Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық белсенді, мұғалім және КСРО тыңшысы деп күдіктелген Дональд Нивен Уилер (1913–2002) – американдық қоғамдық белсенді, мұғалім және Коммунистік партия мүшесі, сондай-ақ КСРО тыңшысы деп күдіктелген.
American activist, teacher, and alleged Soviet spy
Donald Niven Wheeler (1913–2002) was an American social activist, teacher, and Communist Party member, as well as an alleged Soviet spy.
Өмірбаян
Дональд Нивен Уилер 1913 жылғы 23 қазанда Вашингтон штатындағы Уайт-Блаффс қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Фрэнсис Марион Уилер және Джинни Мелисса Шоу болды. Оның бес бауыры болған, оның ішінде Маргарет Жан Уилер Шуддакопф және Джордж Шоу Уилер есімді туыстары бар. Ол Рид колледжін бітірген. Ол өте дарынды ғалым еді, бітіргеннен кейін Оксфорд университетіне Родс стипендиясын алды. Онда экономиканы оқығаннан кейін университеттегі Коммунистік партия бөлімшесіне қосылды. Париж университетінде аспирантурада оқыды, бірақ Испания Азамат соғысы кезінде Халықаралық бригадаларға қосылу үшін оқуын тастады. Сол жерде ол Рид колледжінің түлегі, жаңадан ана болған және ең жақын досы Клэр Воуздің жесірі Мэри Люкс Воузбен танысты. Олар 1938 жылы үйленді. Аллен Вайнштейннің сөзінше, "1944 жылдан бастап, нацистік Германия және оның соғыстан кейінгі болашағы туралы OSS-тің барлық талдау және жоспарлау құжаттары генерал Донованның Вашингтон штабынан Уилер арқылы Павел Фитиннің Мәскеудегі кеңсесіне үздіксіз жіберіліп тұрды". OSS зерттеу және талдау бөлімінің қызметкері ретінде Уилер әлемдегі саяси жағдайлар туралы ай сайынғы және жарты ай сайынғы құпия есептердің "дикто" көшірмелерін алуға рұқсат алған. Уилер осы есептерді, сондай-ақ Мемлекеттік департаменттен және OSS-тен жіберілген кабельдік хабарламалардың қолмен жазылған және машинкамен терілген материалдарын совет тарапына берген деген күдік туды. Ол британдық барлау қызметтерінің ұйымдастырылуы мен саясаты туралы ақпарат бергені және АҚШ-тағы белгілі бір этникалық топтар мен олардың қызметіне қатысты материалдарды OSS-тің шетелдік ұлттар бөлімі дайындаған меморандумдармен ұсынған деген айыптаулар да бар. Маккартизм кезінде қозғалған бұл айыптауларға байланысты Уилерге ешқандай шара қолданылмады, ол тыңшылыққа қатысты айыптаулар американдық экономикалық және саяси жүйенің кемшіліктерін ашық сынағандығына жауап ретінде жасалғанын мәлімдеді. 1944 жылдан бастап Германияны соғыстан кейін оккупациялау жоспарларына қатысты барлық OSS құжаттары Уилер арқылы КГБ басшысы Павел Фитинге берілген деген күдік бар. Кейбір сарапшылар Уилерді Перло тобының ең белсенді адамы деп санайды, ал оның кінәлі екендігі 1990 жылдары НКВД архивтерінен алынған мәліметтермен расталды. Уилер "Венона" жобасында "Изра" атты кеңес дереккөзі ретінде тіркелген. Соғыстан кейін де Уилер Кеңес Одағына құжаттар жіберіп отырды. 1945 жылдың қараша айында ол түрлі мәселелер бойынша ақпарат жіберді. Олардың ішінде Италиядағы сайлау алдындағы саяси жағдай туралы есеп, АҚШ оккупациялық аймағындағы КСРО-дағы әскери губернатор жазған құпия есептің көшірмесі, КСРО-дағы ағымдағы саяси оқиғалар туралы OSS есептері, Еуропадағы саяси оқиғалар туралы OSS апталық есептері және Таяу Шығыс туралы Мемлекеттік департаменттің барлау есебі болды.
