Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандағы ұлттық саябақ
National park in India
Сатпура жолбарыстар қорығы (STR), сондай-ақ Сатпура ұлттық паркі деп белгілі, Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Нармадапурам ауданында орналасқан. Оның атауы Сатпура тау жотасынан шыққан. Сатпура ұлттық паркінің аумағы, сонымен қатар іргелес Бори және Пачмархи жабайы табиғат қорықтары бірегей орталық Үндістанның жоғары таулы экожүйесін құрайды. Ол 1981 жылы құрылған. Ұлттық парктің жері өте қиын, құмтас шыңдардан, тар шатқалдардан, жыралардан және тығыз ормандардан тұрады. Биіктігі 680 метрден басталып, Дхупгарх шыңы 1352 метрге жетеді, ал Чурнаның жазықтары тегіс. Ұлттық саябаққа ең жақын қала – Пачмархи, ал ең жақын теміржол станциясы – Пипария, 58 км қашықтықта орналасқан. Штаттың астанасы Бхопал қаласына дейін 200 км. Сатпура ұлттық паркі биологиялық әртүрлілікке бай. Мұндағы жануарлар: барс, самбар, хитал, үнді мунджагы, нилгай, төрт мүйізді антилопа, чинкара, жабайы шошқа, аю, қара бұғы, түлкі, кірпі, ұшқыш егеуқұйрық, мысық бұғы және үнділік алып егеуқұйрық. Құстардың түрлері де сан алуан. Мүйізді құстар мен бауырсақ құстары осы жерде жиі кездеседі. Өсімдіктер құрамында негізінен саль, терек, тенду, Phyllanthus emblica, махуа, бель, бамбук, шөптер және дәрілік өсімдіктер бар. Бұрынғы жылдары жолбарыстар, доль, үнділік гаур және барингалар да көрілген, бірақ олар сирек кездеседі.
Satpura Tiger Reserve (STR) also known as Satpura National Park is located in the Narmadapuram district of Madhya Pradesh in India. Its name is derived from the Satpura range. It covers an area of Satpura National Park, along with the adjoining Bori and Pachmarhi wildlife sanctuaries, provides of unique central Indian highland ecosystem. It was set up in 1981. The terrain of the national park is extremely rugged and consists of sandstone peaks, narrow gorges, ravines and dense forests. The altitude ranges from It has Dhoopgarh peak as high as and the almost level plains of Churna. The nearest town to the national park is Pachmarhi and the nearest rail head is Pipariya away. The state capital Bhopal is away. Satpura National Park is rich in biodiversity. The animals here include leopard, sambar, chital, Indian muntjac, nilgai, four horned antelope, Chinkara, wild boar, bear, black buck, fox, porcupine, flying squirrel, mouse deer, and Indian giant squirrel. There are a variety of birds. Hornbills and peafowl are common birds found here. The flora consists of mainly sal, teak, tendu, Phyllanthus emblica, mahua, bel, bamboo, and grasses and medicinal plants. In previous years, there have been sightings of tigers, dholes, Indian gaur and barasingha, although these are rare.
Тарих
Оның атауы Сатпура жотасынан шыққан. Сатпура – санскрит сөзі, ол жеті тауды білдіреді (sapta – жеті, pura – тау). Оны 1862 жылы Бенгал лансерлерінің капитаны Джеймс Форсайт, үнді азаттық күрескері Тантия Топені іздеу кезінде алғаш зерттеген. Экологиялық және экономикалық маңызы жоғары болғандықтан, бұл Үндістандағы алғашқы резерватталған орман аймақтарының бірі болып жарияланды. 2000 жылы ол жолбарыс қорығы мәртебесін алды, сол себепті оны Сатпура жолбарыс қорығы (STR) деп те атайды. Сатпура ұлттық паркі, Пачмархи және Бори қорықтарын қоса алғанда, Сатпура жолбарыс қорығы Мадхья-Прадеш штатының Хошангабад және Чхиндвара аудандарының 1427 км² аумағын қамтиды.
Its name is derived from the Satpura Range. Satpura is a Sanskrit word, that means seven mountains (sapta – seven and pura – mountain). It was first explored by Captain James Forsyth of Bengal Lancers in 1862 while he was searching for Indian Freedom Fighter Tantya Tope. It is one of the first declared Reserved Forest Area of India due to its ecological and commercial importance. It became a Tiger Reserve in the year 2000 and therefore it is also called Satpura Tiger Reserve (STR). Satpura National Park, with inclusion of Pachmarhi & Bori Sanctuaries, Satpura Tiger Reserve it covers 1427 km2 of Hoshangabad and Chhindwara Districts of Madhya Pradesh.
