Кіріспе

Польшалық канадалықтар (Polonia w Kanadzie) – поляк тегі бар Канада азаматтары және Канадаға шетелден көшіп келген поляктар. 2016 жылғы халық санағы бойынша, 1,106,585 канадалық толық немесе ішінара поляк тегін мойындады. 1841 жылы Казимир Станислав Гзовский АҚШ арқылы бөлінген Польшадан Канадаға келді және 50 жыл бойы Торонто мен Оңтүстік Онтариода инженерлік, әскери және қоғамдық салаларда жұмыс істеді, осы еңбегі үшін королева Виктория оны рыцарь дәрежесіне көтерді. Оның шөбересінің шөбересі Питер Гзовский Канаданың танымал радиоведущиелерінің бірі болды. Чарльз Хорецки 1872 жылы көшіп келді. Ол Эдмонтоннан Тынық мұхитына дейінгі теміржол құрылысында инженер болып жұмыс істеді, бұл құрылыс Бейс-Ривер аңғары арқылы жүргізілді. Бүгінде Британ Колумбиясындағы бір тау және су қоймасы оның құрметіне аталған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде поляктардың көшіп келуі тоқтады, ал соғыстар арасында 100 000-нан астам поляк иммигранттары Канадаға келді.

Топтық қоныстанушылар

Польшалық топтардың алғашқы маңызды қоныс аударушылары Польшаның солтүстігінен шыққан кашуб этносының өкілдері болды, олар Пруссия мен Германияның қанаушылығынан, бөліністерден кейінгі оккупация салдарынан қашып келді. Олар 1858 жылы Онтарионың Ренфрю округіне келді, онда Вилно, Барри шығанағы және Раунд-Лейк деген елді мекендерді құрды. 1890 жылға қарай Ренфрю округінің Мадаваска аңғарында 270-ке жуық кашуб отбасы жұмыс істеді, көбінесе Оттава аңғарындағы ағаш өңдеу өнеркәсібінде. 1890–1914, 1920–1939 және 1941 жылдан бүгінгі күнге дейінгі кезеңдердегі поляк иммигранттарының кезекті толқындары Канаданың Кейп-Бретоннан Ванкуверге дейінгі барлық аймақтарында қоныстанды және Канаданың ауыл шаруашылығы, өндіріс, инженерлік, білім беру, баспа, діни, кен өнеркәсібі, мәдени, кәсіби, спорт, әскери, ғылыми-зерттеу, бизнес, мемлекеттік және саяси салаларына көптеген маңызды үлес қосты.

Географиялық таралуы

Осы бөлімдегі деректер 2021 жылғы Канада статистикасынан алынған.

Облыстар мен аумақтар

Облыс / аумақ Поляктардың үлесіЖалпы поляктар 4,1% 169 925 2,7% 134 635 6,0% 78 860 0,5% 3 815 0,3% 1 290 1,5% 615 1,2% 11 295 0,4% 135 3,3% 461 090 0,7% 1 055 0,8% 63 505 5,0% 55 605 2,5% 985 — Барлығы 2,7% 982 820

Діни қызмет

Барлық поляк канадалықтары, оның ішінде олардың ұрпақтары, Конгресс сияқты ұйымдар тарапынан өздерінің тегін сақтауға және Польшамен және оның халқымен байланысты ұстауға шақырылады. Бұрын Канададағы поляк қауымдастықтарында поляк дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарының әртүрлі аспектілерін сақтаудағы ең маңызды рөл поляк қалалық приходтарына тиесілі болды, олар қызметтер кезінде поляк тілін қолданады. 1862 жылы Китченерде поляк иммигранттарына алғашқы поляк католик діни қызметкері келді. Польшалық иммигранттарға қызмет ететін алғашқы шіркеу 1875 жылы Онтарионың Вилно қаласында салынды. Виннипегте 1899 жылы Киелі Рух шіркеуі салынды, ал Виннипегтегі шіркеу 1908 жылы Канададағы алғашқы поляк газетін – Gazeta Katolicka-ны жариялады. Сиднейде, Новая Шотландияда, 1913 жылы иммигрант болат жұмысшылары мен көмір шахтерлері құрған Сент-Маридің поляк приходы құрылды, олардың көптегені бұрын Сент-Михаилдің поляк қайырымдылық қоғамын (құрылған 1909 ж.) құрған болатын. Приход Атлантикалық Канададағы жалғыз поляк приходы болып қала береді, бірақ Галифакста поляк миссиясы (Святая Фаустина) бар. Бірінші поляк-канадтық католик епископы – 1985 жылдың маусымында Хамильтон епархиясының көмекші епискобы болып тағайындалған әйгілі Мэттью Устржицкий. Францискан, иезуит, редемпторист, салетиниан, қайта тірілушілер, облаттар, михаэлиттер және Мәсіх қоғамы сияқты көптеген қауымдар мен ордендерде поляк-канадтық діни қызметкерлер бар. Сонымен қатар, 120 приходта 80 діни қызметкер қызмет етеді.

Викторияның айқасы

Көптеген поляк канадалықтары королева мен Канада үкіметтері, университеттер мен түрлі ұйымдар тарапынан марапаттармен және тағайындамалармен құрметтелді. Ең көрнекті марапат алғандардың бірі – Виннипег қаласынан шыққан ұшқыш-пулеметші Эндрю Майнарски, ол Екінші дүниежүзілік соғысында көрсеткен ерлігі үшін қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды.