Саломон II: Эфиопия императорының тарихынан

Кіріспе

1777-1779 жылдар аралығында Эфиопия императоры II Соломон (Ge'ez: ሰሎሞን) – 1777 жылдың 13 сәуірінен 1779 жылдың 20 шілдесіне дейін Эфиопияны билеген император. Ол Абето Адигоның ұлы еді. Саяхатшы Генри Солт 1809/1810 жылдары сапар шеккен кезде әлі тірі болған императорлардың бірі деп тізімдеген Сүлейменмен бір адам болуы мүмкін. Ричард Панкхерст оған Гондардағы Qeddus Fasilides («Әулие Василид», сөзбе-сөз «Киелі Василид») шіркеуінің салынуын жатқызады. Анналист Алақа Габру шатастыратын мәтінде Соломон биліктен қуылмас бұрын соқыр болғанын айтады.

Билік

Саломонды император етіп Рас Хайле Йосадик, Дежазмах Ванд Бевоссен және Дежазмах Кенфу Адам Текле Хайманот II-ні тақтан түсіргеннен кейін сайлады. Саломонның император ретінде жасаған алғашқы істерінің бірі – бірқатар тағайындаулар жасау болды: Рас Аядар Рас Бетводед, Кенфу Адам Дамот облысының губернаторы, Ванд Бевоссен Бегемдер облысының губернаторы, Дежазмах Хайлу Адара Гожам облысының губернаторы, Дежазмах Хайлу Эште Семен облысының губернаторы, ал Баша Мебарас Бокату Блаттенгетаның орынбасары болды. Империяның маңызды ақсүйектерінің көпшілігі Саломонды қолдағанмен, Азай Саласси Барья Текле Гиоргисті Вехнидегі патшалық түрмеден шығарып, оны таққа талапкер ретінде ұсынды. Саломон Гондардан әскер шығарып, оған жауап берді; Текле Гиоргис Тиграйға қашып кетті, содан кейін Сане айында «үлкен күш» деп есептелген әскермен қайтадан пайда болды. Текле Гиоргис Гондардың сыртында жеңіліп, тағы да Вехниде қамауға алынды. Бұл жеңіске ілесіп, Рас Хайле Йосадик пен Кенфу Адам арасында Сабисабар шайқасы болды. Кенфу Адам жеңіске жетті, ал Рас Хайле Йосадикпен бірге болған император Саломон Кенфу Адамның тұтқынына түсіп, оның марионеткасына айналды. Бірақ Саломон көп ұзамай Дежазмах Хайлу Эштеге осы одаққа қосылуға көндірді; Дежазмах екі жаудың арасында бірінші кезекте бейбітшілік орнатылғаннан кейін осы қадамға баруға келісті. Одақтастар бірлесіп Филакит Герегерге шабуыл жасады, ол сол кезде Бегемдер облысының астанасы болды; Бокату, ағасы Ванд Бевоссеннің қайтысынан кейін губернаторлық лауазымын мұрагерлік еткен, Филакит Герегердегі сарайынан қашуға мәжбүр болды. Одан кейін Бокатуға қарсы екінші шайқас болды, ол Саломон мен оның жақтастары үшін жағымсыз аяқталды. Кенфу Адам мен Хайлу Адара Текле Гиоргисті император етуді жоспарлап, оны тағы да Вехниден шығарды. Кенфу Адам император Саломонның қарсылығына қарамастан, Дераға барып, содан кейін Рас Хайлу Йосадиқты басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз болды; олардың арасында бейбітшілік орнатылды. Осы сәтте Кенфу императорды да, Текле Гиоргисті де өзінің Дамот облысына алып кетті. 1779 жылдың 17 шілдесінде Ебабада Текле Гиоргисті жаңа император деп жариялады және Саломонның монахқа айналғанын мәлімдеді. Патшалық жылнамасында Саломон туралы соңғы дерек – 1780 жылдың 25 наурызында император Текле Гиоргистің Кенфу Адам Саломонды императорлық таққа қайта орнату үшін Вехниден әкелгенін білгені. Алайда Кенфу Адам 25 мамырда Марьям Веха шайқасында Бокатудан жеңіліп, тұтқындалды, ал Саломон Вехнидегі патшалық түрмеге қайтарылған болуы мүмкін.

Salomon was made Emperor by Ras Haile Yosadiq, Dejazmach Wand Bewossen, and Dejazmach Kenfu Adam after they deposed Tekle Haymanot II. One of Salomon's first acts as Emperor was to make a series of appointments: Ras Ayadar became the Ras Betwoded, Kenfu Adam governor of Damot, Wand Bewsossen governor of Begemder, Dejazmach Hailu Adara governor of Gojjam, Dejazmach Hailu Eshte governor of Semien, and Basha Mebaras Boqatu deputy to the Blattengeta. Despite the consensus of the major nobles of the Empire to support Salomon, Azaj Salassie Barya brought Tekle Giyorgis from the royal prison on Wehni as a pretender to the throne. Salomon responded by marching out from Gondar; Tekle Giyorgis then fled to Tigray, whence he emerged in the month of Sane at the head of an army which was rumored to be "a large force". Tekle Giyorgis was defeated outside of Gondar and once again confined at Wehni. This victory was followed, however, with a battle at Sabisabar between Ras Haile Yosadiq and Kenfu Adam. Kenfu Adam was victorious, and Emperor Salomon, who was with Ras Haile Yosadiq, was captured by Kenfu Adam and became Kenfu's figurehead. Salomon shortly afterwards convinced Dejazmach Hailu Eshte to join forces with him and Kenfu; the Dejazmach did so after peace was first established between the two enemies. Together the allies raided Filakit Gereger, then the capital of Begemder province; Boqatu, who had succeeded his brother Wand Bewossen as governor on the latter's death, was forced to flee his palace in Felakit Gereger. Not long after a second battle was fought against Boqatu, which went badly for Salomon and his supporters. Kenfu Adam and Hailu Adara then conspired to make Tekle Giyorgis emperor and brought him down from Wehni once again. Kenfu Adam went to Dera, against the wishes of Emperor Salomon, then attempted to seize Ras Hailu Yosadiq but failed; peace was made between them. At this point, Kenfu took both the Emperor and Tekle Giyorgis to his province of Damot, and on 17 July 1779 at Yebaba proclaimed Tekle Giyorgis the new emperor and announced that Salomon had become a monk. The latest chronological mention of Salomon in the Royal chronicle is when Emperor Tekle Giyorgis learned on 25 March 1780 that Kenfu Adam had brought Salomon down from Wehni to replace him as Emperor. However Kenfu Adam was defeated in battle 25 May at Maryam Weha by Boqatu, leading Kenfu Adam to being imprisoned and Salomon presumably returned to the Royal prison on Wehni.