Кіріспе

Фредерик Уильям Леманн (28 ақпан 1853 – 12 қыркүйек 1931) – американдық заңгер, саясаткер, АҚШ Бас прокуроры және сирек кітаптар коллекционері.

Өмірбаян

Ол 1853 жылдың 28 ақпанында Пруссияда дүниеге келді. Оның әкесі Фридрих Вильгельм Леманн, Фридрих екі жаста болғанда Огайо штатының Цинциннати қаласына көшіп келді, онда ол отбасын темір қауырсынмен басқарды. Анасы София жас кезінде қайтыс болды. Фредерик 10 жасында үйден қашып кетіп, қайта оралмады. Ол саяхаттап, газет сатады, фермаларда жұмыс істейді, қой бағып, Орта Батысты шарлап, мектепке сирек барып жүрді. Жасөспірім шағында, әріптес қойшылардың ықпалымен, ол президенттік үміткер Гораций Грилиді қолдап, алғашқы саяси сөйлемін жасады. 17 жасында Айова штатының Табор қаласындағы судья Эпенетус Сирстің шаруасында жұмыс істеді. Сирз оның қабілетіне тәнті болып, оны Табор колледжіне жіберді, оны 1873 жылы бітірді. Өзінің игіліктісінің кеңсесінде заң оқығаннан кейін, Леман Табор, Сидней, Небраска және Дес-Мойн, Айова штаттарында заңгерлік қызмет атқарды. Ол 1879 жылдың 23 желтоқсанында Индианолалық Нора Старкқа үйленді және Уабаш теміржолының өкілі болды. Белгілі шешен, ол Айова саясатына белсенді қатысты, оның ішінде губернатор Хорас Бойес сайлауына қатысты. 1890 жылы ол отбасымен бірге Миссури штатының Сент-Луис қаласына көшіп, жалпы заң практикасын құрғанда Уабаштың мәселелерімен айналысып тұрды. 1908 жылы ол Америка адвокаттар қауымдастығының президенті болып сайланды және екі рет осы лауазымда қызмет етті. Президент Уильям Говард Тафт 1910 жылы Леманды АҚШ Бас прокуроры етіп тағайындады. АҚШ Жоғарғы Сотында Леман корпорация табысына салық салу құқығын бекітті. Ол ұлттық банктердің еншілес компанияларын заңсыз деп есептеді. Леманның ауызша дәлелдемелері туралы судья Оливер Венделл Холмс кіші Феликс Франкфуртерге Леманның өте убедительный екенін айтты: "Мен Леманға қарсы шешім қабылдауға батылым жетпейді. Сен Құдайға қарсы шығып отырғаныңды сезінесің". 1912 жылы ол ұлдарымен бірге Сент-Луиске оралып, заңгерлік қызметпен айналысты. 1914 жылы ол және судья Джозеф Рукер Ламар Аргентина, Бразилия және Чили Мексика мен АҚШ арасындағы Веракрус оқиғасына делдалдық жасаған ABC Powers конференциясында АҚШ-ты өкілдік етті. Жеке практикада Associated Press-тің жаңалықтарға авторлық құқығын бекітті, Телефон компаниясының қайта өндірілу құнының амортизациядан кем бағалануын қамтамасыз етті және Coca Cola компаниясының "Кока" сөзін пайдалану құқығын сақтады, өйткені сусындағы құрамынан кокаин алынып тасталған. 1918 жылы ол Теміржол жалақы комиссиясының кеңесшісі болды. Ол инвестициялық банктерді, коммерциялық банктерді және брокерлік кеңселерді мәжбүрлеп бөлуді қолдады (кейіннен 1933 жылғы Glass-Steagall заңында іске асырылған саясат), "Ешбір адам екі қожайынға қызмет ете алмайды" деген сөзді келтірді (Матфей 6:2), мүдделердің қақтығысына сілтеме жасады: инвестициялық банктер инвестицияларды, тіпті тәуекелділерді сатуды қолдайды, бірақ коммерциялық банктер тәуекелді инвестициялардан аулақ болуға міндетті. Леман сондай-ақ тыйым салуға қарсы болды. АҚШ үкіметін Жоғарғы Сотта өкілдік еткен Леман "қатесін мойындайтын", яғни Бас прокурор үкіметтің қате болғанын мойындап, істі тоқтатып тастайтын тәжірибені қолданды, тіпті төменгі соттың бұрынғы шешімімен қолдау көрсетілген жағдайда да. Бас прокурордың кеңсесіне Леманның атақты сөзі жазылған: "АҚШ азаматтарына сот арқылы әділдік жасалғанда ғана жеңіске жетеді". Фредерик Леман мемлекеттік қызметке түсуден әрқашан бас тартты, әсіресе Сент-Луисте өткен партиялық конвенцияда, оны төрағалық еткен (шетелде туылғандықтан президенттікке қатыса алмаған) бұзылған Алтын демократтар (еркін күміс үміткері Уильям Дженнингс Брайанға қарсы) және ол судьялықтан бас тартты. Саясатта ол көбінесе демократ, кейде алтын демократ болды. 1909 жылы ол Сент-Луис қаласының қазіргі күнге дейін қолданылып келе жатқан жарғысын жасады. Ол Сент-Луис өнер мұражайының және Миссури штатының тарихи қоғамының негізін қалаушы, Сент-Луис қалалық кітапханасының президенті және 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесінің (Луизиана сатып алу көрмесі) директоры болды, онда ол Юристтер мен адвокаттардың әмбебап конгресіне төрағалық етті. Ол кітап сүйгіш және Чарльз Диккенс, Роберт Бернс және басқалардың сирек кездесетін алғашқы басылымдарын, сондай-ақ Обри Бердсли, Джордж Крюкшанк және Томас Роулендсонның суреттерін жинады. Ол және өнеркәсіпші Уильям К. Биксби Бернс қоғамын құрды; ол екі рет Сент-Луис университетінің клубының президенті болды. Сонымен қатар, оның керемет (мүмкін, эйдетикалық) жады болды. Жазушы Генри Джеймс оның үйіне келгенде, Леман Джеймстің өзі жазып, бірақ ұмытып кеткен туындыларын толықтай жатқа айта алды. Өмірінің көп бөлігінде Леман көпшілік алдында сөйлеуге беделді болды және оны қатты ұнатар еді. Оның жарияланған еңбектері: Джон Маршалл (1901); Американ тарихындағы заңгер (1906); Авраам Линкольн (1908); Заң процедурасында консерватизм (1909); Тыйым салу (1910); және Заң мен газет (1917). Қартайған шағында ол сирек кітаптар коллекциясын аукционға сатты. Ол 1931 жылдың 12 қыркүйегінде 78 жасында қайтыс болды, одан әйелі және үш ұлы – заңгерлер Сирс Леман, Фредерик У. Леман кіші және Джон Старк Леман қалды. Ол Сент-Луистегі Bellefontaine зиратына жерленді.

Мұра

Сент-Луистегі Вашингтон университетінің Олин кітапханасындағы үш арнайы коллекцияға Леманның құқықтық құжаттары (оның Бас прокурор қызметін атқарған кезеңін қоса алғанда), танымал тұлғалардың тарихи қолжазба хаттары және Роберт Бернс және басқа авторлардың сирек басылымдары кіреді. Миссури тарихи қоғамында (Сент-Луис) Фредерик Леманның автографтар жинағы да бар. Фредерик В. Леманның Сент-Луистегі Бентон-плейс көшесіндегі 10-үйі қазір "Леман үйі" аталымымен қонақ үй ретінде сақталған.