Флора
Сатпура жолбарыстар қорығы Орталық Үндістанның бай ормандық экожүйесінің бір бөлігі болғандықтан, ол өте жоғары биологиялық әртүрлілікке ие. Сатпура жолбарыстар қорығында 1300-ден астам өсімдік түрі бар, олардың ішінде тик, сал, тенду, махуа (үнді бидай ағашы), бел (тас алма), бамбук және шөптер кездеседі. Сатпура жолбарыстар қорығында 62 ағаш түрі, 30 кішкентай ағаш түрі, 58 бұта түрі, 32 өрмелегіш және шамамен 64 шөп түрі өседі. Бұл жерде сонымен қатар маңызды дәрілік өсімдіктер мен Psilotum, Cyathea, Osmunda, Lycopodium және Lygodium туыстарына жататын сирек кездесетін эндемикалық өсімдіктер де бар. Саал – ұлттық парктің ең басты флорасы, ол негізінен Пачмархи үстіртінде таралған. Парктің солтүстік жағындағы төменгі жазықтар негізінен базальттық жыныстардағы тик ормандарынан тұрады. Меластома малабатрикум, Муррая паникулата, Холмскиолдия сенгуинья, Блумеа ланцеолярия және Софора интеррупта сияқты көптеген түрлер тек Мадхья-Прадеш штатындағы Сатпура жолбарыстар қорығында ғана кездеседі.
Satpura Tiger Reserve is a part of a rich Central Indian forest ecosystem thus it is quite rich in biodiversity. Satpura Tiger Reserve has over 1300 species of plants which are teak, Sal, tendu, mahua (Indian butter tree), bel (stone apple), bamboos, and grasses. Satpura Tiger Reserve has more than 62 trees species, 30 small tree species, 58 shrubs species, 32 climber species and almost 64 grass species. It also has important medicinal plants and rare endemic plants from the genus Psilotum, Cyathea, Osmunda, Lycopodium, and Lygodium. Saal is the most prominent flora of the National Park which is mainly found in the Pachmarhi plateau. The lower plains on the northern side of the park mainly consist of teak forest on basaltic traps. Many species like Melastoma malabathricum, Murraya paniculata, Holmskioldia senguinea, Blumea lanceolaria, and Sophora interrupta are found only in Satpura Tiger Reserve in Madhya Pradesh.
Жайылымдар
Сатпура жолбарыстар қорығының аумағының шамамен 10 пайызы жайылымдық жерлерді құрайды, оның ішінде Пачмархи үстіртіндегі табиғи бос кеңістіктер, ауылдарды көшіру нәтижесінде пайда болған антропогендік жайылымдар және Тава су қоймасының су деңгейі төмендеген аймақтары бар. Бұл жайылымдар Нимган, Мадай, Керия, Даин және Гетхеда деп аталады. Бұдан өзге, қорықтың орталық аймағынан 23 ауылды көшіру арқылы жаңа жайылымдар да құрылды. Көбінесе барлық жайылымдар адамның әрекетінен пайда болған және егіншілік пен мал жаюға пайдаланылады. Егер осы жайылымдарға күтім жасалмаса, олардың орнына ағаш тәрізді өсімдіктер өсіп, олар жоғалып кетеді. Сатпура жолбарыстар қорығының басшылығы осы жайылымдарды сақтап, оларға тәуелді жануарлардың жеткілікті санын қамтамасыз ету үшін жоғары деңгейде қорғау және күтім жұмыстарын жүргізеді.
Satpura Tiger Reserve has about 10% of the area which is classified as grasslands including natural blanks on Pachmarhi plateau, anthropogenic grassland due to relocation of villages and draw down areas of Tawa reservoir. These grasslands are named Neemghan, Madai, Keria, Dhain, and Geetkheda. In addition to these, some of the new grasslands have been created by relocation of 23 villages from the core area of the reserve. Mostly all the available grasslands are of anthropogenic origin and are subjected to agriculture and grazing. If these grasslands are not manipulated, they will be invaded by woody plants and eventually disappear. High degree of protection and maintenance is done for these grasslands to support a size able population of herbivores which are dependent on them by the Satpura Tiger Reserve administration.
Фауна
Сатпура ұлттық паркі және оның айналасындағы буферлік аймақ, басқа ұлттық саябақтарда сирек кездесетін жабайы жануарлардың көптеген және әртүрлі түрлеріне ие. Бұл ормандық аймақ өзінің экожүйесімен ерекшеленеді және жануарлар дүниесін қорғаудың ұзақ тарихын көрсетеді, бұл қазіргі кездегі жануарлар түрлерінің тізімінен анық көрінеді. Сатпура ұлттық паркінің жануарлар дүниесі – жабайы табиғатқа құмар жандарға керемет сый. Паркте 50 түрлі сүтқоректілер, 254 түрлі құстар, 30 түрлі бауырымен жорғалаушылар және 50 түрлі көбелектер табылады. Малабардың сыңғырлап ұшқан құсы, Жаннат құсы, Балқұс, Малабардың бұталы мүйізді құсы сияқты әдемі құстар көптеп кездеседі. Гүлдердің алуан түрлі түрлері мен ылғалды жағдайлар қаражапырақ, қара раджа, үлкен жұмыртқа көбелектері сияқты түрлердің гүлденуіне қолайлы ортаны құрайды. Құстар мен көбелектермен қатар, фаунасына нұ, үнді бизоны (Гаур), жолбарыс, барыс, жабайы шошқа, жабайы иттің (жергілікті атауы – Dholes) түрі, жалқау аю, қара бұқа (ерекше қызығушылық тудыратын түр), кірпі, Самбар, Барасингха, төрт мүйізді антилопа (Чоусингха), панголин, батпақты крокодил, лангур және т.б. жатады. Сатпура жолбарысы қорығында 14 түрлі құрып бара жатқан сүтқоректілер мен бауырымен жорғалаушылар бар. Үндістанның алып бөркіті – Сатпура жолбарысы қорығының ерекше белгісі, өйткені ол қазір Үндістанда сирек кездеседі. Үндістанның алып бөркіті, ұшқыш бөркіт, резус маймылы сияқты түрлер Орталық Үндістанға тән.
