Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жарғанат түрлері
Species of bat
Жаңа Зеландияның кіші қысқа құйрықты жарғанаты (Mystacina tuberculata) – Жаңа Зеландия аралдарына ендемік, шағын денелі, барлық жемістермен қоректенетін сүтқоректі жануар. Бұл Жаңа Зеландияға тән қазіргі замандағы екі және барлығы үш жердегі сүтқоректі түрдің бірі. Оның ең жақын туысы, Жаңа Зеландияның үлкен қысқа құйрықты жарғанаты (M. robusta) 1965 жылы соңғы рет көрінді және соңғы бірнеше ғасырларда әкелінген кеме егеуқырларының күшті жемтігі салдарынан жойылып кеткен деп саналады. Бұл жарғанаттарды маори тілінде "пекапека" деп те атайды. Кіші қысқа құйрықты жарғанаттарда әлемнің басқа бөліктеріндегі жарғанаттардан ерекшеленетін бірегей бейімделу қабілеттері бар. Мысалы, олар тамақ іздеу үшін толыққанды жер бетімен қозғала алады, ал еркектері серіктерін тарту үшін кезекпен ән айтады. Кіші қысқа құйрықты жарғанаттар қауіпті түрге жатады, сондықтан оларды жойылудан қорғау үшін кең ауқымды сақтау жұмыстары мен зерттеулер жүргізілуде.
The New Zealand lesser short tailed bat (Mystacina tuberculata) is a small sized omnivorous mammal endemic to the islands of New Zealand. It is one of two extant and three overall terrestrial mammal species unique to New Zealand. Its closest relative, the New Zealand greater short tailed bat (M. robusta), was last seen in 1965 and is presumed extinct due to intense predation from ship rats introduced in the last few centuries. These bats are also commonly referred to as pekapeka, their Māori language name. Lesser short tailed bats have unique adaptations that differentiate them from bats found in other parts of the world. For example, they are fully capable of moving along the ground to search for food, and the males sing to attract partners, taking turns to do so. Lesser short tailed bats are a vulnerable species, so extensive conservation work and research are being done to prevent extinction.
Таксономиялық жіктеу
Mystacina tuberculata Yangochiroptera кіші тобының мүшелері болып табылады және жақында Noctillionoidea суперотбасысына жатқызылды. Олар Mystacinidae тұқымдасына жатады, оның құрамында Mystacina туысы бар. Mystacina туысының ішінде екі жақын түр – M. tuberculata және M. robusta кездеседі. M. robusta жойылып кеткен болуы мүмкін болғандықтан, M. tuberculata – туыс және тұқымдастың жалғыз расталған қазіргі түрі. Бұл түрдің таксономиялық жіктемедегі және филогенетикалық ағаштардағы орны бұрын қызу пікірталас тудырған мәселе болды. Noctillionoidea суперотбасының қазіргі орны ДНК тізбегінің және талдауының нәтижесінде анықталды. Алайда, кейбір ғалымдар физикалық ұқсастықтар Mystacinidae тұқымдастың Vespertilionoidea суперотбасына жататынын көрсетеді деп санайды. Бұл түрдің филогенетикалық орнына қатысты тағы да бірнеше ұсыныстар бар, оның ішінде Phyllostomidae (жапырақ мұрынды жартастар) немесе Emballonuridae (қаптал қанатты және қабықшалы құйрықты жартастар) тұқымдастары да қарастырылған. Бұл түрдің кіші түрлері бар деп есептелсе де, кейбір дереккөздерде түр біртұтас қарастырылады. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті үш кіші түрді мойындайды. Олар қоныстанған аймандарына қарай бөлінеді: солтүстік (Mystacina tuberculata aupourica), орталық (Mystacina tuberculata rhyacobi) және оңтүстік (Mystacina tuberculata tuberculata).
Mystacina tuberculata are members of the suborder Yangochiroptera and have recently been placed in the superfamily Noctillionoidea. They are members of the family Mystacinidae, which contains the single genus Mystacina. Within Mystacina are the two closely related species, M. tuberculata and M. robusta. As it is likely that M. robusta has gone extinct, M. tuberculata is the only confirmed extant species within the genus and the family. The placement of this species within taxonomies and phylogenetic trees was previously a hotly debated topic. The current standing within the superfamily Noctillionoidea is the result of DNA sequencing and analysis. In opposition to this, some scientists believe physical similarities indicate Mystacinidae falls under the superfamily Vespertilionoidea. The phylogenetic position of this species has had a variety of other suggested propositions, including within the Phyllostomidae (Leaf nosed bats) or the Emballonuridae (sac winged and sheath tailed bats). While this species is considered to have subspecies, some sources refer to the species as one unit. The New Zealand Department of Conservation recognises three subspecies. These are divided by the region each inhabits; northern (Mystacina tuberculata aupourica), central (Mystacina tuberculata rhyacobi), and southern (Mystacina tuberculata tuberculata).
