Кіріспе

Kjøllefjord – Норвегияның Финнмарк округіндегі Лебесби муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Ауыл Нордкинн түбегінің солтүстік-батыс бөлігінде, үлкен Лаксефьорден шығанағына құятын кішкентай фьордтың жағасында орналасқан. 2017 жылғы мәлімет бойынша ауылда 945 адам тұрады, бұл оны муниципалитеттегі ең ірі ауылға және Финнмарк округінің ең ірі балық аулау ауылдарының біріне айналдырады. Hurtigruten жағалау экспресс кемесі Kjøllefjord-та үнемі тоқтайды. Kjøllefjord шіркеуі ауылдың ішінде орналасқан. Kjøllefjord-тағы ең ірі балық өңдеу және балық шаруашылығы компанияларының бірі – Aker Seafoods филиалы. Тағы бір ірі компания – Laksefjord Seafood AS.

Тарих

Кьеллефьорд 1500 жылдардан бері Норвегияның солтүстік шебінде, Баренц теңізі жағалауында сауда орталығы және балық аулау ауылы болып келді. 1685 жылы округ әкімі Ханс Х. Лилиенсгольд Финнмарк округының жағалауымен саяхат жасады. Ол Кьеллефьорд ауылына барды және жер иеленген жесір әйелдің сауда жасағанын, ал тағы үш саудагердің Бергеннен келген саудагерлерге жұмыс істегенін көрді. 1690 жылы Финнмарк округы жеті сауда аймағына бөлінді. Жазушы Йонас Ли «Тремастерен Фреметтен» кітабында Кьеллефьорд ауылы туралы жазды. Ол сол дәуірдегі ескі монополиялық сауда жүйесін бейнелейді. Ол былай деп жазады: «Som opplagssted for Finnmarkske produkter der hentedes av bergensere og senere danske skip, som havn for russiske lodjer der lå og tusket langs kysten, og som nødhavn for fremmede skip i hvitehavsfarten på Arkhangelsk, hersket der alltid meget liv og røre», яғни «Финнмарк өнімдерін жинап әкелетін бергендік және кейін даниялық кемелер үшін қойма ретінде, жағалау бойында сауда-саттық жүргізетін ресейлік саудагерлер үшін порты ретінде және Архангельсктен келетін Ақ теңіз кемелері үшін паналасқан орын ретінде әрдайым қыжыр-қимыл мен өмірлік күш болды». 1944 жылдың күзінде неміс әскері Кьеллефьордтың ғимараттарын, Финнмарктағы көптеген басқа да жерлер сияқты өртеп жіберді, ал шамамен 700 адамнан тұратын тұрғындар эвакуацияланып, елдің әртүрлі жерлеріне таратылды. 1945 жылы азаттыққа қол жеткеннен кейін көптеген тұрғындар қайта оралды. Жаңадан құрылыс басталды, жоспарлар жасалды және ақырында тұрақты құрылыс жоспарлары әзірленді. Ықшам уақыт ішінде кәсіпкерлік ортасы қайта жаңғыртылды және тоғыз салыстырмалы түрде заманауи балық шаруашылықтары жұмысын бастады. Балық аулау флоты тез өсті, ал көптеген тәжірибелі балықшылар 1950, 1951 және 1952 жылдары жыл сайын орташа есеппен балықты жағаға жеткізді. Бұл үлкен көлемдегі ауда балық, минтай, треска, сельдь және басқа да балық түрлері кірді. 1954 жылы балық аулау флотының жалпы саны 155 кемеден тұрды. Олардың ішінде 27 кеме, ал 15 метрден асатын 10 кеме болды. Қалған кемелер 9 метрден кішкентай болды. Тарих бойы балық аулау қоғамның өмірінің ортасы болып табылды, жақсы да, жаман да күндерде. Соғыстан кейін 14 дүкен, екі шағын қонақ үй және бес кафе салынды, ал халық саны 1700 адамға жетті.

