Кіріспе

Өте жеңіл бизнес-джет

{|Infobox aircraft type
| more users =
| type = Өте жеңіл бизнес-джет
| manufacturer = Embraer
| designer =
| first flight = 26 шілде 2007. Сол жылдың 9 қарашасында компания NBAA жылдық конвенциясында өте жеңіл джетінің атын – Phenom 100 деп жариялады және ұшақтың толық масштабтағы макетін көрсетті. Компания Phenom 100 ұшағын әуе таксиі ретінде пайдалану мүмкіндігін белсенді түрде зерттеп жатыр. Embraer бизнес-джеттер бөліміндегі қызметкерлер санын да арттыруды жөн көрді. Сол айда Embraer өзінің жаңа джетінің пилот кабинасына орнату үшін Garmin Aviation компаниясының G1000 электрондық ұшу аспаптар жүйесін (EFIS) таңдағанын мәлімдеді. 2006 жылдың наурыз айында Embraer ұшақтың цифрлық жобалау кезеңін аяқтағанын хабарлады. Сол айда компания Phenom 100 моделінің бірнеше толық өлшемді макеттерін сатып алды. Сәуір айында ұшақтың өндірісін кеңейту жоспарлары және бірлік бағасының 3,5%-ға өсуі жарияланды. Компанияның мақсаты өте жеңіл джеттердің әлемдік нарығының 30%-ын иелену еді. 2006 жылдың мамыр айында EBACE конференциясында Phenom 100 үшін 50 тапсырыс алынғаны хабарланды. Екі айдан кейін Embraer ұшақтың алғашқы операторлары туралы толыққанды мәліметтерді жариялады. 2006 жылдың тамызында Латын Америкасынан алғашқы тапсырыс келіп түсті. 2006 жылдың қазанында американдық Pratt & Whitney компаниясы Phenom 100 үшін PW617 F турбовентиляторлық қозғалтқыштарын сынақтан өткізуге кірісті. 2007 жылдың наурыз айында ұшақтың дамуы жоспар бойынша жүріп жатқаны хабарланды. Embraer сол айда алғашқы PW617 F қозғалтқыштарын алды. Келесі сәуірде бірінші ұшақтың қанаты мен фюзеляжы біріктірілді, құрастырылуы аяқталуға жақын болғанда. 2007 жылдың маусымында прототип ресми түрде таныстырылды және ұшақтың жердегі сынақтары көп ұзамай басталды. 2007 жылдың 26 шілдесінде Phenom 100 прототипі компанияның Бразилиядағы Сан-Хосе-дос-Кампос зауытынан алғашқы рейсін жасады. Екі аптадан кейін ол Гавиао Пейшотоға ауыстырылды, онда ұшу сынақ бағдарламасының көп бөлігі жүргізілді. 2008 жылдың наурыз айында ұшақтың сериялық өндірісі келесі айда басталатыны хабарланды. Ұшу сынақтары кезінде ұшақтың мұздан қорғау жүйесімен және жапсырмаларымен байланысты мәселелер анықталды. 2008 жылдың желтоқсанында Phenom 100 Бразилияның Ұлттық азаматтық авиация органы мен АҚШ-тың Федералды авиация басқармасынан типтік сертификатын алды. Ұшақ EMB 500 сертификатымен жабдықталған. Phenom 100-дің алғашқы жеткізілімі 2008 жылдың 24 желтоқсанында жасалды.