Эволюциялық тарих
Mystacinidae австралиялық құрлықта пайда болған, ал Noctillionoidea суперотбасы Гондванада пайда болған деген болжам бар. Гондвана кішірек континенттерге бөлінген кезде, суперотбасының мүшелері географиялық тұрғыдан оқшауланды. Бұл оқшаулану әрбір туысқа миллиондаған жылдар бойы ерекше эволюциялық тарихты сыйлады. Mystacinidae тұқымдасының алғаш рет ерекше туыс ретінде 68 мен 35 миллион жыл бұрын қалыптасқаны есептеледі. 20 миллион жыл бұрын осы тұқымдастан екі туыс – Mystacina және Icarops пайда болды. Icarops-тың қазба қалдықтары Австралияның барлық аймақтарынан табылды, бұл қазір жойылған түрдің бұрын кеңінен таралғанын көрсетеді. Осылайша, Mystacina шамамен 20 миллион жыл бұрын ерекше туысқа айналып, 5,3-20 миллион жыл аралығында Австралиядан Жаңа Зеландияға көшіп келгенін білеміз. Бұл Icarops Жаңа Зеландияға қоныс аудармаған және отарлау оқиғасы туыстар ерекшеленгеннен кейін болған деген тұжырымға негізделген. M. tuberculata және M. robusta түрлерінің қашан ерекше түрлерге айналғаны әлі анықталған жоқ.
It has been suggested that the Mystacinidae originated on the Australian continent and that the superfamily Noctillionoidea originated on Gondwana. When Gondwana split into smaller continents, the superfamily members became geographically isolated. This isolation led to millions of years of unique evolutionary history for each family. It has been estimated that Mystacinidae first became a distinct family between 68 and 35 million years ago. Twenty million years ago, two genera emerged from the family; Mystacina and Icarops. Fossils of Icarops have been found throughout Australia, indicating the now extinct species was once well dispersed there. Therefore, we know that Mystacina became a distinct genus around 20 million years ago and travelled from Australia to New Zealand anywhere from approximately 5.3 20 million years ago. This assumes that Icarops did not migrate to New Zealand, and that the colonisation event occurred after the genera became distinct. It is unclear when M. tuberculata and M. robusta became distinct species.
Таралу және таралу аймағы
Кіші қысқа құйрықты жарықшалар ел бойынша шашыраңқы орналасқан бірнеше популяцияда табылған. Екі негізгі аралдың екеуінде де, сондай-ақ оларды қоршаған түрлі аралдарда да популяциялар бар. Қазіргі уақытта бірнеше маңызды популяция белгілі. Олардың бірі Кіші Барьер аралында (Хаутуру), біреуі Солтүстік аралдың солтүстік бөлігінде, жетісі Солтүстік аралдың орталық аймағында және біреуі Солтүстік аралдың оңтүстік-шығысында орналасқан. Оңтүстік аралдың құрлығында кем дегенде екеуі бар; ал біреуі одан әрі оңтүстікке қарай орналасқан Кодфиш аралында. Бұл жарықшалар теңіз деңгейінен бастап орман жамылған таулардың жоғары биіктіктеріне дейін кең ауқымда тіршілік ете алады.
Lesser short tailed bats have been found in a few populations dispersed around the country. There are populations on both of the main islands, as well as various surrounding islands. There are a few key populations currently known. There is one on Little Barrier Island (Hauturu), one near the top of the North Island, seven in the central area of the North Island, and one on the south eastern side of the North Island. There are at least two on the mainland of the South Island; and one on Codfish island further south. The bats can live at a wide range of altitudes, from sea level to high up among the forest covered mountains.
