Кіріспе
Багабаг муниципалитеті, ресми түрде Багабаг муниципалитеті () – Филиппиннің Нюэва-Визкая провинциясындағы 2-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 37 985 адамды құрайды. Багабаг Кагаян аңғары аймағындағы кокос пирогымен (buko pie) және әлемге әйгілі Банауе күріш террасаларына қақпа ретінде танымал. Бұл аймақ Нюэва-Визкаяның ананас өңірі саналады. Күріш, жүгері, кокос, манго және ананас негізгі егістері болып табылады. Багабаг аймақтағы ең ірі тилапия шаруашылығымен көзге түседі. Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және жеміс ағаштарының отырғызылуы негізгі ресурстар болып табылады. Жиһаз өндірісі, қуыс блок фабрикасы, тилапия шаруашылығы, кокос пирогы, ананас сірке суы және ет өңдеу – негізгі өнеркәсіп салалары. Қаланың солтүстік бөлігінде орналасқан Багабаг әуежайы – Нюэва-Визкаяның жалғыз әуежайы, ол провинция және оның төңірегіне қызмет көрсетеді.
Bagabag, officially the Municipality of Bagabag (; ; ), is a 2nd class municipality in the province of Nueva Vizcaya, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 37,985 people. Bagabag is famous for its buko pie (coconut pie) in the Cagayan Valley region and it is the gateway to the world famous Banaue Rice Terraces. It is considered the pineapple region of Nueva Vizcaya. The main crops produced are rice, corn, coconut, mango, and pineapple. Bagabag has the largest tilapia farming in the region. Main resources include agriculture, livestock, and fruit bearing trees plantation. Main industries include furniture, hollow block factory, tilapia farming, buko pie, pineapple vinegar, and meat processing. Located in the northern part of the town is Bagabag Airport, the only airport of Nueva Vizcaya, which serves the province and its surrounding area.
Тарих
Багабагтың түпкі тұрғындары – гадангтар, олардың ата-бабалары бастапқыда Кагаян және Изабела провинцияларынан келген. Испандықтар келген кезде, жергілікті тұрғындар көбінесе Магат өзенінің бойында қоныстанған, онда олар көкөніс, тамыр егістері және күріш егістіктерін өріс алған шағын шаруашылықтарды жүргізген. Дегенмен, көпшілігінің күнкөрісі балық аулау мен аң аулауға байланысты болған. Испандықтар Ланаг және Ламут өзендері бойында игороттарды, ал Магат өзенінің шығысындағы төбелерде бугалоттарды тапқан. Қала 1741 жылдың 7 қазанында доминикан монахы Антонио дель Кампо тарапынан "Нагкумвентуан" жерінде құрылған. Бұл жер қазір Погонсино, Багабаг және Бангар, Солано арасында орналасқан. Аталған жердің қазіргі атауы испан дін қызметкерінің алғашқы қала орнында шіркеу салғанын көрсетеді. Луис Сьерра және Алехандро Видал монахтары 1743 жылы алғашқылардың қатарында қоныстанды. Олар 1754 жылы қаланы ұйымдастырды. Магат өзенінен туындаған үздіксіз эрозия мен су тасқыны және халық санының артуына байланысты, монах Видал қала орнын "Нассаға" көшірді, ол Барангай Лантап пен Санта-Люсия арасында орналасқан. "Насса" орны жыл бойы ашық және лайлы болып келген. Сөйтіп, үшінші рет монах Видал қала орнын қазіргі орнына көшірді, онда көптеген бури пальмалары өсіп тұрған. Багабаг атауы осы бури пальмасынан шыққан, жергілікті тұрғындар оны "багбаг" деп атаған. 1753 жылы испандықтар Багабагта бекініс салған, оның мақсаты Ифугаоларды бағындыру үшін операциялық база ретінде және Изабелаға апаратын тау жолын қорғау болған. 1945 жылы АҚШ пен Филиппин одақтас әскерлері партизандармен бірлесіп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Багабаг шайқасында Жапон императорлық күштеріне шабуыл жасады.
География
Багабаг провинциялық астанасы Баёмбонгтан солтүстікке және Маниладан солтүстікке қарай орналасқан. Ол Нуэва-Вискаяның солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, жалпы жер ауданы құрайды. Магат өзені, Филиппин тас жолымен (AH 26) қатар жүреді, қаланың шығыс жағында орналасқан.
Демография
Багабагтың түпкі тұрғындары – Гадангтар немесе Гаддангтар, олардың ата-бабалары бастапқыда Кагаян және Изабела аймақтарынан келген. Гаддангтар көбінесе қаланың орталық бөлігінде тұрады және Гадданг тілінде сөйлейді. Багабагқа көптеген Илокано және Тагалогтар қоныс аударып, қазірде өмір сүруде.
Тилапия өнімі
2008 жылдың 11 қаңтарында Кагаян балық шаруашылығы және су ресурстары бюросы (BFAR) тилапия балығының өндірісінің артқанын және Кагаян аңғарының қазір Филиппиннің тилапия астанасы екенін мәлімдеді. 2003 жылдан бері өндіріс көлемі 37,25%-ға өсіп, 2007 жылы 14 000 метрикалық тоннаға (MT) жетті. Жақында өткен аквакультуралық конгресс тилапия өндірісінің өсуіне үкіметтің араласуы себеп болғанын көрсетті: тез өсетін түрлермен қамтамасыз ету, сапалы дернәсілдердің жеткізілуін қамтамасыз ету үшін жеке шаруашылықтарды аккредиттеу, демонстрациялық шаруашылықтар құру, жаңа салынған балық шаруашылықтарына тегін дернәсіл беру және Нуэва-Визкайяға (Диади қаласында) тилапия тарату. Бұрынғы велоспортшы Лупо Алава Багабагта көп мәрте марапатталған тилапия өсіруші. Құрлықтағы көлік франчайзингі мен реттеу кеңесінің төрағасы, зейнеткер полковник Томпсон Лантион, Байомбоңдағы Ла-Торреде балық шаруашылықтарына ие. Сондай-ақ, Нуэва-Визкайя облысының әкімі Луиза Ллорен Куаресма тилапия өндірісімен қатар осындай аквакультуралық жобаларға да қатысты.
Жергілікті билік
Багабаг, Ньюэва-Визкая провинциясының жалғыз конгресс округіне кіретін муниципалитет, жергілікті басқару кодексіне сәйкес, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған әкім және заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өткізіледі.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Кәсіби кеңестің мүшелері (2022–2025) Лауазым атауы Қала әкімі Бениньо Б. Калауад Қала әкімінің орынбасары Джонни М. Севильяна Кеңесшілер Марио Т. Афалла Мартиллано Д. Дулай Фердинанд Дуглас Р. Иннальдо Леодевико Г. Жалорина Наполеон П. Логан Эфрен Д. К. Рейес Байрон С. Севильяна Эльпидио А. Торио
Білім
Ньюэва-Визкая облысының Білім басқармасы қаланың мемлекеттік білім беру жүйесін басқарады. Басқарма кеңсесі – Кагаян аңғары аймағындағы Білім министрлігінің (DepEd) аймақтық кеңсесі. Осы басқарма муниципалитет аумағындағы мемлекеттік және жеке бастауыш мектептерді, сондай-ақ мемлекеттік және жеке орта мектептерді басқарады.