Кіріспе

Валюта айырбастау бюросы (көпше түрі – валюта айырбастау бюролары, /b//jʊər//oʊ// //d//ə// /'/ʃ//ɒ//n//ʒ/ BUREoh də SHONZH; британдық ағылшын тілі) немесе валюта алмастыру (американдық ағылшын тілі) – адамдар бір валютаны екіншісіне алмастыра алатын бизнес.

Номенклатура

Бастапқыда француз тілінен шыққан "Bureau de change" (byʁo d(ə) ʃɑ̃ʒ) термині бүкіл Еуропа мен француз тілді Канадада кеңінен қолданылады, онда "exchange" немесе "change" деген жазбаларды кездестіруге болады. Еуро қабылдағаннан бері көптеген валюта айырбастау орындары өз таңбаларында оның логотипін көзге түсетіндей етіп қоса бастады. АҚШ және ағылшын тілді Канадада бұл қызмет "валюта айырбастау" немесе кейде "ақша айырбастау" деп аталады, сондай-ақ "шетелдік", "пункт", "офис", "касса", "қызмет" сияқты қосымша сөздермен де қолданылуы мүмкін. Мысалы, "шетел валютасын айырбастау офисі".

Орналасқан жері

Бюро де валюталар көбінесе банктерде, саяхат агенттіктерінде, әуежайларда, негізгі теміржол вокзалдарында, ірі супермаркеттердің филиалдарында және валюта алмастыру қажеттігі туындайтын адамдарға арналған нарық болатын кез келген жерде орналасады. Олар әсіресе саяхат орталықтарында көзге түседі, алайда валютаны заңды және заңсыз жолдармен басқа да көптеген орындарда алмастыруға болады. Негізгі компаниялардың арасында HSBC, Travelex, JPMorgan Chase & Co., Wells Fargo және Bank of America бар.

Теңдес-теңдес сыртқы сауда

Peer-to-peer валюталық айырбастау платформалары мен FinTech-тің дамуы дәстүрлі банктер мен қаржы институттарын күрт бәсекелестікке ұшыратып, жаңа P2P валюта платформаларының пайда болуына әкелді. Аралық делдалсыз (мысалы, брокер) өзара сәйкес валюталық сұранысты қанағаттандыру үшін P2P моделін қолданатын провайдерлер валюта нарығындағы маржа мен спредтің айтарлықтай төмендеуіне себеп болды.

Тұтынушылар мәселелері

Ақшаны айырбастау бюросында ауыстыру, көбінесе, ақшаны мақсатты жердегі банкоматтан алудан немесе дебеттік немесе кредиттік картамен тікелей төлеуден қымбатқа түседі, бірақ бұл картаны шығарған банкке және шот түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Бірнеше банкоматтан ақша алу үшін төленетін комиссияны да ескеру қажет. Кейбір адамдар көп ақша алып жүруден ұялып, таксиге, қонақүйлерге және мейрамханаларға сыйақы беру үшін минималды ақша алып, карта қолдануды жөн көреді. Қонақүйлер мен жалға алынатын көліктерге көбінесе уақытша резерв үшін карта керек болады. Кейбіреулер шетел валютасын қайта айырбастаудың орнына, сол валюта қолданылатын жерге қайта оралуды күтеді. Шетелге қызметкерлерін жиі жіберетін компаниялар, оларға жергілікті валютада сыйақы төлеп, шетелдік валютаны өздері сақтап, тәжірибелі айырбастау орталығы болып табылуы мүмкін. Егер валюта бағамы салыстырмалы түрде тұрақты болса, бюроның алатын комиссиясы кез келген болжамды құбылудан асып түсуі мүмкін, сонымен қатар компанияның есептесу жұмысын жеңілдетеді. Керісінше, кейбіреулер саяхатқа шығар алдында валюта сатып алуды қалайды, себебі бұл бұрмаланған карта оқығыштары немесе хакерлер арқылы жасалатын кредиттік карта алаяқтығына қарсы қауіпсіздік сезімін береді, немесе олар саяхат жасаған кездегіден гөрі сол уақыттағы айырбас бағамы артық болады деп ойлайды. Сонымен қатар, кейбір жерлерде тек қолма-қол ақша ғана қабылданады немесе кредиттік карта терминалдары жұмыс істемейді. 2002 жылы көптеген бюролар көптеген еуропалық валюталардың евромен алмастырылуына байланысты пайданың айтарлықтай төмендеуін хабарлады.

Заңсыз іс-әрекет

Айырбастау кеңселерi ақшаны жылыстатуға мүмкiндiк бередi, сондықтан көптеген елдер айырбастау кеңселерiн ақша қызметтерi бизнесi ретiнде тiркеуге және ақшаны жылыстатуға қарсы шараларды қолдануға талап етедi. Қаржылық әрекеттер жөніндегі ерекше топ ақша қызметтерi кәсiпорындарына тәуекелді клиенттер мен операцияларды анықтау үшiн ұсынымдар жиынтығын ұсынады, бiрақ әртүрлi елдердегi ақша қызметтерi кәсiпорындарын басқаратын нақты ережелердi әртүрлi реттеушi органдар белгiлейдi.