Анатомия және физиология
Қысқа құйрықты жарғақтар өздерінің микрожарғақ туыстарына ұқсас көрінеді. Олар кішкентай, толық өскенде салмағы шамамен бір унциядан аспайды. Олардың құлақтары бас және дене өлшемдеріне қарағанда салыстырмалы түрде үлкен, эхолокацияға көмектесу үшін алға қарай бағытталған. Қысқа құйрықты жарғақтардың да сыртқа қарай бағытталған үлкен мұрын тесіктері бар, бұл жануарларға қозғалыстарын басқару үшін иіс сезуді пайдалануға мүмкіндік береді. Олардың көздері кішкентай, көру қабілеті салыстырмалы түрде нашар, сондықтан олар дыбыс және иіс сезу сезімдеріне сенеді. Бұл белгілер барлық хироптерлерде кездеседі. Олардың қанаттары басқа жарғақ түрлерінің қанаттарына қарағанда салыстырмалы түрде кішкентай. Осының салдарынан олардың ептілігі төмендеп, соншалықты жылдам ұша алмайды. Дегенмен, олар әлі де жақсы ұшуға қабілетті, бірақ басқа жарғақ түрлерінен аздап кем. Әрбір жарғақтың денесі қалың жүнмен қапталған, түсі ашық қоңырдан қара қоңырға дейін өзгереді. Асқазанның астыңғы бөлігі әдетте дененің қалған бөлігінен ақшыл болады. Денелерінің артқы жағында қысқа, бірақ күшті артқы аяқтары бар, олар жерде қозғалуға көмектеседі. Бұл түрдің атына себепкер болған – салыстырмалы түрде қысқа, жуан құйрықтары. Әрбір алдыңғы аяқтың үстіңгі жағында бас бармақ сыртқа қарай созылады. Бұл, сондай-ақ олардың саусақтары, базальды тырнақтар деп аталатын тырнақтармен жабдықталған. Ашық тырнақтар жерде қозғалуға және ағаштарға көтерілуге көмектеседі.
The lesser short tailed bats appear similar to their microbat relatives. They are small in size, and typically weigh between once fully grown. They have relatively large ears compared to their head and body sizes, which face forward to assist with echolocation. Lesser short tailed bats also have relatively large nostrils that face outwards, allowing these animals to use olfaction to guide their movements. Their eyes are small and their vision is relatively weak, justifying their reliance on sound and olfactory senses. These features are common throughout Chiroptera. Their wings are relatively smaller than those of other bat species. Because of this, they have reduced agility, and cannot fly as fast. Despite this, they are still very capable of flight; just less so than other bat species. Each bat is covered in a layer of thick fur that ranges in colour from light brown to dark brown. The underbelly is typically a lighter colour than the rest of the body. At the posterior end of their bodies are short yet strong hindlegs, useful in their terrestrial locomotion. The relatively short stubby tails are what gives this species its common name. At the top centre of each forelimb, the thumb extends outwards. This, as well as their toes, are equipped with nails referred to as basal talons. Having distinct talons further enables movement along the ground, and are useful when climbing trees.
Сүйікті тағамдар
Жаңа Зеландияның кішкентай қысқа құйрықты жарықаздары – бәсенді жейтін жануарлар. Олардың рационы әртүрлі тағамдардан тұрады, көбінесе жәндіктер, басқа ұсақ омыртқасыздар, жемістер және гүлдердің бөліктерін қамтиды. Әдетте, олар мүмкіндігі болғанда жәндіктерді жеуге дайын. Бір зерттеу олардың гуаносында көбелектердің, өрмекшілердің және хуху қоңыздарының іздері табылды. Тағы бір зерттеу көрсеткендей, бұл жарықаздар өз салмағының жартысына дейін көбелектерді жей алады. Кішкентай қысқа құйрықты жарықаздардың сақталуын қамтамасыз ету, олар тозаңдататын өсімдік түрлерінің де сақталуын қамтамасыз етуі мүмкін.
New Zealand lesser short tailed bats are omnivores. Their diet consists of various food items, typically including insects, other small invertebrates, fruit, and flower parts. In general, they prefer to consume insects when possible. One study found traces of moths, spiders, and huhu beetles present in their guano. Another study found that these bats are capable of consuming half their body weight in moths. Ensuring conservation of the lesser short tailed bats may also ensure conservation of the plant species they pollinate.
Азық-түлік алу әдістері
Жаңа Зеландияның кішкентай қысқа құйрықты жарғақтарының ерекше белгілерінің бірі – олардың ауада да, жерде де азық іздеуге қабілеттілігі. Жерде азық іздеу жарғақтар үшін ерекше жағдай. Бірақ, Жаңа Зеландияның шамамен 80 миллион жыл бұрын географиялық оқшаулануы аралдардың жыртқыштарсыз дамуына мүмкіндік берді. Жыртқыштардың болмауы қысқа құйрықты жарғақтың ауа және жерде тіршілік етуге бейімделуіне әкелді. Басқа жарғақтар сияқты, олар да ауада жемді табу үшін эхолокацияны пайдаланады. Кішкентай қысқа құйрықты жарғақтар жерде төрт аяғымен қозғалып, иіс сезу арқылы жем іздейді. Жаңа Зеландияның кішкентай қысқа құйрықты жарғақтарының иіс сезу қабілеті басқа жарғақтарға қарағанда күштірек, бұл олардың салыстырмалы түрде үлкен және дөңгелек мұрын тесіктерінен байқалады.
