Кіріспе
Миссиялық тактика (неміс тілінде: Auftragstaktik, «тапсырма» және «тактика» сөздерінен; АҚШ және Ұлыбританияда миссиялық басқару деп те аталады) – әскери командирдің бағынышты басшыларға нақты мақсатты, мерзім сияқты жоғары деңгейдегі ақпаратты және сол мақсатқа жету үшін қажетті күштерді беру арқылы басқару және өкілеттік беру әдісі. Бағынышты басшыларға жоспарлауға бастама беріледі және орындау еркіндігі қойлады: олар мақсатқа қалай жетудің жолдарын өздері шешеді. Бұл, басқарудың операциялық және тактикалық деңгейінде жоғары икемділікті қамтамасыз етеді, соның арқасында жағдайдағы шешімдерді жылдам қабылдауға болады және жоғары басшылықты стратегиялық мәселелерге назар аударуға мүмкіндік береді, тактикалық бөлшектерді басқарудан босатады. Бұл «Befehlstaktik» немесе командалық типтегі тактикадан өзгеше. Миссиялық тактиканың табысы үшін бағынышты басшылар бұйрықтың мақсатын түсінуі және тәуелсіз әрекет етуге дайын болуы керек. Осы доктринаның сәттілігі, бағыныштылардың бұйрық берушінің ниетін дұрыс түсінуіне және олардың іс-қимылдары басқа нұсқауларды немесе алынған бұйрықтарды бұзған жағдайда да, мақсатқа жетуге дайындығына байланысты. Миссиялық стильдегі тактиканы толыққанды қолданбайтын армияларда, миссияны орындау барысында кейбір бұйрықтарға бағынбау немесе шектеулерге күмән келтіру тәуекелі кейде элиталық бөлімшелермен байланысты болады, олар осы мінез-құлықты қолдайтын және марапаттайтын ерекше инновациялық мәдениетті қалыптастырады. Миссиялық тактика 19 ғасырдан бері неміс қарулы күштерінің әскери тактикасының маңызды бөлігі болып табылады. АҚШ, Канада, Нидерланд және Ұлыбритания армияларының басшылық тізбегі миссиялық тактиканы қолдайды, бірақ оны әрдайым қолданбайды. «Auftragstaktik» терминін осы тактиканың қарсыластары қолданды, олар «Normaltaktiker» терминін артық көрді. Қатаң айтқанда, «Auftragstaktik» термині грамматикалық тұрғыдан басшылық пен өкілеттік беру әдісі емес, тактиканың бір түрін білдіреді. Сондықтан, қазіргі Германия армиясында, Бундесверде, «Führen mit Auftrag» («тапсырма бойынша басқару») термині қолданылады. Дегенмен, ескі және қысқа, бірақ ресми емес термин одан да кеңінен таралған.
Mission type tactics (German: Auftragstaktik, from Auftrag and Taktik; also known as mission command in the United States and the United Kingdom) is a method of command and delegation where the military commander gives subordinate leaders a clearly defined objective, high level details such as a timeframe, and the forces needed to accomplish that objective. The subordinate leaders are given the planning initiative and freedom of execution: they decide on the methods to achieve the objective independently. This allows a high degree of flexibility at the operational and tactical levels of command, which allows for faster decision making on the ground and frees the higher leadership from managing the tactical details to concentrate on the strategic picture. This may be contrasted with "Befehlstaktik" or command type tactics. For the success of the mission type tactics, the subordinate leaders must understand the orders' intent and be trained to act independently. The success of the doctrine rests upon the subordinates' understanding of the intent of the issuer of the orders issuer and their willingness to achieve the goal even if their actions violate other guidance or received orders. In armies which don't, as a whole, embody mission style tactics, taking the risk of disobeying some orders or questioning limitations in the normal course of achieving a mission is sometimes associated with elite units, which sometimes foster a particular type of innovative culture which enables and rewards this behaviour. Mission type tactics were a central component of German armed forces' military tactics since the 19th century. Mission type tactics are advocated but not always used by the chain of command in the US, Canadian, Dutch and British armies. The term Auftragstaktik was coined by the tactic's opponents, who preferred Normaltaktiker. Strictly speaking, the term Auftragstaktik grammatically appears to refer to a type of tactics, rather than a method of leadership and delegation. Therefore, in the modern German Army, the Bundeswehr, the term Führen mit Auftrag ("leading by mission") is used instead. However, the older and shorter but unofficial term is more widespread.
