Кіріспе
Құрбан болған сарбаздарды еске алу
Ромнидегі Индиялық үйінді зиратында орналасқан Конфедерация ескерткіші (сондай-ақ, Бірінші Конфедерация ескерткіші деп аталады) Америка Азамат соғысы кезінде Америка Конфедерациялық Штаттары үшін соғысып, қаза тапқан Гэмпшир округының тұрғындарын еске алады. Оны Конфедерация ескерткіштер қауымдастығы демеушілік етті, ол 1867 жылдың 26 қыркүйегінде ескерткішті ресми түрде ашты. Ромни қаласы бұл ескерткіштің Конфедерацияның қаза тапқандарын еске алу үшін Америка Құрама Штаттарында салынған алғашқы құрылым екенін және қала 1866 жылдың 1 маусымында Конфедерация қабірлерін елде алғаш рет қоғамдық түрде безендіргенін мәлімдеді. Гэмпшир округының Конфедерация соғысында қаза тапқандарын еске алу туралы идея алғаш рет 1866 жылдың көктемінде талқыланды. Сол жазда қабірлерді безендіргеннен кейін Конфедерация ескерткіштер қауымдастығы ескерткішті салу үшін қаражат жинаумен айналысты, және 1867 жылға қарай қажетті қаражат жиналды. «Оңтүстік құқықтарын қорғауда қаза тапқан ерлік ұлдарына Олд-Гэмпширдің қыздарының сүйіспеншілікпен арнаған құрметі» деген жазу таңдалды, ал ескерткішті салуға Балтимордағы Гэдс бауырлары фирмасы шарт жасады. Ескерткіштің бөліктері 1867 жылдың 14 қыркүйегінде Индиялық үйінді зиратына жеткізілді, ал ескерткіш сол жылдың 26 қыркүйегінде ашылды. Конфедерация ескерткішінің салынуы Америка Азамат соғысынан кейін Гэмпшир округы үшін жаңару дәуірінің басталуын білдірді. Ескерткіштің негізінде обелиск және бас тас орналасқан, ол көтерілген төбеде тұр. Ескерткіштегі 125 есімнің тізіміне төрт капитан, жеті лейтенант (олардың бірі - капеллан), үш сержант және 119 қатарлы сарбаз кіреді. Ескерткіш 1984 жылы қайта жаңартылды және жыл сайын Гэмпшир округының Конфедерация күнінде қолмен жасалған мәңгі жасыл гирляндамен және гүл шоғымен безендіріледі.
Конфедерация мемориалдық қауымдастығы
Конфедерация Штаттарының әскери күштерінде Американдық Азамат соғысы кезінде қаза болған Хэмпшир округының ерлерін еске алу туралы идея алғаш рет 1866 жылдың көктемінде, бұрынғы Конфедерация полковнигі Роберт Уайттың Ромнидегі үйінде өткен кездесуде талқыланды. Уайттан басқа, кездесуге оның інісі Кристиан Стрейт Уайт, болашақ қарындасы Элизабет "Бесси" Джейн Шульце және кейін Сэмюэл Лайтфут Флорнойға үйленген әпкесі Фрэнсис Энн Уайт қатысты. Кездесуден кейін бұл идея Ромни тұрғындары арасында қолдау тапты. Осы кездесуде қауымдастық лауазымдар тағайындады, конституцияны қабылдады және Конфедерация зираттарын безендіру үшін комитеттер құрды. Батыс Вирджинияның алғашқы конституциясы Конфедерация ардагерлері мен жақтастарын сайлау құқығынан айырды және оларға мемлекеттік лауазымдарға ие болуға тыйым салды. Осы қиындықтарға қарамастан және Одақтас билігінің наразылығына қарамастан, Конфедерация ескерткіш қауымдастығының мүшелері мен олардың отбасылары Ромни қаласынан Индиан Могильник зиратына шеру тартты және 1866 жылдың 1 маусымында Конфедерацияның қабірлерін ресми түрде гүлмен безендірді. Хэмпшир округының азаматтары Федералды биліктен жазалаудан қорқып, Конфедерация зираттарын безендіруге қатысудан тартынды; кейбіреулері қатысуға уәде бергенімен, содан кейін осы себеппен бас тартты. Индиан Могильник зиратындағы бұл әрекет Конфедерация зираттарын қоғамдық түрде безендірудің алғашқысы деп есептеледі, бірақ Оңтүстік АҚШ-тың басқа қалалары бұл мәлімдемеге қарсы шықты. Ромнидегі безендіру, Азамат соғысынан кейінгі кезеңде Оңтүстікке тараған үрдіске үлгі болды. Конфедерация ардагерлері мен Хэмпшир округының басқа тұрғындары