One of the defining features of New Zealand lesser short tailed bats is their ability to forage both in the air and on the ground. Their ability to forage on the ground is unusual for a bat species. However, New Zealand's early geographic separation around 80 million years ago meant the islands developed free from predators. Without predators, the lesser short tailed bat evolved to survive in both aerial and ground habitats. Like other bats, in the air, they catch food by using echolocation to detect the location of prey. The lesser short tailed bats forage on the ground by moving around on their limbs, sourcing prey by using olfaction. New Zealand lesser short tailed bats have an increased sense of smell compared with other bats, as seen in their relatively larger and rounder nostrils.
Эхолокация
Басқа микрожарықпандар сияқты, бұл жарықпандар да ұшып бара жатқанда эхолокацияны пайдаланады. Кішкентай қысқа құйрықты жарықпандар 20-40 кГц жиілік диапазонында дыбыстар шығарады. Әрбір сигнал 7-9 миллисекундқа созылады. Жерде қоректенген кезде эхолокация тиімді жұмыс істемейді, себебі эхо орман төсегі мен оның үстіндегі заттармен бұзылуы мүмкін. Жерде қоректенген кезде эхолокацияның жұмыс істемеуінің тағы бір себебі – кері оралатын эхолар жаңа сигналдарды тоқтатып, жануарды шатастырып, жүйенің дұрыс жұмыс істеуіне бөгет жасайды. Бұл мәселе жарықпандар ауада ұшқанда туындамайды, өйткені дыбысқа таралуға көбірек қашықтық бар, сондай-ақ сигналды бұзатын немесе шатастыруға әкелетін объектілер де аз.
Like other microbats, these bats employ echolocation when flying. Lesser short tailed bats emit sounds in the range of 20 40 kHz. Each call lasts between seven and nine milliseconds. Echolocation does not work as efficiently while foraging on the ground, because the echoes can be disrupted by the forest floor and anything occupying this space. Another reason echolocation does not work when foraging on the ground is that the echoes bouncing back can interrupt the new echoes being sent out, causing confusion for the animal and preventing the system from working correctly. This issue does not occur when the bats are mid air, as the sound has more distance to travel, and fewer objects could disrupt the signal or cause confusion.
Әлеуметтік жүйелер мен жұптасу тәртібі
Қысқа құйрықты жарғақтар бөліну-қосылу қауымдастықтарын құрайды. Бұл популяциялардың белгілі бір уақытта жиналатынын, кейін бөлініп, біраз уақыттан соң қайта бірігетінін білдіреді. Бұл жануарлар жиналатын жерлер "ұялар" деп аталады. Ұя салу үшін олар үлкен ішкі қуыстары бар ағаштарды іздеуге және сонда өздеріне "үй" жасауға ұмтылады. Ұялау орны бір-біріне жақын орналасқан бірнеше ағаштан тұрады. Ұялау орнындағы жануарлардың саны әртүрлі болуы мүмкін, кейбір топтарда жүздерше немесе мыңдаған жеке жарғақтар кездеседі. Еркек жарғақтар көктем және жаз айларында жұптасу маусымы басталар алдында жұп іздеуге тырысады, ол әдетте күзде (Жаңа Зеландияда наурыз-мамыр аралығында) болады. Көптеген басқа түрлер сияқты, еркектер дауыстық сигналдар арқылы түнде жұптарын тартады. Еркектер колониядағы бір ағаштан бірнеше минут бойы "ән" шырқайды. Бірнеше еркек бір Ұяда жиналып, кезекпен ән шырқайды. Лек жүйесі жануарлар әлемінде кең таралған, бірақ жарғақтарда сирек кездеседі және тек бір түрде ғана байқалған.
Lesser short tailed bats form fission fusion societies. This means populations will congregate at certain times, separate, and recongregate later. Where these animals group together are known as roosts. For roosting, they prefer to find trees with large internal cavities, where they create their 'home'. A roosting site will contain multiple trees within the same general vicinity. The number of individuals present at a roosting site vary greatly, with some colonies consisting of hundreds or thousands of individual bats. Male bats attempt to attract a mate during the spring and summer months before mating begins, which is usually during autumn (March–May in New Zealand). Like many other species, the males attract mates at night by using vocal calls. The males will sing from one of the roosting trees within the colony for several minutes. Multiple males will aggregate at this same roost, taking turns singing. While lek breeding systems are observed throughout the animal kingdom, they are rare in bats and have only been observed in one other species.
