Кіріспе

Француз жазушысы, суретшісі және саяхатшы (1790–1855)

Жак Этьен Виктор Араго (6 наурыз 1790 – 27 қараша 1855) – француз жазушысы, суретшісі және саяхатшы, "Дүние айналысына саяхат" атты кітабының авторы.

Өмірбаян

Жак Шығыс Пиренейдегі Эстагель қаласында дүниеге келген. Ол Франсуа Арагоның (1786–1853) ағасы, ғалым және саясаткер, алты Араго бауырдың ең танымал азаматы. Оның ата-анасы Франсуа Бонавентура Араго (1754–1814) және Мари Араго (1755–1845) болды. Оның басқа төрт бауыры: Жан Араго (1788–1836), Мексика армиясының генералы; Виктор Араго (1792–1867), Франциядағы әскери қызметкер; Жозеф Араго (1796–1860), Франция мен Мексикада да әскери қызметкер, Этьен Араго (1802–1892), жазушы және саясаткер. Жак Араго 1817 жылы Тулоннан «Урани» корветімен әлемді айналып келе жатқан ғылыми экспедицияға Луи де Фрейсинетке суретші ретінде қосылды. Экспедиция 1820 жылы оралды, ал Араго 1822 жылы досы Батлға жазған хаттар түрінде «Дүние айналасындағы саяхат» атты есебін жариялады. 1823 жылы оның ағылшын тіліне аудармасы да шықты. Ол өзінің оқиғаларын кейінірек кеңейтіп, 1830-шы жылдардың соңында «Соқырдың естеліктері» (Souvenirs d'un Aveugle) деген атаумен әлдеқайда ұзын нұсқасын жариялады. Бұл «Промэнадтан» (Promenade) айтарлықтай ерекшеленеді және оның сенімділігі күмәнді. Көп жылдар өткен соң, бір әйелдің кешкі ас дастарқанында қойған сұрағына жауап ретінде, 1853 жылы «А» әрпін бірде-бір рет қолданбай, липограммалық түрде саяхатын баяндаған «Voyage autour du monde, sans la lettre A» (А әрпісіз әлемді айналып саяхат) атты еңбегін, кейін «Curieux voyage autour du monde» деп белгілі болды. Әйел оған «С» әрпінсіз жазылған хатпен жауап берді.

1819 жылы Фрейсинет экспедициясы кезінде Гавай аралдарында Араго Риуриоға алғаш рет көрінген «камера-обскураны» көрсетті. Араго 1837 жылы көзі көрмей қалғанмен, саяхаттап, театрға пьесалар жазуын жалғастырды. Ол Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында қайтыс болды. Оның қырықтан астам суретін Франсис Деймон Холт Гонолулу өнер мұражайына сыйға берді.

Шығармалары

1822 жыл: 1817, 1818, 1819 және 1820 жылдары М. Фрейсинеттің басқаруымен «L’Uranie» және «La Physicienne» корольдік корветтерімен жасалған әлемді аралау саяхаты.