Африка дамуына бағытталған Комиссия және оның нәтижелері

Кіріспе

Африка жөніндегі комиссия, сондай-ақ Блэр комиссиясы деп те аталады, Африкадағы дамуды зерттеп, оған серпін беру мақсатымен Ұлыбритания үкіметі құрған бастама болды. 2004 жылдың көктемінде құрылған комиссияның мақсаттары Африканың дамуы үшін жаңа идеяларды қалыптастыру және Африкаға қатысты халықаралық міндеттемелерді іске асыруды қамтиды. Комиссияның 17 мүшесінің көп бөлігін Африка елдерінің басшылары құрайды. Комиссияның есебі 2005 жылдың наурыз айында жарияланды. Бұл басылым халықаралық ұйымдар тарапынан жылы қабылданып, олар да сақтық танытуға шақырды. Oxfam өкілі: «Африка комиссиясының құндылығы оның ұсыныстарын іске асыру үшін саяси ерік-жігер мен энергияны жинауға қабілеттілігінде» деді. Комиссия мен оның есебі Ұлыбританияда және басқа елдерде Африкадағы дамуды үдетудің жолдары туралы қоғамдық пікірталасқа айқын әсер етті. Сол жылы Шотландиядағы Гленеглсте өткен G8 саммитінде комиссияның есебі G8 үшін іс-қимыл жоспары ретінде қарастырылды. Гленегл саммиті комиссия есебінде сұралғандай, көмекті екі есеге арттыру және көпжақты қарызды едәуір мөлшерде жеңілдетуге уәде берді. Алайда, комиссия талап еткен сауда мәселелері бойынша – бай елдердің ауыл шаруашылығы экспорт субсидияларын тоқтату және әлемдік сауда келіссөздеріндегі «өзара шарттарды» жою бойынша толыққанды орындалмады. Дегенмен, саммит комиссияның 90 ұсынымының 50-ін іске асыруға уәде берді, оның ішінде: 19 елдің қарызын 100% толық жеңілдету үшін 36 миллиард доллар; БҰҰ-ның Төтенше жағдайларға жедел жауап беру қорының (CERF) құрылуы; негізгі білім беруге бұрынғы көмек деңгейін екі есеге арттыру, мектеп ақысын жою, қыздардың қатысуын және әйелдердің сауаттылығын арттыру; екі миллионнан астам африкалыққа ВИЧ/ЖҚСҚ қарсы антиретровирустық ем беру; Нигериядан басқа барлық жерде полиомиелиттің таралуын тоқтатқан иммунизация бағдарламалары; 20 000 африкалық бейбітшілік сақтаушыны оқыту; шағын қару саудасын қатаң бақылауға алу; Африка Одағымен және оның Африка үшін жаңа серіктестік (NEPAD) бағдарламасымен тығыз жұмыс істеу арқылы африкалық үкіметтерді өз халқына жауапкершілікке тарту; бай елдерді БҰҰ-ның жемқорлыққа қарсы конвенциясын ратификациялауға шақыру; батыстық диктаторлардың батыстық банктерден тонаған ақшасын заңды иелеріне қайтару шараларын қабылдау; және экспорттық несиелерді пайдаланып, пара беретін батыстық компанияларға қарсы күресу. Саммиттен кейін есептің беделі төмендеді, бірақ ол саясатты іске асыруға айтарлықтай әсер етті, алайда Гленеглде берілген комиссияның барлық ұсыныстары толық орындалатыны әлі белгісіз. 2007 жылдың сәуір айында Африка прогресі жөніндегі панель (APP) Африкаға қатысты тәуелсіз орган ретінде құрылды, оның мақсаты әлемдік көшбасшылардың назарын континентке берген уәделерін орындауға аудару болды. Кофи Аннан төрағалық ететін панельге Мишель Камдессу, Питер Эйген, Боб Гельдоф, Граса Машел, Стрив Масиива, Лина Мохохоло, Роберт Рубин және Тиджан Тиам кірді. 2010 жылдың 13 қыркүйегінде комиссия «Біздің ортақ мүддеміз» атты екінші есебін жариялады, онда соңғы есептен бері Африкада және 2005 жылы берілген жеке ұсыныстарға қатысты қандай өзгерістер болғаны қарастырылды. Есепте көптеген африкалық елдерде Мыңжылдық даму мақсаттарына жетуде елеулі прогресс болғанына қарамастан, Африканың соңғы бес жылдағы экономикалық табысы африкалықтардың көпшілігі үшін экономикалық пайдаға айналмағаны анықталды. Есепте көптеген ұсыныстар бойынша прогресс болғаны, бірақ сауда реформасы саласында өте аз игерілгені айтылды. Ол Африканың жеделдетілген экономикалық өсуінің уәдесі Сахарадан оңтүстікке қарайғы Африка аймағының дамуына айналуын қамтамасыз ету бойынша жаңа ұсыныстар жасады. Ол Африка елдерін инвестиция салуды және бизнес жүргізуді жеңілдететін реформаларды жалғастыруға, Африка үкіметтерін денсаулық сақтау, білім беру, сумен жабдықтау, санитария және инфрақұрылымға жұмсалатын қаражатты жұмсау бойынша міндеттемелерін орындауға шақырды. Ол дамыған елдерден көмекті жалғастыруды және кеңейтуді талап етті, бірақ Африканың әлемдік саудадағы үлесін арттырудың маңыздылығын қайталады. 2009 жылы әлемдік сауданың бір пайызы Африкаға 195 миллиард доллар құнға бағаланды – бұл Африкаға көмек ретінде берілген сомадан бес есе көп.