Ерте өмір және өмір сүру циклі
Қысқа құйрықты ұсақ жарғақтардың балалары туғаннан кейін бір күн ішінде белсенді болады. Алғашқы екі күнде олардың түктері болмайды, тістері, қанаттары мен құлақтары жетілмейді. Балалар шамамен төрт аптада ұшуға қабілетті болады. Туғаннан кейін алты апта өткен соң, олар өскен аналық колонияларын тастап кетеді. Бірнеше айдан кейін олар ересектердің мөлшеріне жетеді. Көктем мен жаз айларында еркек жарғақтар ұрғашы жарғақтарға қызығушылық танытады. Бұл жұптар күзде жұптасады. Күз бен қыс айларында ұрғашы жарғақтар жүкті болған кезде жарғақтар кіші топтарға таралады. Жаз келгенде жарғақтар үлкен колонияға қайта бірігіп, балалар туады. Күз айларында балалар денелік жарамдылыққа жетеді. Олардың жыныстық жарамдылыққа қанша жаста жететіні әлі белгісіз.
Lesser short tailed bat pups become active within a day of being born. For the first two days, they are hairless, with underdeveloped teeth, wings, and ears. The pups are capable of flying within roughly four weeks. Six weeks post birth, they leave the maternity roosts they were raised in. After a few months they have reached their adult body size. During spring/summer, male bats attract a female mate. These pairs will mate during autumn. During autumn and winter, the bats will disperse into smaller colony groups while the female bats are pregnant. Then, when it becomes summer again the bats regroup into a larger colony and the pups are born. Around autumntime, the pups have reached physical maturity. It is unclear at what age they reach sexual maturity.
Қауіптер
Қазіргі уақытта Жаңа Зеландияның қысқа құйрықты жарғақтары IUCN бойынша "Қауіпті жағдайда" деп жіктеледі, олардың саны уақыт өте келе азайып барады. Сүтқоректі жыртқыштардың енгізілуі осы түрдің санына зор әсер етті. Жаңа Зеландияның отарлануы және үш негізгі түрдегі егеуқұйрықтардың (сыңарлардың) енгізілуінен бері, эндемикалық жарғақтар популяциясының саны азайды. Полинезиялық егеуқұйрықтар (R. exulans) 19-ғасырға дейін жарғақтардың негізгі жыртқыштарының бірі болды, бірақ қара егеуқұйрық (R. rattus) және қоңыр егеуқұйрық (R. norvegicus) енгізілгеннен кейін жыртқыштық күшейді. Жаңа Зеландияны сүтқоректі жыртқыштар мекендемес бұрын, қысқа құйрықты жарғақтар күлді құс (laughing owl) сияқты жыртқыш құстардың жемі болды. Олардың азаюына тағы бір себеп – орман шаруашылығы және ауыл шаруашылығы сияқты адамның шаруашылық қызметі үшін жерді пайдаланудың ұлғаюы. Мұндай шаралар орманның фрагментациясы сияқты жергілікті экожүйеге теріс салдарлар әкелуі мүмкін. Жаңа Зеландиядағы жергілікті жануарлар үшін фрагментация генетикалық әртүрліліктің төмендеуі сияқты қауіптер тудырады. Дегенмен, қысқа құйрықты жарғақтар орманның фрагментациясына ұшырамауы мүмкін, өйткені түрдің әртүрлі ортаға бейімделу қабілеті, яғни мінез-құлқының өзгеру арқасында олар түрлі жағдайларға икемделе алады.
Currently, NZ lesser short tailed bats are classified as Vulnerable by the IUCN, with the number of individuals observed as declining over time. The introduction of mammalian predators has had a massive impact on the species' numbers. Since the colonisation of New Zealand and the introduction of three key rat species the endemic bat populations have experienced a reduction in numbers. Polynesian rats (R. exulans) were one of the bat's main predators up until the 19th century, when the introduction of the black rat (R. rattus) and the brown rat (R. norvegicus) led to heavier predation. Before mammalian predators colonised New Zealand, the lesser short tailed bat was preyed on by predatory birds, such as the laughing owl. Another cause for their decline is increased use of the land for anthropogenic activities, such as logging and agriculture. These activities can often result in negative consequences for the local ecosystem, such as forest fragmentation. For native animals in New Zealand, fragmentation poses threats such as reduced genetic diversity. However, it is possible that the lesser short tailed bats will not be affected by forest fragmentation, as the species has been observed to show behavioural plasticity, through the ability to change/occupy different habitats.