Кіріспе

Мэри Сетон Фрейзер Тайтлер (үйленгеннен кейін Мэри Сетон Уоттс) (25 қараша 1849 – 6 қыркүйек 1938) – символизм ағымындағы қолөнер шебері, дизайнер және әлеуметтік реформатор.

Өмірбаян

Уотс, тумасы Фрейзер Тайтлер, 25 қараша 1849 жылы Үндістанда дүниеге келген. Ол Балнайн мен Алдуридегі Чарльз Эдвард Фрейзер Тайтлердің қызы болды, ол Шығыс Үндістан компаниясында қызмет еткен. Ол өмірінің көп бөлігін Шотландияда өткізді, онда оны әжесі мен атасы тәрбиеледі, ал 1860 жылдары Англияға көшті. 1870 жылдың басында ол Дрезденде сурет өнерін оқыды, содан кейін сол жылы Оңтүстік Кенсингтон өнер мектебіне қабылданды. Уоттс Годлминг және аймақтық әйелдер сайлау құқығы қоғамының ұлттық одағының президенті болды (Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қоғамының жергілікті бөлімшесі), және ол Суррейдегі Комптонда кем дегенде бір әйелдер сайлау құқығы жиынын өткізді. Уоттс 1938 жылдың 6 қыркүйегінде Комптондағы Лимнерслис үйінде қайтыс болды.

Жұмыс

Некеден кейін Уоттс негізінен кельт және модерн стилінде (британдық модерн стилі) басрельефтер, қыш ыдыстар, металл бұйымдары және тоқыма өнімдері саласында жұмыс істеді. Ол Комптон гончарлар өнер гильдиясын және Суррейдегі Комптон қаласындағы Өнер және қолөнер гильдиясын бірлесіп құрды. Ол Комптондағы Уоттс қабірлік шапелін (1895–1904) жобалап, салып, күтіп ұстады; сондай-ақ күйеуінің еңбектерін сақтау үшін Уоттс галереясын (1903–04) салып, күтіп ұстады. Уоттс өзінің туындыларын 1893 жылы Чикагодағы (Иллинойс штаты) Дүниежүзілік Колумбия көрмесіндегі «Әйелдер үйі»нде көрсетті. Уоттс «Үй өнері мен өнеркәсібі қауымдастығы» (HAIA) арқылы қолөнерді сақтау жолымен ауылдық аймақтарда жұмыс орындарын құруға ұмтылды. Уоттс қабірлік шапелін салу кезінде жұмысшыларды сазды пішінден жасауға оқытты, бұл бастама 1899 жылы Комптон гончарлар гильдиясының құрылуына әкелді. Ол кез келген адамға мүмкіндік берілген жағдайда сұлу нәрселер жасай алатынына және әркімнің өзін шығармашылықпен жеткізе алатын қолөнері болуы керек дегенге берік сенді. Ол Шотландия мен Ирландияның өзгеше көркемдік білдірісі – кельт стилін қайта жаңғыртуды қолдады. 1899 жылы одан осы стильде кілемдерді жобалау сұралды, бұл тапсырысты Дарвелдегі Александр Мортон & Co компаниясы, Liberty компаниясының жиһаз маталарының негізгі өндірушісі берді. Мортон, Тығыз қоныстанған аудандар кеңесімен бірлесіп, Ирландияның Донегал қаласында жергілікті әйелдерді жұмыспен қамту үшін шеберхана ашты, олардың табыс табу мүмкіндігі шектеулі болды. Уоттс Liberty компаниясының кельт стилін дамытты, Liberty & Co үшін жасалған кельт жаңғыруы кілемдерінің, кітап мұқабаларының, металл бұйымдарының және тоқыма өнімдерінің көп бөлігі Уоттс қабірлік шапеліндегі оның бұрынғы жобаларына негізделген. Өмірінің соңында Уоттс «Үлгідегі сөз» (1905) атты еңбегін жазды, онда Уоттс қабірлік шапелінде қолданылған символдар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген, сондай-ақ күйеуінің үш томдық өмірбаянын «Суретшінің өмірінің жылнамасы» (1912) аяқтады.