Көрікті жерлер

Соңғы жылдары туризм Кьёльлефьорд экономикасының маңызды бөлігіне айналды. Arctic Coast AS компаниясы Kjøllefjord және оның айналасындағы туристік ақпарат пен экскурсиялар үшін жауапкершіліктің басым бөлігін өз қолында ұстайды. Компания жыл бойы туристерге солтүстік жарығы астындағы қар мотоциклімен саяхат, автобуспен экскурсиялар, сондай-ақ Davvi Siida компаниясымен бірлесіп саам мәдениеті мен жергілікті тарихқа негізделген экскурсияларды ұсынады. Kjøllefjord аймағында көптеген белгіленген жаяу жолдары бар, олардың бірнешеуі Kjøllefjord-тан басталады. Бұл жолдардың көпшілігі ежелгі заманда елді мекендер арасында адамдардың жүріп өткен жолдары. Аймақтың барлық жолдарынан керемет көрініс ашылады және олармен жүру оңай. Мұражайдың батыс жағындағы аймақтар аң аулау мен балық аулауға өте қолайлы. Ең көп ауланатын жануар – қарақұйрық, бірақ қоян да көп ауланады. Кьеллефьорд маңындағы суларда арктикалық шабақ пен форельдің көптеп таралған түрлерін кездестіруге болады. 2013 жылдың 3 шілдесінде балық аулау таяғымен ауланған палтус үшін жаңа әлемдік рекорд тіркелді – оның салмағы ! Финнкирка (қала гербінің шабыт көзі) Нордкиннгалвьяның батыс жағында орналасқан, ол шіркеу пішініндегі әсем және тозығы жеткен теңіз жартасы. Бұл жердің бұрынғыда саамдардың құрбандық шалатын қасиетті орны болғанына сенімді және бүгінгі күнге дейін теңіз саяхатшылары үшін бағдаршам ретінде қолданылады. Қыс айларында муниципалитет жарқын, түрлі-түсті шамдармен (солтүстік жарығын бейнелейтін) жартастарды жарықтандырады. Kjøllefjord өзінің жанды мәдени өмірімен танымал, оның ішінде Chrisfestivalen музыка фестивалі де бар. Жыл сайын маусым айының соңында өтетін бұл шағын фестиваль Kjøllefjord-тан шыққан блюз әртісі Кристиан (Крис) Лингделдің құрметіне аталған. Футбол Kjøllefjord-тағы жасөспірімдер мен ересектер арасында танымал спорт түрі. Kjøllefjord және көршілес Mehamn 1992 жылдан бері Норвегия футбол лигасының 3-ші дивизионында ойнайтын Nordkynn футбол клубының бір командасын бөліседі. 1987 жылы спорт залы салынды.

География

Бұл аймақтың ландшафты әртүрлі, жазық далалар мен бай өсімдіктерге толы аңғарлар бар. Кьеллефьордтан шығысқа қарай шамамен 20 минуттық саяхаттан кейін, әлемдегі ең солтүстік кең жапырақты орманға, ірі қайың ағаштарына жетесіз. Аймақ құрамына өзендер мен көлдері бар Оксвегдален кіреді. Климатты былай сипаттауға болады: Жауын-шашынның көп бөлігі күз және қыс айларында жауады. Сәуір және мамыр – ең құрғақ айлар. Жазда жауын-шашын мөлшері сәл артады. Ақпан – ең суық ай, ал шілде мен тамыз – ең ыстық айлар. Күз және қыс айларында оңтүстік желдері, ал жаз айларында солтүстік желдері басым болады. Қараңғы түндер 18 қарашадан 25 қаңтарға дейін, ал ақ түндер 24 сәуірден 20 тамызға дейін созылады. Күндізгі орта түнді алғаш рет 13 мамырда, соңғы рет 31 шілдеде көруге болады. Кьеллефьорд – Øst Finnmark ауданының батыс жиегіне жақын орналасқан. Бұл жер Арктика мұхитының жанында болғандықтан, солтүстік-батыс желдерінен ауа райының күрт өзгеруі мүмкін. Екі ішкі жартас жағалауды және өнеркәсіптік пирстерді толқындардан қорғайды. Кьеллефьорд Мехамн әуежайынан, Мехамн әуежайынан қол жетімді. 1989 жылы Кьеллефьордқа жол салынып аяқталды, соның арқасында ол Норвегияның қалған бөлігімен автомобиль жолы арқылы байланысты.

Білім

Кьеллефьордтағы мектеп ғимараты 1956 жылғы оқу жылының басында салынып ашылды, ал 1963 жылы оған қосымша ғимарат салынды. 1997 жылы жаңа оқу бағдарламасы енгізілген кезде, мектепке қазіргі уақытта 1-сынып және SFO үшін пайдаланылатын заманауи қосымша бөлім ашылды. Кьеллефьорд бастауыш мектебінде 1-ден 10-сыныпқа дейін 150-ге жуық оқушы білім алады. Мектепте барлығы 23 мұғалім, сондай-ақ бірнеше көмекші және техникалық персонал жұмыс істейді. 2005 жылдан бері Кьеллефьорд LOSA жобасына қатысып келеді, бұл жоғарғы сынып оқушыларына ең жақын жоғары мектепке (ол шалқары қашықтықта болуы мүмкін) барудың орнына, үйден онлайн түрде оқуға мүмкіндік берді.