Ежи Пневский: Польшалық физик және гиперядроны ашқан ғалым
Jerzy Pniewski
Ежи Пневский – поляқ физигі, гиперядроны ашқан ғалым. Варшава университетінің профессоры, Польша ғылым академиясының мүшесі. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польша физигі (1913–1989)
Polish physicist (1913–1989)
Жерзи Пнеевский (польша тілінде: ; 1 маусым 1913 – 16 маусым 1989) – Польша физигі, Варшава университетінің профессоры және Польша Ғылым академиясының мүшесі. Ол 1952 жылы Мариан Данышпен бірге гиперядроны ашқанымен әйгілі.
Jerzy Pniewski (Polish: ; June 1, 1913 – June 16, 1989) was a Polish physicist, professor at the University of Warsaw and a member of the Polish Academy of Sciences. He is best known for discovering the hypernucleus together with Marian Danysz in 1952.
Өмір және мансап
Пневский 1913 жылы Польшаның Плоцк қаласында дүниеге келген. Варшава университетінде математика және физиканы оқыған. 1953–1958 және 1962–1975 жылдары Варшава университетінің Эксперименталды физика институтының директоры, ал 1975 жылдан 1981 жылға дейін физика кафедрасының меңгерушісі болды. 1950 жылдары ол физика студенттеріне CERN-де жұмыс істеуге мүмкіндік берді, олар сол кезде саяси себептермен бұл жобаға ресми түрде қатыса алмады. Оның ғылымға қосқан үлесі субатомдық эксперименттік физика, әсіресе ядролық физика саласында. 1952 жылы Мариан Данишпен бірге гиперядроны ашты. Бұл жаңалық ядролық эмульсия пластинасын пайдаланып, ғарыштық сәулелерге ұшырату арқылы, олардың энергетикалық, бірақ кешіктірілген ыдырауына негізделген. Бұл құбылыс Λ барионын қамтитын ядролық фрагментке байланысты деп есептелді. Бұл жетістік ядролық және элементар бөлшектер физикасының дамуында маңызды рөл атқарды, өйткені зерттеушілер алғаш рет атом ядроларын байқады, онда кем дегенде бір протон немесе нейтрон сәл ауыр гиперонмен (құрамында таңсық кварк бар) алмастырылған. 1962 жылы гиперядролық изомерді ашты. 1964 жылы 1-ші дәрежелі Еңбек туы орденімен марапатталды. 1969 жылы Польша физикалық қоғамынан Мариан Смолуховский медалін алды. Физика саласындағы Нобель сыйлығына үш рет ұсынылды (1962, 1965, 1967). 1974 жылы Польшаны қайта қалпына келтіру орденінің Командор кресімен марапатталды. 1971 жылы Польша ғылым академиясының толық мүшесі болды. Лион және Гейдельберг университеттерінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 1989 жылы қайтыс болып, Варшавадағы Повузки зиратында жерленген. Физик Анджей Каетан Вроблевскийдің сөзіне сүйенсек, Пневский Мари Кюри, Мариан Смолуховский, Карол Олзевский және Мариан Данишпен қатар ХХ ғасырдың ең ұлы поляк физиктерінің бірі саналады.
Pniewski was born in 1913 in Płock, Congress Poland. He studied mathematics and physics at the University of Warsaw. He served as Director at the Institute of Experimental Physics of the University of Warsaw between 1953–1958 and 1962–1975 and subsequently as Head of the Department of Physics from 1975 to 1981. In the 1950s, he enabled his physics students to work at CERN, who were officially unable to participate in this project due to political reasons at that time. His contributions to science are in the area of subatomic experimental physics, in particular nuclear physics. In 1952, he co discovered the hypernucleus with Marian Danysz. The discovery was made with the use of a nuclear emulsion plate exposed to cosmic rays, based on their energetic but delayed decay. This event was inferred to be due to a nuclear fragment containing a Λ baryon. This achievement proved to be fundamental in the development of nuclear and elementary particle physics as for the first time, researchers observed atomic nuclei in which at least one proton or neutron was replaced by a slightly heavier hyperon (containing a strange quark). In 1962, he discovered hypernuclear isomery. In 1964, he received the Order of the Banner of Labour 1st Class. In 1969, he was awarded the Marian Smoluchowski Medal by the Polish Physical Society. He was nominated for the Nobel Prize in Physics three times (1962, 1965, 1967). In 1974, he was awarded the Commander's Cross of the Order of Polonia Restituta. In 1971, he became a full member of the Polish Academy of Sciences. He received honorary doctorates from the University of Lyon and University of Heidelberg. He died in 1989 and was buried at the Powązki Cemetery in Warsaw. According to physicist Andrzej Kajetan Wróblewski, Pniewski is among the greatest Polish physicists of the 20th century alongside Marie Curie, Marian Smoluchowski, Karol Olszewski, and Marian Danysz.