Этимология
Ағылшын тіліне аударылғанда, ресми неміс әскери терминологиясында ешқашан болмаған неміс сөзінің күші азаяды. Неміс сөзі тактикалық амалдар жиынтығын сипаттамайды, сондай-ақ ол операциялардың тактикалық деңгейімен немесе басшылық әдісімен шектелмейді. Дегенмен, ол командалау стилін білдіреді: бұйрықтарды орындауға бағытталған тактикаға (Befehlstaktik) қарсы, міндетті/тапсырманы орындауға бағытталған тактика. Неміс әскерінде тікелей бұйрықтар – ерекше жағдай, ал "тапсырмалар" жоғары басшылықтан бастап взвод деңгейіне дейін басшылықтың негізгі құралы болып табылады. 1891 және 1914 жылдар аралығында Германияда миссиялық тактиканың ұғымдарын білдіру үшін көптеген терминдер қолданылды, мысалы, Freies Verfahren ("еркін әдіс"), Freie Taktik ("еркін тактика"), Auftragsverfahren ("тапсырмалық әдіс"), Individualverfahren ("жеке әдіс") және Initiativverfahren ("бастамалық әдіс"). Терминологияның эволюциясы туралы Стефан Лайтшеншнайдер еңбектерінде айтылған.
Сипаттамалары
Бұл командалық және тапсырмалық әдістің маңызды ерекшелігі ретінде, бағынысты басшылар өздерінің бұйрықтарының мақсатын түсінуі керек, оларға тиісті нұсқаулар берілуі керек және өздігінен әрекет етуге дайындалуы керек. Керісінше, жоғары тұрған командирлер өздерінің қол астындағыларына қажеттінің артық бұйрық бермеуі керек (әр берілген бұйрық оның алушысына қосымша шектеу ретінде қарастырылады) және өз бұйрықтарын қатаң, анық және қысқаша жеткізуі керек. Доктринаның сәттілігі бұйрықтарды қабылдаған адамның бұйрық берген адамның ниетін түсінуіне және мақсатқа жету үшін әрекет етуіне байланысты, тіпті олардың әрекеттері басқа нұсқауларға немесе алған бұйрықтарға қайшы келсе де. Миссиялық тактика миссияны орындау үшін бұрынғы шектеулерді бұзу мүмкіндігін қарастырады. Бұл орталықтандырылмаған басқару мәдениетінде ең жақсы сақталады. Бұл әр деңгейдегі бағынышты адамнан тек нақты бұйрықтарды орындау күтіліп, оларға осыған орай оқыту жүргізіледі дегенмен қарама-қарсы. Классикалық неміс Ауфтрагстик тәсілі әрбір командирді тағайындалған лауазымынан жоғары екі деңгейде тиімді жұмыс істеуге дайындауды талап етеді; взвод командирі – неміс армиясындағы сержант лауазымы – қажет болған жағдайда батальонның іс-қимылдарын басқаруға тиіс. Кейбіреулер бүгінде мұндай мәдениеттің бүкіл армияға емес, тек элиталық бөлімдерге тән екенін айтады. Бұл тәсілді аз ғана армия меңгерген сияқты. Вермахт, бәлкім, ең көрнекті мысал, 1919 және 1935 жылдар аралығында Ханс фон Зеекттің қатаң дайындығынан кейін ғана қол жеткізілген біліктілік деңгейі. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері тек Израиль қорғаныс күштері ғана осы стильдегі басқаруда Екінші дүниежүзілік соғыстағы Вермахт деңгейіне жақындаған сияқты, бұл Моше Дайанның саналы шешімімен байланысты. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста британдық басшылық астында соғысқан және британдық армия штабының оқу курсына қатысқан, оның естеліктерінде бұл курстың оны қатты көңілді еткені айтылған. Бұл басқару стилі өзін кішкентай, жаулармен қоршалған және құрылу қаупі бар мемлекет (Пруссия) деп есептеген жерде пайда болды; Израиль туралы да солай айтуға болады. Бұл басқа дамыған армиялардың осы басқару әдісін қабылдауда сәтсіздікке ұшырауының себебі болуы мүмкін. Мысалы, 1987 жылы британдық армия «Миссиялық басқаруды» қабылдау ниетін жариялады, бірақ 2004 жылы британдық армияның 2003 жылғы Ирак соғысындағы басқару және бақылау туралы ішкі шолуы керісінше нәтижеге жеткенін анық көрсетті: британдық бұйрықтар едәуір егжей-тегжейлі болды және бағыныштылар жиырма жыл бұрынғыдан гөрі көбірек шектелді. Бұл жай ғана «процесс» қосудың Ауфтрагстикке алып келмейтінін көрсетеді.
