Кіріспе

Маргарет Лоуренстің 1974 жылғы "Аңдаушылар" романы. 1974 жылы McClelland & Stewart баспасында жарық көрген бұл роман Лоуренстің соңғы романы болды және ол канадалық әдебиеттің классикасы саналады. Роман 1974 жылы ағылшын тіліндегі көркем әдебиет бойынша генерал-губернатор сыйлығын жеңіп алды. Романның басты кейіпкері – Манавакада (Манитоба) өскен, өте тәуелсіз жазушы Мораг Ганн. Морагтың қызы Пике және оның метис жары Жюль Тоннермен қарым-қатынасы қиын, ол тәуелсіздігін сақтау үшін күреседі. "Аңдаушылар" романы Линда Свендсеннің сценарийі бойынша Анн Уилердің бейімдеуімен 1993 жылы CBC телеарнасында көрсетілді. Соня Смитс Мораг рөлін, ал Том Джексон Жюль Тоннер рөлін сомдады. Кітап мектеп басқармалары мен орта мектептерде бірнеше рет тыйым салынған. Бұл кітап Американдық кітапханалар қауымдастығының "Оқуға бостандық" науқанында үнемі ұсынылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Дивинерлер" канадтық ойдан туған романист Мораг Ганнның тарихын айтады. Морагтың өмірі Лоренстің жеке тәжірибесіне сүйенгендігі айтылады. Арита Ван Херк Лоренстің барлық туындыларын қарастырғанда, "Дивинерлер" романы автордың сезімдерін, өмірлік тәжірибесін және кәсіби жетістіктерін басқа романдарына қарағанда кейіпкермен тығыз байланыстыратынын көрсетеді. Роман Морагтың Онтариодағы шалғайдағы үйінен басталады. Бір күні Мораг оянып, қызы Пикеден хат табады, онда ол өзінің метис мұрасын зерттеу үшін үйден кеткенін жазады. Флэшбэктер Морагтың жас кезіндегі саяхатын, көп жыл бұрын бастан өткерген осыған ұқсас жолға шығуын көрсетеді. Романшы ретінде Мораг жазуда да қиындыққа тап болады және әлемді түсінуіне күмәнданады. Ол айналасындағы табиғатты қалай суреттеуге болатынын ойлайды, бірақ табысқа жете алмай күреседі.

Морагтың естеліктері көбейе түседі. Ол өзінің ауыр балалық шағын, ата-анасының полиомиелиттен қаза болуын және балалар үйіне тәрбиеленуін еске алады. Морагтың асырап алған ата-анасы Кристи мен Прин оның туған ата-анасына қарағанда экономикалық жағдайы төмен болды және ол оларға лайықты құрмет көрсетпеді. Кристидің ерекше мінез-құлқы әлеуметтік нормаларды елемейді және романның әлеуметтік-экономикалық жіктелуге қатысты сын-ескертпелеріне негіз болады. Мораг үйден кетуге асығады және университетке түсіп, Виннипегке көшеді, онда ол жасы үлкен профессор Брук Скельтонмен танысады. Олардың қарым-қатынасы қалыпты сияқты көрінеді, кейін олар үйленеді. Скельтон Морагты ауызбен қорлай бастайды, ал ол метис және балалық шақтағы досы Жюль Тоннермен махаббатқа түседі. Мораг Жюльден бала көтеруге тырысады, нәтижесінде Пике дүниеге келеді. Скелтонмен некесі аяқталып, ол Ванкуверге көшіп, жазу ісіне толыққанды беріледі. Мораг өзінің алғашқы романын жазады, содан кейін Англияға кетеді. Ол жазумен айналысып, сонымен қатар Пикеге де қамқорлық жасайды. Жалғыздыққа ұшырап, ол Канадаға қайта оралады, онда Кристинің ауыр сырқатынан көз жұмаққа жақын екенін біледі. Романның соңғы бөлімі оқиғаны қазіргі уақытқа қайтарады. Мораг өзінің соңғы романын аяқтап, Пике үйге оралады.

