Кіріспе

1980 жылғы Yes тобының «Drama» студиялық альбомы – ағылшын прогрессивті рок тобы Yes-тің 22 тамыз күні Atlantic Records лейблымен шыққан оныншы студиялық альбомы. Бұл альбомда Trevor Horn алғаш рет жетекші вокалда орындалса, ал Geoff Downes алғаш рет клавишада ойнады. Бұл Джон Андерсон мен Рик Уэйкменнің Париж бен Лондонда жаңа альбом жазуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін болды. «Drama» альбомы Horn мен Downes қатысуымен асығыс жазылды, себебі құрамдағы өзгеріске дейін гастрольдік тур жоспарланған болатын. Альбом Yes тобының музыкалық бағытындағы жаңа қадамды білдірді, топтың прогрессивті ерекшелігін Horn мен Downes-тің жаңа толқындық сезімталдығымен үйлестірді. «Drama» альбомы көбінесе жағымды пікірлер алды, көптеген сыншылар топтың жаңа дыбысын құттықтады. Альбом Ұлыбританияда 2-орынға, АҚШ-та 18-орынға ие болды. Бірақ ол 1971 жылдан бері RIAA алтын сертификатын алмаған алғашқы альбом болды, сондай-ақ «The Yes Album» альбомынан бері алғаш рет үздік ондыққа ілемеді. «Into the Lens» альбомының жалғыз синглы ретінде жарық көрді. Yes тобы 1980 жылы Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда гастрольдік тур өткізді, бірақ британдық тыңдаушылар құрамдағы өзгеріске наразылық білдірді. Гастроль аяқталғаннан кейін топ тарады. Horn Yes тобымен продюсер ретінде жұмыс істесе, Downes 2011 жылы топқа толыққанды мүше ретінде қайта оралды. «Drama» альбомы 2004 жылы бұрын жарияланбаған бонус тректермен қайта жаңартылып, 2016 жылы тұңғыш рет толығымен тікелей орындалды.

Өмірбаян

1979 жылдың маусым айында Джон Андерсон, Крис Сквайр, Стив Хоу, Рик Уэйкмен және Алан Уайттан тұратын “Yes” тобы “Tormato” альбомын қолдау үшін өткізген 1978–1979 жылдардағы гастрольдерін аяқтады. Бес музыкант 1979 жылдың қараша айында жаңа альбом жұмысын бастау үшін қайта жиналды. “Tormato” альбомын жазу кезінде туындаған түрлі қиындықтардан кейін, “Yes” тобы өндірісті бақылау үшін Рой Томас Бейкермен бірге Париж қаласында жұмыс істеуге шешім қабылдады. Андерсонның айтуынша, “бір-біріне деген құрметтің жоғалтылуы” деген себеппен туған ішкі даулар Сквайр, Хоу, Уайт және Бейкердің жаттығуларға кешігіп келуіне әкелді, бұл Андерсон мен Уэйкменді көңілсіздікке түсірді, соңғысы кейде репетицияға тіпті қонақүй бөлмесінен шығудан бас тартты. Керісінше, Хоу Уэйкменнің Уайттың барабан жиынтығына жиі арахис лақтырғанын еске алады, ол әннің жалықтырған сәттерінде болған, бұл өте шулы болды және басқа мүшелердің құлаққаптары арқылы көңілді бұзды, сондай-ақ оны тазалауға көп еңбек қажет болды. Андерсон мен Уэйкмен студиядан шығып, барда Кальвадос ішуге кетті; Уэйкменнің сөзімен айтқанда: “Джонмен біз қатты депрессияға түсіп, бір-біріміздің иығына жылап, Джон: “Бұл мен жақсы көретін топ емес, мен осы топты жалғастыра бергім келген емес”, [ал мен жауап бердім] “Мен сеніменмін, Джон”. Рождество мерекесінен кейін топ жағдайды түзету мақсатымен Лондонға репетицияға қайта жиналды. Бірақ олар сәттілікке жете алмады, ал Андерсон мен Уэйкмен 1980 жылдың наурыз айында топты тастап кетті. Сквайр, Хоу және Уайт Townhouse студиясында үштік ретінде репетицияларын жалғастырды. Сол кезде бас-гитарист және әнші Тревор Хорн мен клавишашы Джефф Даунз, “The Buggles” жаңа толқын тобы 1979 жылы шыққан “Video Killed the Radio Star” хитімен бүкіл әлемде сәттілікке жетті және жақында Брайан Лейнді жаңа менеджері ретінде тағайындады. Олар екі музыкантты да топпен бірге репетиция жасауға шақырды. Сквайр Хоу мен Уайтты олардың орнына осы екі музыкантты қабылдауға көндірді, олардың лайықты ауыстырушылар екенін сезінді. Даунз үштіктің ұйымдастырған музыкасында бағыттың жетіспейтінін ойлады.

