Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық отаршылдық үкіметтердегі лауазым. Бас хатшы – Британ империясының түрлі отарларындағы жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкердің атағы. Отарлар таратылуға дейін бас хатшы, губернатордан кейін Британ империясының отарындағы екінші маңызды лауазымды адам болды, осы лауазым көбінесе колониялық хатшы деп аталатын, және жиі премьер-министр немесе оған ұқсас сайланған саяси министрдің кеңсесі болып табылды. Оның құзыреті кейіннен Ішкі істер министрінің кеңсесімен теңестірілді.
Position in British colonial governments
Chief secretary was the title of a senior civil servant in various colonies of the British Empire. Prior to the dissolution of the colonies, the chief secretary was the second most important official in a colony of the British Empire after the Governor, typically termed the colonial secretary and often an office held by the premier or a similar politically elected minister, and with a portfolio which were equivalent to what was later termed the Home Secretary's office.
Шығу тегі
Бұл кеңсе бастапқыда "колониалды хатшы" немесе "бас хатшы" деп аталды. Британдық Солтүстік Америкадағы барлық колонияларда (Принс-Эдвард аралы мен Бермудадан басқа) эквивалентті атау "облыстық хатшы" болды. Принс-Эдвард аралы мен Бермудада "колониалды хатшы" термині қолданылды. Бастапқыда осы лауазымдағы адам губернатордың хатшысы және колонияның хатшысы қызметін атқарды. 1821 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы Филипп Гидли Кинг колониалды хатшы туралы былай деп жазды:
This office was at first known as "colonial secretary" or "principal secretary." In all colonies in British North America (with the single exception of Prince Edward Island and Bermuda), the equivalent title was "provincial secretary". In Prince Edward Island and Bermuda, the term "colonial secretary" was used. Originally the occupant of this post was secretary to the governor as well as secretary of the colony. In 1821, Governor of New South Wales Philip Gidley King wrote that the colonial secretary:
"Ол колонияға тиесілі барлық ресми қағаздар мен жазбаларды сақтайды; мемлекеттік депештерді көшіреді; барлық гранттарды, жалға алу шарты мен басқа да мемлекеттік колониялық құжаттарды дайындайды; сондай-ақ сотталғандармен бірге жіберілген көптеген тізімдерді, олардың сотталған мерзімдерін және колония мен үкіметке қатысты барлық басқа да ресми мәмілелерді басқарады; бұл лауазым үлкен жауапкершілік пен сенімді талап етеді." Ирландияда бас хатшы лауазымы 1660 жылдан бері бар.
"Has the custody of all official papers and records belonging to the colony; transcribes the public despatches; charged with making out all grants, leases and other public Colonial instruments; also the care of numerous indents or lists sent with convicts of their terms of conviction, and every other official transaction relating to the Colony and Government; and is a situation of much responsibility and confidence." In Ireland, the role of chief secretary dated from 1660.
XVIII және XIX ғасырлар
Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында және он тоғызыншы ғасырда Австралияның көптеген басқа колонияларында отаршылдық хатшы – мемлекеттік қызметкер емес, саяси лауазым болды. Отаршылдық хатшы осылайша үкімет министрі және саясаткер болды, ал лауазым негізінен кейінірек пайда болған ішкі істер министріне теңестірілді және көбінесе (бірақ әрдайым емес) колониялық премьер-министр, кейін премьер-министр деп аталатын адам осы қызметті атқарды. 1824 жылы отаршылдық хатшының және губернатор хатшысының функциялары бөлінді, ал 1890 жылдары және тәуелсіздік алғанға дейін бірнеше австралиялық колониялар өздерінің «отаршылдық хатшыларын» «ішкі істер хатшысы» деп атады. Жауапты үкімет құрылғаннан кейін, бұл лауазым, британдық әріқтасы сияқты, Қазынашылықтың бірінші лорды, көбінесе колониялық премьер-министрдің ресми лауазымы болды, себебі премьер-министр лауазымы ешқандай заңда көрсетілмеген. Кейп колониясы ерекшелік танытып, Кейп колониясының отаршылдық хатшысына қорғаныс мәселелеріне жауапкершілік берді. Австралияның бірнеше штаты мен аумақтары көптеген жылдар бойы бұл атауды сақтап келді, бас хатшының департаменттері ақырында сол штаттардағы қазіргі Премьер-министр департаменттеріне айналды, бірақ бас хатшы лауазымының өзі Премьер-министр лауазымынан бөлінді және әртүрлі юрисдикцияларда әртүрлі дамыды: кейбір жерлерде ол британдық Ішкі істер министріне, ал басқа жерлерде – Ішкі істер министріне теңестірілді. Жаңа Зеландия 1907 жылы бұл лауазымды жойды. Бас хатшылары бар аумақтардың қатарында Нигерия, Кения және Танганьика болды. Британдық Гвиана сияқты кішкентай аумақтар «отаршылдық хатшы» терминін пайдаланды.
The colonial secretary in the Colony of New South Wales and most of the other Australian colonies during the nineteenth century was a political position and not the position of a civil servant. The colonial secretary was thus a government minister and politician, and the position was fundamentally equivalent to the later term home secretary, and it was commonly (but not always) held by the colonial prime minister, later referred to as premier. The function of colonial secretary and secretary to the governor were thus separated in 1824, and several Australian colonies renamed their 'colonial secretary' as 'home secretary' during the 1890s and just before separation. After the grant of responsible government, this office like its British equivalent, the First Lord of the Treasury was frequently the formal position held by the colonial premier because the office of premier was not mentioned in any legislation. The Cape Colony was unusual in giving the colonial secretary at the Cape responsibility for defence. Several of the Australian states and territories retained the title for many decades, the chief secretary's departments ultimately evolving into the modern Premier's Departments in those states, although the chief secretary position itself became separate from that of the Premier, and evolved differently in different jurisdictions: in some places it became the equivalent of the British Home Secretary or a Minister of the Interior elsewhere. New Zealand abolished the office in 1907. Territories with chief secretaries included Nigeria, Kenya and Tanganyika. Smaller territories, like British Guiana, used the term colonial secretary instead.