Кіріспе

Денсаулық сақтау ғимараттары үшін емдік орта – науқастар мен олардың туысқандарын аурудың, ауруханаға жатудың, медициналық сапарлардың, емделу процесінің және кейде қайғының тудырған стрессінен қолдайтын физикалық жағдай және ұйымдық мәдениетті білдіреді. Бұл тұжырым физикалық денсаулық сақтау ортасы науқастың жедел және созылмалы аурулардан қалпына келуіне немесе бейімделуіне әсер ете алатынын көрсетеді.

Өмірбаян

Емдеу ортасының бастапқы тұжырымдамасын Флоренс Найтингейл әзірледі, оның медбикелік теориясы медбикелерді емдеу үшін ортаны өзгертуге шақырды (Найтингейл, Ф. 1859). Найтингейл науқастың азабын азайту және сауығу мүмкіндігін арттыру үшін "аурухана" жағдайының талаптарын, оның ішінде тыныштық, жылу, таза ауа, жарық және дұрыс тамақтануды егжей-тегжейлі сипаттады. Алғашқы денсаулық сақтау дизайны оның "Ауруханалар туралы ескертулер" атты еңбегінде баяндалған теорияларына негізделді. Луи Пастер және басқалардың ашқан жаңалықтары микробтар теориясына және басқа технологияларға жол ашты, содан кейін ортаның рөлі инфекцияны бақылау және технологиялық жетістіктермен басым болды. 1960 жылдардан бастап емдеу ортасы дәлелге негізделген дизайнмен (EBD) байланысты, бұл тұжырымдамаға берік ғылыми негіз берді. Кейбір жағынан емдеу ортасының түсінігі EBD-ге дамыды деуге болады, бірақ бұл көбінесе стрессті азайту саласында байқалады; EBD емдеу ортасының шегінен асып, персоналдың стресі мен шаршауы, науқастың стресі, сондай-ақ сапаны және науқастың қауіпсіздігін жақсарту үшін мекеменің операциялық тиімділігі мен өнімділігіне ортаның әсерін қарастырады, науқастардың клиникалық нәтижелерін ескереді. Роджер Ульрихтің 1984 жылғы зерттеуі көрсетті, табиғатқа қараған хирургиялық науқастарда асқынулар аз болды, олар аз ауырсынуға қарсы дәрі қолданды және кірпіш қабырғаға қарағандарға қарағанда ертерек шықты. Содан бері көптеген зерттеулер жүргізіліп, ортаның әртүрлі факторларының денсаулыққа әсерін көрсетті. Бүгінде емдеу ортасының философиясы нейроғылымдар, экологиялық психология, психонейроиммунология және эволюциялық биология саласындағы зерттеулерге негізделген. Осы зерттеулерді біріктіретін ортақ элемент – стрестің адамға тигізетін физиологиялық әсері және емделу қабілеті. Психологиялық қолдау көрсететін орталар науқастар мен олардың отбасыларына аурумен күресуге және оны жеңуге көмектеседі.

Жарықтандыру

Біздің қоршаған ортаны қабылдауымыздың 80 пайызы, қоршаған ортаны көруімізге байланысты келеді, ал бұл ортадағы жарықтан күшті әсер алады. Денсаулық сақтау орталарындағы жарықтандыруды жобалау – емдік жағдайлар жасаудың маңызды факторы. Денсаулық сақтау орталарының дизайны пациенттердің жағдайына әсер етеді делінеді, бірақ жоғары құн ауруханалардың көпшілігіне жаңартуға немесе қайта құруға мүмкіндік бермейді, сондықтан жарықтандыруды өзгерту – қолданыстағы ортаны жақсартудың тиімді жолы болып табылады. Табиғи жарыққа толы ортадағы адамдардың өнімділігі артады және олардың денсаулығы жақсаратыны дәлелденген. Науқастар ауырғанда, медициналық құралдармен және ақ қабырғалармен қоршалғанда, оларға ең соңғы қажет нәрсе – қараңғы, ауасы нашар бөлме. Сондықтан әр бөлмеде терезе болуы қажет, ол табиғи жарықтың кіруіне және науқас үшін емдік орта құруға көмектеседі.

Тыңдау ортасы

Пациенттің тәжірибесінің көп бөлігі визуалды сигналдарға негізделгенімен, олардың тәжірибесінің мағынасының көп бөлігі есту арқылы қабылданады. Ауруханадағы көптеген дыбыстар пациент үшін жат және олардың көру қабілеті шектеулі. Найтингейл "күту, үміт, күтпеген жағдайға қорқу және алаңдау" сияқты дыбыстар пациентке зиян келтіреді деп мәлімдеген. Түнде шуды азайтуға жасалған қазіргі талаптар, пациенттерге көмек қажет болғанда маңында адамдар бар екенін сезіну үшін қажетті сигналдарды жоққа шығарып, түнде орынсыз үнсіздікке алып келген. Жарықтандыру күндіз де, түнде де тиімді болуы керек, сол сияқты есту ортасы да белсенділік, таным, демалыс және ұйқыны қолдау үшін құрылуы керек. Жоғарыда айтылғандарға қоса, пациенттерге жағымды визуалды және есту стимуляциясы қажет. Найтингейл пациенттерде шығармашылық пен денсаулықты ояту үшін әртүрлілік, түс және форманы пайдалануды ұсынған. Қазіргі уақытта тиісті өнер туындылары, табиғат суреттері және музыка пациенттің жағдайын жақсартады. Технологиялар пациенттерге қалаған медиа контентін таңдауға шексіз мүмкіндіктер береді. Сұлулыққа назар аударумен қатар, тәртіпке де көңіл бөлу қажет: қалыптаспаған заттарды, қоқысты және басқа да алаңдатушы факторларды жою керек.