Кіріспе

"Меланхолияға арналған ода" – ағылшын ақыны Джон Китстің 1819 жылдың көктемінде жазған бес одасының бірі, соның ішінде "Грекиялық құмыраға арналған ода", "Соловейге арналған ода", "Жалқаулыққа арналған ода" және "Психеге арналған ода" да бар. Өлеңнің повествосы ақынның меланхолияны қабылдауын, ақын мен оқырман арасындағы лирикалық әңгіме және ежелгі грек тұлғалары мен идеяларына енгізу арқылы көрсетеді.

Құрылымы

"Меланхолияға арналған ода" үш шумақтан тұрады, әрқайсысы он жолдан. "Жалқаулыққа арналған ода" және "Грекиялық құмыраға арналған ода" поэмаларына қарағанда, бұл өлеңде шумақтар аз болғандықтан, ұйқас схемасы көбірек күрделенбеген. Бірінші және екінші шумақтар ABABCDECDE ұйқас схемасын бөліседі, ал үшінші шумақтың өзіндік схемасы бар: ABABCDEDCE. "Грекиялық құмыраға арналған ода", "Жалқаулыққа арналған ода" және "Күзге" сияқты, әр шумақ ABAB ұйқас схемасымен басталып, содан кейін Мильтондық сестетпен аяқталады. Өлеңнің жалпы өлшемі ямбикалық пентаметр.

Тақырыптар мен сын-тегiндер

Персонализация «Қуаныш», «Сұлулық», «Рахат» және «Көңіл көтеру» сияқты сөздермен іске асырылады, бұл ақынға өзінің ойлары мен меланхолия сезіміне деген реакциясын сипаттағанда идеалдар мен эмоциялардан кейіпкерлер жасауға мүмкіндік береді. Бұл сөздердің тұлғалануы мен Китстің 1819 жылы жазған басқа өлеңдеріндегі тұлғаланудың арасындағы айырмашылық – ақын оларды адам ретінде сипаттағанмен, олармен қарым-қатынас жасаудан бас тартады. Китс өзі өлеңде көрінбейді, бұл Эндрю Беннетттің автор, ақын және оқырман арасындағы үзіліс ретінде сипаттаған жағдайды тудырады. Харольд Блумның айтуынша, «Меланхолияға одада» теріс қабілет айқын көрінеді, ол өлеңдегі теріс элементтерді мұқият жасалған ирониялардың нәтижесі деп сипаттайды, бұл ирониялар ақын меланхолияның басталуын сәуір айының жаңбыры гүлдерге өмір сыйлаған аллегориялық бейнесі арқылы сипаттағанда алғаш рет анық байқалады. 28-жолдағы «Қуаныш жүзімін жару» деген сөздер Дэниел Брассты былай деп мәлімдеуге итермелейді: қуаныштың шыңы, әлемді одан әрі жақсарту мүмкін емес болған сәт – қуаныштың соңы да, меланхолияның бастауы да. Климкс деноуманды білдіреді, ал «қуаныш жүзімін жару» – ең жоғары қанағат алу тәжірибесін, жарылған жүзімнен шырыны шашыраған әсерлі бейнесін және құлдыраудың басталуын қамтиды. Томас Макфарланд «Китстің бетперделері» еңбегінде Китстің әдемі сөздері мен бейнелері меланхолияның әдемі емес тақырыбын оданың формасына тән сұлулықпен біріктіруге тырысады деп болжайды. Ол да жүзімнің жарылуы мен «дөңгелек пиондар» бейнелері ақынның меланхолия тақырыбын талқылауға сексуалдық мәселені енгізу ниетін көрсетеді деп жазады.