Негізгі кейіпкерлер

Мораг Ганн Мораг – «Аңдаушылар» романының басты кейіпкері. Лоренс оқиғаны осы кейіпкердің көзқарасынан баяндады. Мораг Манитобадағы ойдан туған Манавака қаласында дүниеге келді, Лоренс осы қаланы өзі өмір сүрген және жұмыс істеген жерге ұқсатып жазған. Лоренс Морагты «үйді» іздеп, бір орыннан екінші орынға жиі көшіп жүретін, тәуелсіз және еркін рухты әйел ретінде бейнеледі (мысалы, Морагтың Макконнеллдің қонысына көшуі). Лоренс Морагтың оқиғасын хронологиялық ретпен баяндағанмен, автор жиі Морагтың өткен шағынан эпизодтарды қосып, «Memorybank Movies» арқылы Морагтың далалық өміріндегі қалыптасқан тәжірибелерін көрсетті. Мораг өзінің қамқоршысы Кристидің өткенге деген құштарлығынан туындаған ескі шотланд кландарының әңгімелеріне қызығушылық танытады. Айта берсе, Пайпер Ганн мен Колин «Ганнер» Ганн туралы әңгіме жиі қайталанады. Соңғысы Кристиді Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде құтқарған. Мораг сондай-ақ Кэтрин Парр Трейл сияқты канадалық әйел жазушылардың шығармаларындағы әйелдік бейнелеулерінен шабыттанып, оларды сұраққа тоғыстырады. Ол көбінесе осы тақырыптарды өзімен-өзі үнсіз пікірлеседі. Пике "Пике" Ганн Пике – Морагтың Жюль Тоннерден туған қызы. Пике кейіпкерінің дамуы Морагтың дамуымен қатар жүреді, оның өсіп, әлемді зерттеуі осыған дәлел. Оның кейіпкерлік жолы арқылы Лоренс Пикені Мораг пен Жюль сияқты еркін рухты және тәуелсіз әйел ретінде көрсетеді. Жюль "Скиннер" Тоннер Жюль – Канаданың метис халқының ұрпағы. Мораг сияқты Жюль де тәуелсіз және өзінің тарихымен мақтанады. Ол мұны әндер жазып, орындау арқылы көрсетеді, олардың мәтіні көбінесе оның атасы мен Луи Риель туралы болады. Жюльдің балалық шағы қиындыққа толы болғанымен, ол әкесіне де, әпкелеріне де ашу танытпайды. Ол оларға қамқорлық жасайды және олардың ерте қайтысынан кейін оларды сағынып жылайды. Жюльдің бауырлары – Вал, Пол, Жак және Пике, соңғысы Пикет Ганнның құрметіне аталған. Романның кейінірек бөлігінде Жюль Билли Джомен бірге музыкалық топ құрады. Кристи Логан Кристи – Мораг Манавакада өскен кездегі қамқоршысы. Ол Принцесса "Прин" Логанға үйленген. Манаваканың балалары оны қынжырлы түрде «қоқыс жинаушы» деп атайды. Ол Манавака қоқыс полигонында жұмыс істейді, оны «Жағымсыз жер» деп атайды. Кристи өзінің жұмысына мақтан тұтады, адамдар тастаған заттардан көп нәрсе білуге болады дейді. Мораг жазғандай, «Жағымсыз жердің» иісі Кристиден кетпейді, ол оның бір бөлігі болып табылады. Принцесса "Прин" Логан Прин – Морагты асырап алған анасы. Ол Канадаға көшіп кетуге мәжбүр болған британдық ақша жөнелтушінің қызы. Ол Морагтың балалық шағындағы мектеп формасын тігеді. Мораг Приннің дауысы жоғары екенін және ол «туылған зарланушы» дейді. Брук Скелтон – Ол Морагтың жалғыз некесі мен берілген қарым-қатынасының серігі. Лоренс оны отыздан асқан, шашы аққан, XVII ғасыр әдебиетінің профессоры ретінде сипаттайды. Брук Үндістанда өсіп, Канадаға көшіп келген. Мораг пен Бруктың некесі бұзылғаннан кейін Мораг Ванкуверге кетеді. Брук ақырында қайтадан үйленеді. Мораг оның екінші әйелі өзінен жас көрінеді деп айтады. Лазарь Тоннер – Лазарь, соғыс ардагері, Жюльдің қатыгез әкесі. Ройланд – Манавака тұрғыны Ройланд суды іздейді. Ол Морагқа өзеннен қарақұмық аулап көмектеседі. Мәтіннің соңында Ройланд өзінің қабілетін түсінбейтінін, бұл оған құпия екенін және ол енді су іздемейтінін айтады. Смиттер – Томас және Моди Смит – Морагтың «әдемі» көршілері. Олар көбінесе Морагтан поэзия туралы кеңес сұрайды.