Дизайн

Embraer Phenom 100 – төмен қанатты, консольді моноплан, Т тәрізді құйрығы және қысылатын үш дөңгелекті шассиге ие. Оның ұшағы овал пішінді, жолаушылар салоны 7,985 м3 (282 фут куб), есігі 1,47 м биіктік пен 0,74 м енді (4.5'x2.1') және терезелері 1,2'x1'. Оның қысымсыз жүк қоймасы 1,56 м3 (54,9 фут куб). Оның құрылымдық қызмет ету мерзімі 28 000 ұшу циклы немесе 35 000 сағат, және ол 20% композиттік материалдардан жасалған. Phenom 100 әдеттегі конфигурацияда төрт жолаушыны қабылдай алады, бірақ бір экипажмен жеті жолаушыны тасымалдай алады, оған қосымша орындыққа қараған және белбеумен жабдықталған дәретхана орнатылған. Кабинаның ішкі дизайнын BMW DesignworksUSA жасаған. Ұшақ Pratt & Whitney Canada PW617 F турбовентиляторлы қозғалтқыштарымен жабдықталған, олардың әрқайсысы ISA+10 °C температурасында 7,2 кН (1695 фунт) ұшып көтерілу итермелеуін қамтамасыз етеді. Бұл қозғалтқыштар екі каналды толық автоматты цифрлық қозғалтқыш басқару жүйесімен (FADEC) жабдықталған. Ұшу кезінде бір қозғалтқыш істен шыққан жағдайда, автоматты өнімділік резерві (APR) функциясы қозғалтқыштың қуатын 1777 фунтқа дейін арттырады. Жаңа модель PW 617 F–E модельдері 1820 фунт соғу күшімен 10 минут бойы жұмыс істей алады. Оператордың шығындарын азайту мақсатында, дәстүрлі жоспарлы техникалық қызмет көрсетуге қоса, жағдайға негізделген техникалық қызмет көрсету тәсілдері де зерттелді. Phenom 100 ұшағының ең көп ұшу қашықтығы – төрт адам және NBAA IFR резервтерімен.

Операторлар

Phenom 100 түрлі пайдаланушылармен жұмыс істеді, оның ішінде жеке тұлғалар, компаниялар, үлестік меншік иелері, чартерлік операторлар, ұшақтарды басқару компаниялары және әскери операторлар. Оның 2009 жылғы бағасы 3,6 миллион АҚШ доллары болды. Phenom 100-ді пайдалануға шамамен 2-3 доллар/миль шығын кетеді.

Азаматтық

Emirates – бес Phenom 100EV ұшағы кадеттерді даярлау үшін.

Әскери

Бразилияның Әуе күштері – 2019 жылдың қазан айында екі ұшақ жеткізілді және U 100 деп белгіленді. Пәкістанның Әуе күштері – өте маңызды қонақтарды тасымалдау үшін төрт ұшақ. Корольдік Әуе күштері – Ұлыбританияның Әскери ұшу оқу жүйесінің құрамында пайдаланылады. 2 ақпан 2016 жылы Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі 2033 жылға дейін Корольдік Әуе күштері мен Корольдік Теңіз күштерінің әуе экипаждарын даярлау үшін бес Embraer Phenom 100 әуе кемесін сатып алу және техникалық қолдау көрсету бойынша KBR Elbit Systems компаниясымен келісімшарға қол қойды.

Мемлекет

Техас көлік департаменті төрт машинадан тұратын автопаркті пайдаланады.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

Феном 100 тоғыз рет толыққанды жойылды, оның ішінде бір адам қаза болған оқиға да бар. 2014 жылдың 8 желтоқсанында, құйрық нөмірі N100EQ болған Феном 100 ұшағы Мэриленд штатының Гейтерсбург қаласындағы үйге Монтгомери округі әуежайына қонуға дайындалып келе жатқанда құлап түсті. Алты адам қаза тапты: ұшақтағы үш адам және жердегі үйде болған үш адам. Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңес (NTSB) жүргізген тергеу апаттың басты себебі ұшқыштың мұзға қарсы жүйені қоспауы және ауа райы мен ұшақтың салмағына сәйкес келмейтін дұрыс емес қону жылдамдығы болды деген қорытындыға келді. Олар бір пилотпен басқаруға арналған турбовентиляторлық ұшақтарда мұздан қорғау жүйесін қосу қажеттілігі туралы ұшқыштарды автоматты түрде ескертетін жүйені жасауды ұсынды.