Шығу тегі
Наполеон үздіксіз қозғалыс соғысын жүргізді. Мансабының барысында, кемінде, Жарым арал соғысына дейін, ол кез келген жауды жеңіске жеткізуге қабілетті екенін көрсетті. Француз әскерлерінің басым бөлігі мерзімі өткен әскерлерден құралғандығы, Наполеонның әскерлерді ұйымдастыруы, олардың кәсіби дайындығынан гөрі, француздарға жалпы үстемдік бергенін көрсетеді. 1806 жылы Пруссияның Наполеоннан ауыр жеңіліске ұшырағаннан кейін, пруссиялық әскерлер өздерінің әскери тәсілдерін қайта қарастырып, жеке генийге, оларды күйрете соққан, жүйелі қарсылық ретінде әскери қабілеттер колледжін – Бас штабты құруға тырысты. Осылайша пруссиялық армия үздіктілікті институционалдық деңгейге көтеруді, өзінің құрылымына Наполеонның икемділігіне ұқсас икемділікті енгізуді мақсат етті. Бұл икемділікті қамтамасыз ету үшін пруссиялық армия Бас штаб офицерлеріне әрбір әскери бөлімнің өз міндетін түсінуін және орындауын қамтамасыз ету қабілетін сіңіруге тырысты. Auftragstaktik-тің алғашқы қолданылуының бірі Аустро-пруссия соғысындағы Кенигграц шайқасында болды. Ауфтрагстактик – пруссиялықтарға шешуші жеңіс сыйлаған құралдардың бірі деп есептеледі. Бұл пікірге келісу қиын, себебі Auftragstaktik қағидалары ресми түрде қабылданбаған. Богемиялық науқан оның қолданылуына мысал бола алады, егер бағынышты командирлер жоғарыдан берілген нұсқауларды елемей, шығысқа баруға бұйрық берілгенде оңтүстікке бет алса және жоғары тұрған командирлеріне сыртымнан сыпайылық танытпаса, мұны «икемді басқару» деп атауға болады. Пруссиялық командирлердің көпшілігі, әсіресе 1-ші пруссиялық армияның Фридрих Карлы, Мольтке ағаның стратегиясын толық түсінбеді. Фридрих Карл өзі түсінген бөліктерінен ләззат алмады, Мольтке берген бұйрықтарға бағынбады және бірнеше рет оған қарсы шықты. Шайқас кезінде және рұқсатсыз, ол өз бастамасымен әрекет етіп, австриялық армияға мерзімінен бұрын шабуыл жасады, бұл апатқа ұшырауға жақын болды. Тақ мұрагері Фридрих Вильгельм бір сағат кешіккен болса, шайқас шешулі түрде ұтылуы мүмкін еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бақылау, оқыту және даярлау жүйесі 4 мыңнан астам неміс офицерлерінің қатарында сенім, біліктілік және түсіністік деңгейін арттырып, жаңа сапа деңгейіне қол жеткізуге мүмкіндік берді. Бұл жағдайдағы сапа Герхард фон Шарнхорст, Карл фон Клаузевиц және Гельмут фон Мольтке дәстүрінен туындайды және соғыс ортасында қатаң ережелерге орын жоқ деген қағидатқа негізделген, себебі соғыс – адамдық эмоциялар, қиындықтар, жағдайлар мен беймәлімдіктердің аренасы. Мольтке өзінің бағыныштыларының арасында тәуелсіз ойлау мен әрекет етудің басты жақтаушысы саналады: офицердің жағдайды өз көзқарасымен бағалап әрекет етуі керек жағдайлар әртүрлі. Егер ол бұйрық беруге болмайтын уақытта бұйрық күтсе, бұл дұрыс емес. Бірақ оның әрекеттері жоғары командирдің мақсатына сәйкес болғанда ең тиімді болады. Ауфтрагстактик жүйесінде жауынгерлік құрамаларды таңдау, сондай-ақ олардың бағыты мен жылдамдығы бірліктің міндетіне, жергілікті жағдайға және жаудың орналасуына негізделген, бұл Наполеонның істегенімен танымал. Мұндай доктринаның табысты болуы үшін жоғары деңгейдегі сенім, біліктілік және түсіністік қалыптастыру өте маңызды. Бұл еркіндіктер көптеген армиялардың, соның ішінде пруссиялық армияның әскери тәртіпке деген көзқарасына қарсы келді. Әскери мекемелердегі миссиялық тактиканы қарастыру және талдауды Эйтан Шамир жүзеге асырды.