Сонымен қатар, “The Buggles” Андерсонның кеткені туралы хабардар болмады және жағдайды тек “Yes” оларды әнді жазуға қатысуға шақырған кезде ғана білді. Лейн Нью-Йорктегі “Atlantic Records” компаниясының кеңсесіне барып, жаңалықты жариялады. Албом үшін 200 000 доллар көлемінде аванс беру туралы өтініші компанияның бас қаржы директоры Шелдон Фогель тарапынан бірден қабылданбады, бірақ Лейн бірнеше ай бұрын лейбл оның шотына қателікпен 400 000 доллар аударғаннан кейін екі есе көп сомаға келісім жасады және осы қателікті өзінің пайдасына қолданды. “Atlantic” компаниясының негізін қалаушы Ахмет Эртегун жағдайды бағалау және жаңа құралымның коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін анықтау үшін Лондонға ұшып келді. Ол мақұлдады, осылайша жаңа альбомға жасыл жарық берді.

Жазу

Drama альбомы шамамен үш айдың ішінде Townhouse студиясында жазылды, өндірісіне топтың әр мүшесі атсалысты, ал жазба инженерлері ретінде Хью Падгам, Гэри Ланган және Джулиан Мендельсон есімдері тіркелді. Сессиялар 1970 жылдары Yes тобының инженері және продюсері болған Эдди Оффордпен басталды, бірақ бірнеше мәселелер оның альбом жасалып жатқанда кетуіне себеп болды; Даунс Оффордтың «жайсыз жағдайда кеткенін» айтты. «Бұл шиеленісті және асығыс кезең болды», бірақ ол фонограмма тректерінің продюсері ретінде көрсетілді. 2021 жылы Хоу Оффордты жұмыстан босатқанын мәлімдеді. Инженердің үш апта бойына күрт өзгеретін мінез-құлқының нәтижесінде Хоу студиялық кафеге дереу баруын сұрады, онда Оффорд көшеде ұстаған қазды қазанға пісіріп, жеуге әзірленген еді. Бұрын Buggles тобымен жұмыс істеген Падгам Хорннің шақыруын қабылдады. Ол осы кезеңде Yes тобымен жұмыс істеудің қиындықтарын еске алды, себебі сессиялар «драмалық оқиғаларға толы» және «шиеленіс күшті» болды. Музыка Лондонның бірнеше жерінде жинақталды; Хоу RAK студиясында гитара тректерін жазды. Хорн альбомды аяқтауға жасаған күш-жігері туралы айтты: «Мен үйлендім, екі сағаттан кейін студияға қайтып келдім. [Біз] бал айымызды Майами Бичте екі апта өткізбекші болдық, бірақ ол Боурнмутте үш күнге созылды, Стив те келді, біз жақсы уақыт өткіздік». Хорн мен Хоу альбомның миксін өздері аяқтады.