Donald Niven Wheeler was born on October 23, 1913, in White Bluffs, Washington. His parents were Francis Marion Wheeler and Jeanie Melissa Shaw. He had five siblings including sister Margaret Jean Wheeler Schuddakopf and brother George Shaw Wheeler. He was a graduate of Reed College. He was a brilliant scholar who upon graduation received a Rhodes Scholarship to Oxford University, and there, spurred by what he learned through his studies in economics, he joined the university branch of the Communist Party. He did post graduate work at the University of Paris but dropped out to join the International Brigades during the Spanish Civil War. There he met Mary Lukes Vause, a fellow graduate of Reed College, a new mother and the widow of his best friend, Clare Vause. They were married in 1938.</blockquote> According to Allen Weinstein, "Beginning in 1944, virtually the entire range of OSS analytic and planning documents on Nazi Germany and its postwar prospects flowed continuously from General Donovan's Washington headquarters through Wheeler to Pavel Fitin's offices in Moscow." As a member of the OSS Research and Analysis Division, Wheeler had government security clearance to receive secret and confidential "ditto" copies of monthly and semi monthly reports of political developments throughout the world. Wheeler is alleged to have passed these reports as well as handwritten and typewritten material of cable reports from the State Department and the OSS to Soviet intelligence. Wheeler is alleged to have provided information on the organization and policies of British intelligence services and furnished memoranda prepared by the Foreign Nationalities Branch of OSS on material relating to the particular racial groups and activities within the United States. These allegations, launched during McCarthyism resulted in no charges ever being brought against Wheeler, who contended that the charges of espionage were a response to his outspoken criticism of the failings of the American economic and political system. Beginning in 1944, the entire range of OSS planning documents on the postwar occupation of Germany are alleged to have been supplied to KGB head Pavel Fitin through Wheeler. Some observers considered Wheeler the most active operative within the Perlo group, and his complicity was alleged to have been corroborated by information exhumed from the NKVD archives in the 1990s. Wheeler allegedly appears in Venona as a Soviet source under the cover name "Izra". Wheeler continued to pass documents to the Soviet Union after the war. In November 1945 he sent information on various issues. This included a report on the Italian domestic political situation on the eve of elections in that country; a copy of the confidential report written by the military governor in the U. S. occupation zone of the USSR; OSS reports about current political events in the USSR; OSS weekly reports on political events in Europe and a State Department intelligence report on the Middle East.
Кейінгі өмірі
1950 жылдары Уилер оқытушылық жұмыс таба алмағандықтан Вашингтон штатында сүт шаруасымен айналысты. Уилер Вашингтон және Сан-Францискодағы федералдық қазылар алдына жаугершілік куә ретінде шақырылды; оның жүкті әйелі мен төрт баласы сиыр сауды. Ол сондай-ақ АҚШ Конгресінің Америкаға қарсы қызметін зерттеу комитетіне үш рет шақырылды; Гладштейн, Андерсен, Леонард және Сиббет фирмасынан Джордж Андерсен оның заңдық өкілі болды. Оның қарындасы Маргарет Жан Шуддакопф оның батылдығы мен тұрақтылығының өзінің оқыту құқығы үшін күресіндегі нұрға толы жол көрсетушісі болғанын айтты. Ылғи да қысымға ұшырап, "қара тізімге" енгізілгеніне қарамастан, ол ұзақ және көрнекті оқытушылық мансабына ие болды. Ол Йель университетінде, Нью-Гэмпшир штатындағы Франкония колледжінде және Канаданың Манитоба провинциясындағы Брэндон университетінде сабақ берді.
In the 1950s, Wheeler became a dairy farmer in Washington state because he was unable to find teaching work. Wheeler was subpoenaed as a hostile witness before federal grand juries in Washington, D. C., and San Francisco; his pregnant wife and four children milk the cows. He was also summoned three times before the House Un American Activities Committee; George Andersen of Gladstein, Andersen, Leonard, and Sibbett served as his legal counsel. His sister, Margaret Jean Schuddakopf, said that his courage and steadfastness was her beacon as she fought her own battle for the right to teach. He had a long and distinguished teaching career, despite constant harassment and "blacklisting". He taught at Yale University, at Franconia College in Franconia, New Hampshire, and at Brandon University in Manitoba, Canada.
Жеке өмір және өлім
1938 жылы Уилер Рид колледжінің түлегі, жаңадан ана болған және ең жақын досы Клэр Воуздің жесірі Мэри Люкс Воузға үйленді.
In 1938, Wheeler married Mary Lukes Vause, a fellow graduate of Reed College, a new mother, and the widow of his best friend, Clare Vause.
Мұра
Уилердің қолжазбалары Вашингтон университетінің архивінде, ал оның кітапханасы Мэриленд штатындағы Фростбург мемлекеттік университетінің Джордж А. Майерс коллекциясына сыйға беріледі.
Wheeler's papers are in the archives of the University of Washington, and his library will be donated to the George A. Meyers Collection at Frostburg State University in Maryland.