Оқыту
Осы командалық стильдің негізінде жатқан күштердің икемділігі, жаңа міндетке бағытталған құрылым құрылғаннан кейін ерекше қиындықтар тудырады. Бірлескен қарулы күштерді құру, әсіресе егер олар шайқас барысында біріктірілсе, басқаруға ерекше қиындықтар келтіреді. Осы мақсатта, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде неміс генерал-штабы әртүрлі әскер түрлері арасында офицерлер мен сержанттарды (NCO) алмастырып отырды. Сондықтан, артиллерия және жаяу әскерді басқару тәжірибесі бар танк командирін кездестіру мүлдем мүмкін еді. Сол сияқты, түрлі салалардағы тактикалық тәжірибесі бар сержанттар (NCO) осы бірлескен қарулы топтардың үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Неміс Жоғарғы Бас Штабы (OKH) 1930 жылдары бірнеше жаттығулар немесе әскери ойындар өткізді, олар бастапқыда шағын операциялардан тұрды, ал кейінірек доктриналық үйлесімділікті қамтамасыз ету және түзетулер мен оқу мүмкіндігін беру үшін ірі құралымдар мен кең ауқымды маневрлерді қамтыды. Бас Штаб осы жаттығулардың сапасын қамтамасыз етуде және алынған сабақтарды пайдалануда маңызды рөл атқарды, ал осы философияның көп бөлігі 1933 жылғы Truppenführung далалық нұсқаулығына енгізілді.
Ақпараттық дәуір
Миссиялық басқару қазіргі заманғы әскери желілік орталықталған ұғымдармен және жалпы командалық және басқарудың (C2) аз орталықтандырылған тәсілдерімен үйлесімді. "Ақпараттық дәуірдегі соғыстың парадоксы – зор көлемдегі ақпаратты басқару және оны тым бақылауға құмарлық танытуға қарсы тұру болып табылады. Шешімдерді командалық тізбек бойынша жоғары-төмен жіберуге тырысқанда бәсекелестік артықшылығы жойылады. Барлық взводтар мен танк экипаждары айналасында не болып жатқаны, жаудың орналасқан жері және жаудың қару-жарақ жүйесінің сипаты мен нысанасы туралы нақты уақыт ақпаратын алады. Командирдің мақсаты түсінілгеннен кейін, шешімдер мүмкіндіктерді пайдалануға осы алдыңғы қатардағы жауынгерлерге мүмкіндік беру үшін ең төменгі деңгейге берілуі керек". – Дэвид Ульрихтің "Нәтижелерді жеткізу" кітабында келтірілген генерал Гордон Р. Салливан.