Satpura national park, along with its surrounding buffer zone area have a large and diversified population of wildlife which are rarely seen in other national parks. This forest area is unique in its ecosystem and has a long history of wildlife conservation which is evident from the list of wildlife species currently present. The fauna of Satpura National Park is a stunning jungle treat for wildlife enthusiasts. There are 50 species of mammals, 254 species of birds, 30 species of reptiles, and 50 species of butterflies that are found in the park. Beautiful birds species including Malabar whistling Thrush, Paradise Fly catcher, Honey Buzzard, Malabar pied Hornbill etc. are present in large numbers. There is presence of wide variety of flower species and moist conditions thus are ideal conditions for various butterfly species to flourish like Oakleaf, Black Rajah, Great Eggfly. Along with birds and butterflies its fauna comprises Spotted Deer, Indian Bison (Gaur), Tigers, Leopards, Wild boar, Wild dog (locally called Dholes), Sloth bear, Black buck (unique attraction), Porcupine, Sambhar, Barasingha, four Horned antelopes (Chowsingha), Pangolin, Marsh crocodile, Languars etc. There are about 14 species of endangered mammals and reptiles in the Satpura Tiger reserve. Indian Giant squirrel is one of the special feature of Satpura Tiger Reserve as it is rare in India now. Some of the species like Indian giant squirrels, Flying squirrels, Rhesus monkeys are endemic to the Central India.
Климат
Сатпура ұлттық паркі Орталық Үндістанда орналасқан, онда қоңыржай ауа райы басым. Жазғы маусым наурыздан маусымға дейін созылады, осы кезеңде температура таңертең 30°C-қа, ал күндіз 40°C-қа жетеді. Мамыр және маусым айларында ең ыстық кезең болады, ыстық толқындар жиі кездеседі, бірақ биік аймақтарда температура төмен болып қалады. Шілде айында жаңбыр маусымы басталып, қыркүйек немесе қазан айына дейін жалғасады. Аймақтағы жауын-шашынның орташа мөлшері 1300–1700 мм шамасында. Денва өзені парктің негізгі су көзі, ал осы өзенге Тава тоғаны салынған. Оның кең су жиналатын алабы ұлттық парктің климатына әсер етеді. Қысқы маусым қарашадан ақпанға дейін дамиды, осы уақытта Пачмархи платосы маңында температура таңертең 4°C-қа, күндіз 15°C-қа төмендейді. Пачмархидегі ең төменгі температура 1 градусқа дейін төмендеген. Қыс көбінесе ашық және бұлтсыз болады, қараша айының басында шашын жаууы мүмкін.
Satpura national park lies in Central India where moderate weather conditions prevails. Summer season prevails from March to June and during this time temperature reaches 30 °C in morning hours and 40 °C in day time. May and June months are of peak summer time with heat waves but in higher regions the temperature remains low. Monsoon arrives in July month and lasts till September or October months. The average rainfall in the region is about 1300–1700 mm. Denwa river is the main water source of the park and Tawa dam has been built on this rivers. Its large encatchment area influences the climatic condition of national park. Winter season can be experienced from November to February during which temperature dips to 4 °C in morning hours around Pachmarhi Plateau and 15 °C in daytime. The lowest temperature is recorded as low as 1 degree in Pachmarhi. The winters are generally bright and cloudless with light showers in early November.
Көлік
Ең жақын әуежай Бхопалда, шамамен 190 км қашықтықта орналасқан. Теміржол станциясы Итарсиде, шамамен 50 км қашықтықта, Орталық Үндістанның ең ірі теміржол торабы болып табылады; Нарсингпур және Пипария сияқты бірнеше басқа станциялар да осы радиуста орналасқан. Қорық Пакмархи тау курортына жақын, және оған Жабалпур, Нарсингпур, Чхиндвара, Бхопал және Бетул сияқты ірі қалалардан автомобильмен оңай жетуге болады.
The nearest airport is in Bhopal, about 190 km away. The railway station is at Itarsi, about 50 km away, is the biggest railway junction of Central India; several other stations like Narsinghpur and Pipariya are within this radius. The reserve is near to Pachmarhi hill station, which is easily accessible via road from the major cities like Jabalpur, Narsinghpur, Chhindwara, Bhopal, and Betul.