Бірінші жағы

Хорнның айтуынша, "Машина Мессия" бір күнде жазылған. Музыкалық тілші және сыншы Крис Уэлч Хоудың ашылу гитара рифін "күтпегендей ауыр металл" деп сипаттады. Уайт әнді өзінің "баласы" деп атады, оның құрылымы мен ырғағының көп бөлігін жасады. Сквайр оның кейбір бөлімдерін бас гитарада ойнау қиын деп тапты және олар клавиатураға көбірек сәйкес келеді деп ойлады, бірақ Уайт оны өз партияларын орындауға ынталандырды. Даунс осы тректі жоғары бағалайды, оның әртүрлі бөлімдері мен көңіл-күй өзгерістерін атап өтеді. Ән үшін клавиатуралық партияларын жазатын кезде Даунс Шарль Мари Видордың 5-ші орган симфониясының бесінші бөлімінен арпеджиолы фрагментті қосты, ол жас кезінен таныс туынды. Альбомның мұқабасын жасаған Роджер Дин "Машина Мессияны" Yes тобының сүйікті тректерінің бірі деп айтты, ал Даунс оны альбомның орталық трегі деп санайды, ол оның және Хорнның Хоу, Сквайр және Уайт есімді музыканттардың стилімен үйлесуін көрсетеді. "Ақ машина" бір түстен кейін жазылды. Даунс оның үлгілеу мүмкіндіктерін сынап көру үшін жазбада Fairlight CMI синтезаторын пайдаланды: "Мен осы үлгілерді қолданып оркестрді имитациялауға тырыстым, бірақ бұл цифрлық үлгілеудің алғашқы күндері еді. Жолақтың ені өте тар болды, бірақ осының арқасында ол өзінің ерекше "дыбыстық ерекшелігіне" ие болды. Содан кейін біз вокодерді және Тревордың вокалын қосып, микстейшн жасадық". Хорнның мәтіні поп-жұлдыз Гэри Нуманның Stingray көлігін жүргізуі туралы болды, оны оған оның жазба компаниясы сыйлаған. "Шындығында бола ма?" трегі Going for the One альбомына дайындық кезінде пайда болды, барабан ырғағын Уайт ойлап тапты. Андерсонның басқа мәтінмен орындалған және (вероятно) Патрик Мораздың клавишада орындалған нұсқасы жазылды және кейіннен 2004 жылы Tormato альбомының қайта жазылған нұсқасында "Everybody's Song" деген атпен шығарылды. Содан кейін ол Хорн мен Даунс қосылғанға дейін сақталып тұрды, олар аранжировкаға өзгерістер енгізді. Хорн мен Сквайр жаңа мәтін жазды.

Екінші жағы

"Into the Lens" әнін Хорн мен Даунз топқа қосылмас бұрын аяқтаған, бірақ Сквайр оған қызығып, оны Yes трегі ретінде қайта жаңартуды қалап, Даунзбен бірге аяқтады. Сквайр кейіннен әннің альбомды аяқтауға уақыт жетіспеуінен аздап зардап шеккенін айтты. Әнде Даунз вокодерді пайдаланады, бұл топтың жаңа дыбысын одан әрі ерекшелейді. Хорн мен Даунз жазған нұсқасы кейіннен "I Am a Camera" деген атаумен Buggles тобының Adventures in Modern Recording (1981) альбомында шықты. "Run Through the Light" әнінде Хау Лес Пол гитарасында ойнайды, "фонында өте мұңды", ал Сквайр фортепианода, Хорн бас-гитарада орындайды, бұл Хорнның аса қаламаған нәрсесі еді, бірақ Сквайр оны орындауға көндірді. "Мен оған не ойнау керектігін білмедім, бір күні он екі сағат бойы ойнап, соңғы бас партиясын жасадық". Әннің тағы бір нұсқасы Андерсонмен бірге жазылды. Record World сингл нұсқасын "көрікті арт-рок" деп сипаттап, "Джефф Даунздың күрделі клавишалық әшекейлері мен Тревор Хорнның қуатты вокалы басым" деді. "Tempus Fugit" әні 1979 жылдың соңында Сквайр, Хау және Уайт үштігі жасаған эскиздердің бірі еді. Оның атауы латын тілінен аударғанда "уақыт өтеді" деген мағынаны білдіреді. Хаудың сөзіне қарағанда, атауы Сквайрдың әдетте кешігіп келуінен туындаған. Ол гитараның жоғары және төмен қозғалатын партияларын, жылдам ауысатын тональдықтарды пионер джаз гитарисі Чарли Кристианның ықпалымен байланыстырды, оның 1930 жылдардың соңында Бенни Гудменмен бірлескен жұмысы электр гитарасын жетекші аспап ретінде орнатуға көмектесті. Дауыс беру кезінде тағы да материал жұмысы жүргізілді, бірақ толыққанды аяқталмады. Олардың ішінде "We Can Fly from Here" және "Go Through This" әндері бар, олар 1980 жылғы турда орындалды және кейіннен The Word Is Live (2005) тікелей жинақ альбомында жарық көрді. "We Can Fly from Here" Yes тобының Fly from Here студиялық альбомында 20 минуттық сюитаға дейін кеңейтілді. Үшінші трек "Crossfire" кейіннен In a Word: Yes (1969–) (2002) альбомына қосылды.