Тиімділігі
1939 жылы Польшаға неміс басқыншылығын АҚШ армиясы талдағанда, былай делінген: «Немістердің дайындық жылдарында командирлерде басшылық қабілетін және бастамашылықты дамытуға берген басымдық поляк науқанында өте пайдалы болды. Осы қағидалар дұрыс сіңірілгеніне сенімді болғандықтан, барлық командирлер, ең жоғарыдан ең төмен деңгейге дейін, өздерінің міндеттерін орындауға немесе жағдайдың өзгеруіне жоғары командирлердің араласуынсыз бейімделуге еркіндік сезінді». Талдауда «бастамашылық, икемділік және жылдамдық» неміс тактикасының маңызды аспектілері екені мойындалды. Миссиялық тактиканың маңызды ерекшелігі – алдын ала басқару. Оқиға орнында не болып жатқанын түсіну және жылдам шешім қабылдау үшін операциялық командир нәтижелерді бақылай білуі керек. Міндетті орындау барысында бастапқы жоспардан ауытқу шешімі «қиындықтарды» жеңіп, қарқынды сақтау үшін қабылдалуы тиіс. Жеке ықпалдың маңыздылығы зор деп есептелді және бұл, формациялардың тылындағы басқарушы генерал штаб офицерлерінің резервтік күшінің арқасында ғана мүмкін болды. Осы фактор сәтті операцияларда да командирлердің жоғары шығынға ұшырауына себепкер (барлық қаза болғандардың 5%). Хайц Гудериан өзінің басқаруын тиімді ету үшін барлық неміс танктеріне радио қабылдағыштарын орнатты. Одан әрі, жауынгердің шабуылдау схемасын анықтаудың қиындығымен бірге, жауынгерлік даланың басымдығы біріктірілген қару-жарақ командаларының үйлесімді басқаруын қамтамасыз етті, нәтижесінде дәстүрлі күштер стратегиясы тиімсіз болды, өйткені «Фронт көзден жойылып кеткендей» сезім туды.
Сыртқы сілтемелер және қосымша оқу
Генералдар Балк және Фон Меллентиннің тактика туралы еңбектері: НАТО әскери доктринасына тигізетін әсері. 1980 жылғы мақала, онда Auftragstaktik тұжырымдамасы түсіндіріліп, көрсетілген. Вернер Виддер (de): Auftragstaktik және Innere Führung. Немец генералдығының ерекше белгілері. In: Military Review (2002), қыркүйек-қазан, 3-9 беттер. Мануэль де Ланда, Ақылды машиналар дәуіріндегі соғыс, 1991. Фон Лук, Ханс. "Танк командирі". Cassell Military, 1991. Онлайн қолжетімді, 2005 жылдың 4 қазанында қарастырылды. "Бірлескен және үйлесімді операциялардағы Auftragstaktik немесе Директивтік басқару". Parameters, АҚШ Әскери колледжінің тоқсандық журналы. 1999 жылғы күз, том XXIX, № 3. Дэвид М. Китли және Стивен П. Феррис. Онлайн қолжетімді, 2005 жылдың 11 қарашасында қарастырылды. Герхард Мум: Италия кампаниясындағы неміс тактикасы. Герхард Мум, "Италия кампаниясындағы неміс тактикасы", Балқан алдындағы готикалық шеп, Амедео Монтемагги құрастырған, Edizioni Civitas, Рим 1993. Алғашқы рет неміс тілінде Heeresdienstvorschrift 300: 1-бөлім (1933) және 2-бөлім (1934) ретінде жарияланды. Джереми Тозер, Лидерлер арқылы басшылық ету, 2012, Kogan Page, Лондон. Стивен Бунгай, "Іс-қимыл өнері", 2011, Nicholas Brealey, Лондон.
Manuel de Landa, War in the Age of Intelligent Machines, 1991.
von Luck, Hans. Panzer Commander. Cassell Military, 1991. Available online, accessed 4 October 2005. "Auftragstaktik, or Directive Control, in Joint and Combined Operations." Parameters, US Army War College Quarterly. Autumn 1999, Vol. XXIX, No. 3. David M. Keithly and Stephen P. Ferris. Available online, accessed 11 November 2005. Gerhard Muhm: German Tactics in the Italian Campaign. Gerhard Muhm, "La tattica tedesca nella campagna d'Italia," in Linea gotica avamposto dei Balcani, a cura di Amedeo Montemaggi – Edizioni Civitas, Roma 1993. Originally published in German as Heeresdienstvorschrift 300: Part 1 (1933) and Part 2 (1934)
Jeremy Tozer, Leading Through Leaders, 2012, Kogan Page, London. Stephen Bungay, The Art of Action, 2011, Nicholas Brealey, London.