 жылдың шілдесінде тағайындалды; Ванкувер теология мектебінің директоры, 2013 жылдың 1 шілдесінде тағайындалды)
Джеффри Винстра (2010 жылдың 12 қыркүйегі – 2015 жылдың 2 мамыры)
Гленн Честнатт доктор (2016 жылдың 16 қазанында қызметке кірді)
Rev. John Forrest (1803)
Rev. Robert Easton (1804–1824)
Rev. John Burns (1824–1826)
Rev. Alexander Mathieson, DD (1826–1870, 1837–38 leave)
Rev. Gavin Lang (1870–1882)
Rev. J. Edgar Hill, DD (1882–1911)
Rev. George Duncan, DD (1914–1918)
St. Paul's (1832–1918)
Rev. Edward Black, DD (1832–1845)+
Rev. Robert McGill, DD (1845–1856)+
Rev. William Snodgrass, DD (1856–1864), appointed Principal of Queen's College, Kingston, Ontario. Rev. John Jenkins, DD, LLD (1865–1881)
Rev. James Barclay (1882–1910)
Rev. R. Bruce Taylor (1911–1917)
St. Andrew's and St. Paul's (1918–present)
Rev. George Duncan, DD (1918–1924)
Rev. George Donald, DD (1925–1945)
Rev. R. J. Berlis, DD (1946–1973)
Rev. William Russell, (1973–1982)
Rev. J. S. S. Armour, DD (1983–1998, presently Minister Emeritus)
Rev. Richard Topping, Ph. D (Assistant Minister 1997–2000, Senior Minister February 2000 June 2009), appointed to St. Andrew's Hall Chair of Studies in the Reformed Tradition, St. Andrew's Hall, Vancouver School of Theology, University of British Columbia, July 2009; appointed Principal of the Vancouver School of Theology, July 1, 2013)
Rev. Jeffrey Veenstra (September 12, 2010 – May 2, 2015)
Rev. Dr. Glenn Chestnutt (inducted October 16, 2016)