The Commission for Africa, also known as the Blair Commission for Africa, was an initiative established by the British government to examine and provide impetus for development in Africa. Initiated in Spring 2004, its objectives include the generation of new ideas for development and to deliver implementation of existing international commitments towards Africa. African leaders form a majority of the 17 commissioners. The report of the Commission was released in March 2005. The publication was welcomed by international agencies, who also urged caution. "The proof of the Africa Commission’s worth will be in the political will and energy it manages to drum up to turn its recommendations into reality," said a spokesperson for Oxfam. The Commission and its report had a clear impact upon the public debate in the UK, and to some extent elsewhere, on how development in Africa might be accelerated. At the G8 summit of world leaders in Gleneagles, Scotland that year, the report was seen as a blueprint for action by the G8. The Gleneagles summit pledged what the Commission report had asked for in terms of a doubling of aid and significant extensions of multilateral debt relief. But it failed to deliver what the Commission had demanded on trade – including an end to agricultural export subsidies by rich nations and end to 'reciprocity' in world trade negotiations. The summit did, however, promise to implement 50 of the Commission's 90 recommendations including: $36bn of debt relief in 100% debt cancellation delivered for 19 countries; the launch of the UN Central Emergency Response Fund (CERF); doubling previous levels of aid for basic education, to remove school fees, and to scale up efforts to boost girls’ participation and female literacy; two million additional Africans given antiretroviral treatment for HIV/AIDS; immunisation programmes which have stopped the transmission of polio everywhere except Nigeria; training 20,000 more African peacekeepers; tightening controls on the trade in small arms; working more closely with the African Union and its New Partnership for Africa (Nepad) programme to make African governments more accountable to their people; pressing rich nations to ratify the UN Convention on Corruption; putting in place measures to return cash looted by dictators from Western banks to the legitimate owners; and using export credits to clamp down on Western companies who pay bribes. After the summit however the profile of the report faded but it clearly had a major impact on the delivery of policy, though it is not clear whether all the Commission recommendations which were pledged at Gleneagles will be fully implemented. In April 2007, the Africa Progress Panel (APP) was launched as an independent authority on Africa to focus world leaders' attention on delivering their commitments to the continent. The Panel, chaired by Kofi Annan, is composed of Michel Camdessus, Peter Eigen, Bob Geldof, Graça Machel, Strive Masiyiwa, Linah Mohohlo, Robert Rubin, and Tidjane Thiam. On 13 September 2010, the Commission launched a second report, Still Our Common Interest, looking at what had happened since the last report – both in Africa and against the individual recommendations made in 2005. It found that, despite considerable progress towards the Millennium Development Goals in many African countries, Africa's economic success over the preceding five years had yet to be translated into economic benefits for the majority of Africans. The report noted that there had been progress against many of the recommendations, but very little movement in the area of trade reform, in particular. It made new recommendations on how to ensure that the promise of Africa's accelerated economic growth was converted into development across the sub Saharan African region. It called on African countries to continue reforms that would make it easier to invest and do business and on African governments to fulfill their commitments to spending on health, education, water, sanitation and infrastructure. It called for continued and expanding aid from developed countries, but reiterated the importance of making progress on increasing Africa's share of global trade. It is stated that one per cent of global trade is worth $195 billion to Africa in 2009 – five times the amount it received in aid.