Кіріспе
Виноград түрлері – Пассифлора инкарната, көбінесе майпап, қызғылт пассифлора, нағыз пассифлора, жабайы абрикос және жабайы пассифлора деп аталады. Бұл өрмелегіш немесе төмен түсетін сабақтары бар жылдам өсетін көпжылдық өсімдік. Пассифлора туысына жататын майпаптың ірі, күрделі гүлдері айқын мойындықтары мен аталықтарымен ерекшеленеді. Пассифлораның ең төзімді түрлерінің бірі болып табылатын майпап, АҚШ-тың оңтүстігінде жабайы гүл ретінде де, жемісі мен жарқыраған көкшіл-қызғылт гүлдері үшін де өсіріледі.
Passiflora incarnata, commonly known as maypop, purple passionflower, true passionflower, wild apricot, and wild passion vine, is a fast growing perennial vine with climbing or trailing stems. A member of the passionflower genus Passiflora, the maypop has large, intricate flowers with prominent styles and stamens. One of the hardiest species of passionflower, it is both found as a wildflower in the southern United States and in cultivation for its fruit and striking bluish purple blooms.
Сипаттама
Сабақтары тегіс немесе түкті болуы мүмкін; олар ұзын және төмен иілген, көптеген қармағыштары бар. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, үш немесе кейде бес бөлікті, алақан тәрізді тілімделген, өлшемдері … Жапырақ тіліктерінің тамырға жалғасқан жерінде екі ерекше безі бар, олар тәтті нектардың тамшыларын бөліп шығарады. Гүлдерінде бес көкшіл ақ жапырақшасы бар. Олар ақ және күлгілт түсті қабаттан тұрады, жапырақшалар мен аталықтардың арасында ұсақ мүшелер орналасқан. Ірі гүл әдетте жапырақшалар мен тостағанша жапырақтарының үстінде сақина тәрізді орналасады. Оларды бал аралары мен ағаш кескіш аралары сияқты жәндіктер тозаңдатады және олар өзінен-өзі көбеймейді. Гүл әдетте шілде айында гүлдей бастайды. Майпоп деп те аталатын, ет тәрізді жемісі – жұмыртқадай сары, бірақ піскенде жасылдан сары-жасылға, содан кейін сары-қызғылт түске өзгереді. Басқа пассифлоралар сияқты, оның қабығы желе тәрізді болып келеді және тұқымдарды қоршап тұрады. Қабығы бастапқыда ақ, піскенде күңгірт сары түске айналады. Тұқымдары қара және шамамен 5 мм көлемінде. Басқа пассифлоралар сияқты, ол көптеген көбелектердің (жапырақ жегіштердің) личинкаларына тамақ ретінде қызмет етеді, оның ішінде зебра қанатты көбелек, шығанақты фритиллария, қызыл дақты қанатты көбелек, Джулия, қарапайым сфинкс және әртүрлі фритиллариялар бар. Көп жағдайда оның жемісі жабайы жануарлар үшін өте танымал. Жас, жасыл жемістерді бассаңыз, олар жарылуы мүмкін. Осы құбылыс P. incarnata-ға ортақ атауын берді, сонымен қатар оның тамырлары қыстың көп бөлігін жер астында ұйықтау режимінде өткізеді, ал қалған өсімдік мамыр айына қарай қардың зияны тимей, жерден "көтеріледі". Майпоптар бұталы жерлерде, бұзылған жерлерде, өзендердің жағасында, шабылмаған жайылымдарда, жолдар мен теміржолдардың жанында өседі. Ол көп күн сәулесі түсетін жерлерде жақсы өседі. Ол орманның көлеңкелі жерлерінде табылмайды. Теннесси аймағындағы чероки тайпасы оны ocoee деп атаған; Окои өзені мен аңғары осы өсімдіктің құрметіне аталған, ол Теннесси штатының ресми гүлі. Теннесси аймағындағы жергілікті саламандра Desmognathus ocoee де P. incarnata үшін чероки тіліндегі атауымен аталған. Мыңдаған жылдар бойы майпоп чероки тайпасы үшін маңызды тағам және емдік өсімдік болды және бүгінгі күнге дейін олардың мұрасының құрметті бөлігі болып табылады. Бұл және басқа да құмар гүлдер шығанақты фритиллария көбелегі үшін эксклюзивті, ал түрлі түсті фритиллария үшін емес, личинкалардың өсуіне қолайлы ортаны қамтамасыз етеді.
Өсіру
Passiflora incarnata оңай өсіріледі және туған жері мен табиғи ареалында қоршаулар мен аркалармен безендірілуге үйретілген, күтімді талап етпейтін, көп жылдық бақша өсімдігі болып табылады. Passiflora incarnata жемісінде көптеген тұқымдар болады, олардың әрқайсысы жеуге жарамды шырынмен қоршалған арилмен қапталған, ал осы шырынды жаңа күйінде жеуге немесе өңделген өнімдердің дәмін жақсартуға болады. Жабайы майпоп – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында өсетін, орталық АҚШ-қа дейін, Иллинойс, Индиана және Огайо штаттарына жеткен агрессивті жүзім. Қолайлы ауа райында жүзімдер бірнеше күн ішінде қалыңдықтың төбесін жауып тастауы мүмкін. Өсімдіктер күнге жақын жерде өседі және күнінің кемінде жартысы тікелей күн сәулесіне мұқтаж. P. incarnata үшін ең жақсы топырақ – жақсы дренаждалған, бірақ өсімдіктер кейде ылғалды және қышқыл топыраққа төзімді келеді. Өсімдіктердің құрғақшылыққа төзімділігі жоғары. P. incarnata 6-11 аймақта (төзімділік аймағы) жыл бойы отырғызылуы мүмкін. Екі өсімдік арасындағы қашықтық 91.44 – 152.4 см (36–60 дюйм) болуы керек. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі P. incarnata-ны мынадай басылымдарда арамшөп деп атайды: «Кентукки мен көршілес штаттардың арамшөптері: далалық анықтамалық» және «АҚШ пен Канаданың арамшөптері». Майпоптың таралуын болдырмау үшін, сорғыларды үнемі алып тастау сияқты механикалық бақылау кеңес беріледі. Сондай-ақ, өсімдіктердің таралуын шектеу үшін оларды торлар мен қоршауларға бағыттау ұсынылады. Пассион гүлдері Еуропалық және Британдық Фармакопея сияқты фармакопеяларға енгізілген, онда өсімдіктің құрғақ әуелік бөліктері көрсетілген. Солтүстік және Оңтүстік Америкада тамырдан жасалған шай тоник ретінде қолданылады.
Қауіпсіздік
2013 жылғы әдебиеттерді шолу нәтижесінде бұл шөптің "қауіпсіздік деңгейі жоғары" екені анықталды. P. incarnata сонымен қатар Еуропалық жемқоспалар тізілімінде мал азыратуға арналған қоспа ретінде тіркелген.
Ас дайындауда
Пассионорманың жемістерін джем, желе және десерттер жасауға қолдануға болады. Шырыны сусындарға қосылатын танымал дәмдеуіш. Оны Оңтүстік Америкада кеңінен өсірілетін Passiflora edulis түрінің орнына, осыған ұқсас мөлшердегі жеміс беретін туысқан түрімен ауыстыруға болады. Жемісті қолмен жеуге болады, толық піскен кезде оның дәмі шалғайға ұқсас, аздап қышқылдау және жағымды иіске ие. Пассифлора тұқымдасына жататын өсімдіктердің хош иісті, тәтті жемістері оларды жаңа күйінде жеуге және дәм беру үшін қолдануға өте ыңғайлы етеді.