қосымша қаржы жинауға тырысты, оның ішінде ойын-сауық шараларын ұйымдастырып, ақша жинады. Ескерткіш 1133,63 АҚШ долларына жобаланып, жасалып, орнатылды. Конфедерация ескерткіші обелиск пішіндес, негізі 4 метрлік, биіктігі 12 фут (4 метр). Құрылыстың тұғыры екі үлкен стильді ақ мрамордан тұрады, үстіне матамен жабылған құмыраның мүсіні орнатылған. Мемориалға жазылған және Конфедерация ардагерлерінің есімдерімен бірге осы есімдер "Конфедерацияның құрмет тізіміне" енгізілген. Осы есімдердің әрқайсысы Хэмпшир округының Конфедерация күнінде жыл сайын өткізілетін салтанатты шарада оқылады. Әскери шендері: Капитан: Г. Ф. Шиц, А. Смит, Г. В. Стамп, Дж. М. Ловетт. Лейтенанттар: М. Блю, Дж. Базард, Дж. Ирсом, Х. Энгл, В. Ф. Джонсон, Дж. Н. Мурхед, Ф. Д. Шеррард, пастор Дж. С. Риз. Сержанттар: Б. В. Армстронг, Дж. К. Лепс, Г. Чешир. Қатардағы сарбаздар: А. Т. Пью, Дж. В. Парк, С. Парк, Дж. В. Поланд, Дж. Пир, Р. Дж. Парран, К. Парран, Х. Пауэлл, Н. Поуналл, Дж. В. Риам, Г. В. Ракман, Л. Спайд, П. Стамп, Х. Сенофф, А. Шинглтон, Дж. Стюарт, С. Суишер, Е. Гейлор, М. Тейлор, Дж. Тейлор, Э. П. Уорд, И. Вольф, Дж. Вашингтон, М. Уоткинс, Х. Уилсон, Г. Шоумейкер, Л. Д. Шанхолтцер, Дж. Стротер, В. Унглесби, Б. Уилс, Дж. Хайнс, Дж. Ф. Хасс, М. Хармисон, А. Холленбек, Г. Хотт, Е. Хартли, Б. Харре, –. Хаусхолдер, М. В. Инскип, Дж. Джонсон, Дж. Х. Джонсон, Т. Кили, Дж. Керн, С. Лой, Э. Миллесон, О. Миллесон, С. Молер, Ф. М. Майерс, Дж. В. Маркер, Т. Макгроу, И. Миллс, Дж. Мерритт, Дж. В. Пью, О. В. Пью, Дж. Камп, П. Ноланд, Дж. Рудольф, Дж. М. Риз, М. В. Рид, В. О. Луптон, Дж. Нореланд, Дж. Старнс, Ф. С. Сехрист, Г. В. Стротер, Дж. Д. Адамс, И. П. Армстронг, Э. Аллен, Дж. В. Бейкер, Х. Бейкер, Дж. В. Барли, Х. Берд, В. Дж. Блю, Т. Т. Брукс, Р. Браун, Дж. В. Боро, И. Д. Кэрролл, Дж. Капп, Дж. С. Дэвис, Дж. А. Дэйли, Дж. Дэви, С. Энгли, Дж. Флаури, Дж. Фёрлоу, И. В. Гибсон, Р. К. Грейс, Т. Т. Гросс, Р. Гилл, Дж. П. Грейцнер, А. Хейнс, Дж. Дж. Арнольд, Ф. Эби, А. Дж. Бейкер, Уильям Бейкер, Дж. Бамгарнер, Морган Брил, Мэтт Брил, Г. Делаплейнс, Дж. Дугхетт, Дж. Энгл, К. Гарвин, Г. Р. Гарвин, Дж. Хаммок, Т. Харрисон.
Қалпына келтіру
1984 жылы Конфедерация ескерткіші толыққанды қайта жаңартылды. Ескерткіш ауа райының әсерінен қараңғырып кеткен. Ескерткіштің беті құмдалды және болашақта қорғау үшін жабылды. Бұл қайта жаңарту жұмыстары қайырымдылық көмектері арқылы қаржыландырылды. Көмек көрсеткендердің аттары 1866 жылғы 6 маусымда ескерткіштің ашылуына арналған қаржылық жарналар тіркелген сол қазынашы кітабына жазылды. Ескерткішті қайта жаңартуға жұмсалған қаражат 2850 АҚШ долларын құрады. Бұл ескерткіш АҚШ-та Конфедерацияның қаза тапқандарына арналған алғашқы ескерткіштердің бірі болып табылады. Ромнидің бірінші Конфедерация ескерткішіне ие екендігі туралы мәлімдемесіне Оңтүстік Каролина штатының Чероу қаласы дауласады, себебі олардың ескерткіші екі ай бұрын, 1867 жылғы 26 шілдеде ашылған. Алайда, Чероу ескерткішінде «Конфедерация», «Конфедерат» немесе «Оңтүстік» деген сөздер жоқ. Сонымен қатар, қатысушылар оның қабірінде Уайтингтің Конфедерациядағы қызметі туралы рәсім өткізіп, баяндама жасады. 2017 жылдың 16-17 қыркүйек аралығында Конфедерация ескерткішіне қарақшылық шабуыл жасалды. Белгісіз күдіктілер ескерткішке қара бояумен граффити жазып, ескерткіштің жанында бұрын орнатылған Конфедерация туларын алып тастады. Күдіктілер сондай-ақ, ұятты сөздер жазылған қағаздарды қалдырды. Қарақшылықтан кейін ескерткіштің зақымдалған бөліктері картон мен таспамен жабылды.