Қақпағы

Альбомның мұқабасын Роджер Дин жасаған, бұл 1974 жылғы Relayer альбомынан бері Yes тобының альбомы үшін жасаған алғашқы дизайны болды. Динге жоба тапсырылған кезде ол альбомның атауын алдын ала білген және оны аяқтау үшін "интуитивті көзқарас" қолданды. Оның бұрынғы жұмыстары фантастика мен мистикаға толы болған, бірақ бұл жолы ол қазіргі әлемде көруге болмайтын нәрселерді жасаудан саналы түрде аулақ болды. "Бәлкім, олар біршама өзгертілген, бірақ бұл ешқандай фантастикалық емес" деді ол. 2013 жылы Дин өзінің дизайны туралы жылы лебіз білдіріп, оны өзінің ең сүйікті суреттерінің бірі деп атады.

Шығару

Драма 1980 жылдың тамызында жарық көрді. Ол Ұлыбританияда 2-орынға, ал АҚШ-та 18-орынға жетті, бұл топтың АҚШ-та The Yes Album (1971) альбомінен бергі ең төменгі көрсеткіші болды, ол 40-орынға дейін көтерілген еді. "Into the Lens" әні 1980 жылы альбомның жалғыз синглы ретінде шығарылды. Топ "Into the Lens" және "Tempus Fugit" әндеріне музыкалық бейнеклиптер түсірді; екеуі де минимал эффектілермен тікелей орындалғандай етіп көрсетілді. Альбом бірнеше рет қайта шығарылды; алғашқысы 1994 жылы Atlantic Records компаниясымен жарық көрді. 2004 жылы Rhino Records компаниясы бірнеше бұрын жарияланбаған тректерді, соның ішінде 1979 жылдың соңында Парижде өткен топтың жазбаларынан алынған әндерді қамтитын ремастерингтелген нұсқасын шығарды.

Қабылдау

The Guardian газетінің тілшісі Робин Денселоу альбомның мәтіндері Андерсонның «мистикалық шеңбердегі ерекше ойшаулықтарынан» гөрі қатаңдау екенін жазды және «Машина Мессия» мен «Линзаға қарай» тректерін «Драманы ерекше альбом еткен» деп атады. Los Angeles Times газетінде Джон Мендельсон «Драма» Yes-тің бұрынғы альбомдарына қарағанда «әлдеқайда қолжетімді» екенін, бірақ «әлі де тыңдауға қиын» екенін жазды. Сол басылымдағы сыншы Стив Понд Диннің альбом мұқабасындағы «китчті, драмалық жер-көк пейзажын» музыкамен салыстырды. Понд «Драманы» соңғы жылдардағы ең дәстүрлі Yes альбомы деп санады, жаңа құрамның «ескі үлгідей» дыбысталатынын «күдікпен қараған жанкүйерлерге» дәлелдеді. Ол Хорнның вокалын Андерсонның вокалынан кейде «ерекше ұқсас» деп сипаттады. The Philadelphia Inquirer газетінің шолуында «Драмаға» төрт жұлдыздың үшеуі берілді. Жаңа құраммен «нәтижелер өте қуантарлық», топ соңғы альбомдарына қарағанда жандану мен күштің артуын көрсетіп, «жалпы алғанда тамаша» материал ұсынды. Шолуда «Машина Мессия», «Шындығында бола ма?» және «Tempus Fugit» тректері ерекшеленді. Tallahassee Democrat газетінде Джордж Канцлер Yes Андерсон мен Уэйкмен кеткеніне қарамастан, «жоғары тембрлі» вокал, «рапсодиялық» сололар мен «шапшаң» темптік өзгерістерді сақтап қалғанын жазды. Ол Хоудың гитаралық шеберлігін топтың «бағалы активі» деп атады, бірақ мәтіндер «әдеттегідей» сәнді екенін, көбінесе жарық пен қараңғы бейнелердің қосындысынан тұратынын айтты. Rolling Stone журналы «Машина Мессия», «Tempus Fugit» және «Линзаға қарай» тректерін ерекше атады. Ол Хорн мен Даунстің тоққа қосылуы «Yes дыбысын, имиджін немесе ұсынысын едәуір өзгертпегенін» атап өтті. «Жоғары вокал, симфониялық аранжировкалар және жартылай мистикалық мәтіндер әлі де бар». Ол топтың «жаңа рухын» атап өтті, бірақ «Бэгглз» тобының «Радио жұлдызы өлді» хиті альбомнан есте қалады. The Indianapolis Star газетінде Джо Конц Даунсті Уэйкменнің орнына «жарайтын» деп бағалады, бірақ Хорнның дауысы кейбір бөлімдерде, мысалы «Линзаға қарай» трегінде жақсы жұмыс істемейтінін айтты. Ол осы тректі «Машина Мессия» және «Tempus Fugit» тректерімен бірге ерекше атады, соңғысында Yes «ең жақсы орындайтын» үйлесімді әндер, аспаптарын «күшпен» ойнау және «жанды рок-н-ролл» жасау. «Машина Мессия» трегінде топ «қолынан келгеннің бәрін қолданады», оның ауыр металл кіріспесі мен гитара мен вокодер арасындағы дуэлін Конц «Deliverance» фильмінен «Dueling Banjos»мен салыстырды. Ол «Драманың» Yes-тің соңғы жылдардағы ең жақсы альбомы екенін қорытындылады. Fort Lauderdale News газетінде жазылған шолуда Кэмерон Кохик «Драма» Yes-тің әрқашан естілгендей дыбысталатынын, тіпті «қорқынышты» екенін жазды. «Машина Мессия» трегінің кіріспесі Downes-тің пернелік партияларымен Black Sabbath стилінде «салмақты, монотонды рифке» ие. Ол «Драманың» жалпы көңіл-күйін Fragile және Close to the Edge (1972) альбомдарымен салыстырды, «салыстырмалы түрде қарапайым» әндер құрылымымен, олардың көпшілігінде кем дегенде бір жақсы риф бар. Ол мәтіндерді «әдеттегі ғарыштық сұрақтар» деп санаса да, Кохик «Run Through the Light» трегін альбомның ең жақсы трегі деп атады, оны Led Zeppelin-нің «The Battle of Evermore» әнімен салыстырды. Музыкалық сыншы Рик Джонсон топтың тұрақты альбом шығарғанын ойлады, оны «жақсы материал» деп қорытындылады. AllMusic-тің ретроспективті шолуында Пол Коллинз альбомға бес жұлдыздың үшеуін берді, «Бұл басқа Yes альбомдарынан қаттырақ шайқалады» және 1980-жылдардағы «Yes және Asia альбомдарының жаршысы» екенін жазды. Ол Сквайрдың «батыл» және «агрессивті» басын, Уайттың барабандарын және Хаудың «металдық» тәсілін атап өтті. Коллинз «Машина Мессия» және «Tempus Fugit» тректерін альбомның ең жақсы тректері деп таңдады. Жеті жылдан кейін Хоу өзінің естеліктерінде: «Драма менің ойымша, Yes-тің классикалық альбомы ретінде ерекшеленеді. Бұл Yes музыкасы және біз жақсы көрген мелодиялық оқиғалар туралы көп нәрсе айтады, өткен онжылдықтың жиынтығы деуге болады».

Тірі орындау

1980 жылдың тамыз айынан желтоқсан айына дейін "Yes" тобы Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда концерттік турне өткізді. Хорн мен Даунз бұрын мұндай үлкен масштабта тікелей өнер көрсеткен емес, сондықтан Даунз сахнада 14 клавиатурада ойнап, "Yes" тобының репертуарын жаттап алды. Хорн шаршап, дауысы қаттырақ бола бастады, себебі ол тур барысында Андерсонның жоғары регистріне жетісуге тырысты.

Трек тізімі

Барлық әндер Джефф Даунз, Тревор Хорн, Стив Хоу, Крис Сквайр және Алан Уайттың авторлығында, ескерілген жағдайларды қоспағанда.